Addis Abeba Museum

"ነጮችን ያሸነፈው ኃያሉ ጥቁር ንጉሥ ከእኛ ጋር ነው"
ቤኒቶ ሲልቫን
በዌስትሚኒስተር አዳራሽ ሎንደን

በ19ኛው ክፍለ ዘመን ማብቂያ ላይ፣ ዓለም በቅኝ ግዛትና በዘረኝነት ሰንሰለት ተተብትባ በነበረችበት በዚያ ድንግዝግዝ ዘመን፣ ከአትላንቲክ ውቅያኖስ ማዶ ለሚኖሩ ጥቁር ሕዝቦች አንዲት የብርሃን ጮራ ከአፍሪካ ቀንድ ትፈነጥቅ ነበር። ያቺ ጮራ አድዋ ስትሆን፣ የብርሃኑ ምንጭ ደግሞ አፄ ምኒልክ ነበሩ። የታሪክ ምሁሩ ሬይመንድ ጆናስ እንደገለጹት፣ የአድዋ ድል ዜና አሜሪካና ካሪቢያን የደረሰው እንደ ተራ ወታደራዊ ድል ሳይሆን፣ እንደ መለኮታዊ የምስራች ነበር። በዚህ ሳቢያ፣ በዓለም ዙሪያ የሚኖሩ ጥቁር ምሁራንና ታጋዮች "ነፃዋን ምድርና ጥቁሩን ንጉሥ" ለማየት ዓይኖቻቸውን ወደ አዲስ አበባ አቀኑ።

​ከእነዚህም መካከል እጅግ ጎልቶ የሚታወሰውና ታሪኩ እንደ ልብ ወለድ የሚመስለው የቤኒቶ ሲልቫን ጉዞ ነው። ቤኒቶ ሲልቫን በሀይቲ ተወልዶ በፈረንሳይ የተማረ፣ የጥቁር ሕዝቦች መብት ተሟጋችና ጋዜጠኛ ነበር። በ1890 ዓ.ም. አካባቢ፣ በአውሮፓና በአሜሪካ የሚገኙ ጥቁሮች "ወደ አፍሪካ መመለስ" (Back to Africa) የሚለውን ንቅናቄ በሐሳብ ደረጃ ሲያወጡት፣ ቤኒቶ ግን ይህ ንቅናቄ የሚተከልበት "ዓለት" ኢትዮጵያ መሆኗን አመነ። የታሪክ ጸሐፊው ሐሮልድ ማርከስ እንደዘገቡት፣ ቤኒቶ ሲልቫን አዲስ አበባ የደረሰው ከረጅም የእግርና የጋማ ከብት ጉዞ በኋላ ቢሆንም፣ በታላቁ ቤተ-መንግሥት የተደረገለት አቀባበል ግን ድካሙን ሁሉ ያስረሳ ነበረ።

​አፄ ምኒልክ፣ ቤኒቶን የተቀበሉት እንደ ተራ እንግዳ ሳይሆን፣ ለዘመናት ተለይቶት እንደቆየ ወንድማቸው ነበር። ጆናስ በመጽሐፋቸው ላይ እንደገለጹት፣ ምኒልክ ቤኒቶን በታላቅ ግርማ አጠገባቸው አስቀምጠው ስለ አሜሪካና አውሮፓ ጥቁሮች ሁኔታ በጥልቀት ይጠይቁት ነበር። ቤኒቶ ሲልቫን ለንጉሠ ነገሥቱ የጥቁር ሕዝቦችን መከራና የነፃነት ጥማት ሲያወራ፣ ምኒልክም በበኩላቸው "ኢትዮጵያ ለጥቁር ሕዝብ ሁሉ መጠለያ ናት፤ በሩም ክፍት ነው" የሚል አባታዊና ፖለቲካዊ ዋስትና ሰጡት። ይህ ንግግር በወቅቱ ለነበረው የፓን-አፍሪካኒዝም መንፈስ የመሠረት ድንጋይ ነበረ። አፄ ምኒልክ ለቤኒቶ ያሳዩት ይህ ግልጽነትና አቀባበል፣ ኢትዮጵያ በዓለም አቀፍ ሕግ የምትመራ ሉዓላዊት ሀገር መሆኗን እና የጥቁር ሕዝብ የነፃነት ተምሳሌትነቷን በተግባር ያሳየ ነበር።

​ቤኒቶ ሲልቫን በአዲስ አበባ ቆይታው፣ አፄ ምኒልክ በውጫሌ ውል ላይ የጣሊያንን ተንኮል እንዴት በብልሃት እንደሰበሩ እና ሀገሪቱን ወደ ዘመናዊነት ለመቀየር እያደረጉት ያለውን ጥረት በአካል ተመልክቷል። ይህም ለቤኒቶ ትልቅ መነሳሻ ሆነው። ወደ አውሮፓና አሜሪካ ሲመለስ፣ ስለ ምኒልክ ግርማና ስለ ኢትዮጵያ እንግዳ ተቀባይነት የጻፋቸው ጽሁፎች፣ እንደ ማርከስ ጋርቬይ ያሉ ታላላቅ የጥቁር ሕዝብ መሪዎች "ኢትዮጵያዊነትን" እንደ ሃይማኖትና እንደ ፖለቲካ ጋሻ እንዲጠቀሙበት አድርጓቸዋል። ጆናስ እንደሚሉት፣ የምኒልክ ቤተ-መንግሥት ለጥቁር አሜሪካውያን "የነፃነት ካባ" ሆኖ ነበር።

​ባጠቃላይ፣ አፄ ምኒልክ ለቤኒቶ ሲልቫንና ለሌሎች ጥቁር ልዑካን ያደረጉት አቀባበል፣ ኢትዮጵያን ከብቸኝነት አውጥቶ የዓለም ጥቁር ሕዝቦች ተስፋ አድርጓታል። በጥንታዊው የአክሱም ድንጋይ ላይ ከሰፈረው የኢትዮጵያ ስም ጀምሮ እስከ ምኒልክ ሉዓላዊነት ድረስ ያለው ታሪክ፣ በቤኒቶ ሲልቫን አማካኝነት በዓለም ዙሪያ ለሚገኙ ጥቁር ሕዝቦች "ወደ አፍሪካ የመመለስ" ህልማቸው ሕያው እንዲሆን አድርጓል። ምኒልክ አድዋ ላይ ጣሊያንን ብቻ ሳይሆን፣ የጥቁርን ሕዝብ ሞራል የገደለውን የተሳሳተ ትረካ ጭምር ነው የሰበሩት።

የአዲስ አበባው ቀዝቃዛ አየርና የባሕር ዛፍ መዓዛ በቤኒቶ ሲልቫን ልብ ውስጥ አዲስ የነፃነት እሳት አጭሮ ነበር። ከአፄ ምኒልክ ጋር ያደረገው ረጅምና ጥልቅ ውይይት፣ የጥቁር ሕዝብ ታሪክ ሊቀየር የሚችለው በምኞት ሳይሆን በድርጅትና በዓለም አቀፍ ትብብር መሆኑን አሳምኖታል። ሬይመንድ ጆናስ “The Battle of Adwa” በተሰኘው ድርሳናቸው እንደገለጹት፣ ሲልቫን ከአፄ ምኒልክ የተሰናበተው የንጉሠ ነገሥቱን "የአፍሪካ ደጋፊነት" ማረጋገጫ ይዞ ብቻ ሳይሆን፣ ኢትዮጵያ የፓን-አፍሪካ እንቅስቃሴ መንፈሳዊ ማዕከል እንድትሆን የሚፈቅድ የክብር ቃል ጭምር ተቀብሎ ነበር።

​ቤኒቶ ሲልቫን ወደ አውሮፓ ሲመለስ፣ አእምሮው በአንድ ታላቅ ሐሳብ ተወጥሮ ነበር፦ "መላውን የጥቁር ሕዝብ ተወካዮች በአንድ ጣራ ስር ለምን አንሰበስብም?" የሚል። ይህ ሐሳብ በ1900 ዓ.ም. በለንደን ለተካሄደው የመጀመሪያው ታሪካዊ የፓን-አፍሪካ ኮንግረስ (Pan-African Congress) መነሻ ሆነ። ሲልቫን ለዚህ ስብሰባ ስኬት ትልቁን ካርድ የተጫወተው የአፄ ምኒልክን ስም በመጠቀም ነበር። በአውሮፓውያን ፊት፣ "አድዋ ላይ ነጮችን ያሸነፈው ኃያሉ ጥቁር ንጉሥ ከእኛ ጋር ነው" የሚለው መልዕክት፣ ለጥቁር ልዑካኑ የማይበገር ወታደራዊና ፖለቲካዊ ዋስትና ሰጣቸው። ጆናስ እንደሚሉት፣ የኮንግረሱ መካሄድ ራሱ አፄ ምኒልክ በደብዳቤዎቻቸው ያስመሰከሩት የሉዓላዊነትና የእኩልነት ትግል ውጤት ነበር።

​በለንደን አዳራሽ ውስጥ የሲልቫን ድምፅ ሲያስተጋባ፣ ከጀርባው የቆመው የአድዋ ድል ግርማ ነበር። በዚያ ታሪካዊ ስብሰባ ላይ እንደ ደብሊው ኢ ቢ ዱቦይስ (W.E.B. Du Bois) ያሉ ታላላቅ ምሁራን ሲገኙ፣ ቤኒቶ ሲልቫን ግን የኢትዮጵያን ባንዲራና የአፄ ምኒልክን ራዕይ ይዞ የኮንግረሱ መንፈሳዊ መሪ ሆኖ አገልግሏል። ጆናስ በመጽሐፋቸው ምዕራፍ 11 ላይ እንደገለጹት፣ ሲልቫን ለኮንግረሱ ተሳታፊዎች "ኢትዮጵያ እጆቿን ወደ እግዚአብሔር ትዘረጋለች" የሚለውን መጽሐፍ ቅዱሳዊ ትንቢት ሲያብራራ፣ ተሳታፊዎቹ ኢትዮጵያን እንደ አንዲት ሀገር ሳይሆን እንደ መላው ጥቁር ሕዝብ የነፃነት ምልክት ተመለከቷት። ይህ የሲልቫን ጥረት፣ ምኒልክ በውጫሌ ውል የጀመሩትን የዲፕሎማሲ ትግል ወደ ዓለም አቀፍ የጥቁር ሕዝብ ንቅናቄ እንዲሸጋገር አድርጎታል።

​ይህ ኮንግረስ የዘመናዊውን የፓን-አፍሪካኒዝም መሠረት ሲጥል፣ የቤኒቶ ሲልቫንና የአፄ ምኒልክ ትስስር ደግሞ የንቅናቄው "ሞተር" ሆኖ አገልግሏል። ጆናስ እንደሚተርኩት፣ ሲልቫን በለንደን አደባባይ የቆመው ከአፄ ምኒልክ ያገኘውን በራስ መተማመን ይዞ ነው። ይህም ጥቁር ሕዝቦች ራሳቸውን ማስተዳደር እንደሚችሉና እንደ ኢትዮጵያ ሁሉ የጥንታዊ ሥልጣኔ ባለቤት መሆናቸውን ለአውሮፓውያን ቅኝ ገዥዎች በድፍረት እንዲናገሩ አድርጓቸዋል። ሲልቫን ከአዲስ አበባ ይዞት የሄደው "የጥቁር ሰው ኩራት" በአውሮፓ ምድር ላይ ለተከታታይ የነፃነት ትግሎች መነሳሻ የሆነው በዚህ መንገድ ነበር።

​ባጠቃላይ፣ ቤኒቶ ሲልቫን በአፄ ምኒልክ ድጋፍና ግርማ ተጠቅሞ የፈጠረው ይህ ዓለም አቀፍ መድረክ፣ የኢትዮጵያን ሉዓላዊነት በዓለም አቀፍ ጥቁር ሕዝቦች ዘንድ እንደ ተቀደሰ መቅደስ እንዲታይ አድርጎታል። ሬይመንድ ጆናስ በአድናቆት እንደገለጹት፣ አድዋ በአፍሪካ ተራሮች ላይ የተገኘ ድል ብቻ ሳይሆን፣ በለንደን አደባባዮች ላይ ለጥቁር ሕዝብ መብት መከበር የተሰማ ታላቅ ነጎድጓድ ነበር። ይህ የሲልቫንና የምኒልክ ታሪክ፣ ዛሬም ድረስ የአፍሪካ አንድነት ድርጅት (AU) አዲስ አበባ ላይ እንዲመሰረት ላደረገው ታሪካዊ ሂደት ዋነኛው መነሻ ነው።

​የለንደን ጭጋጋማ አየር የፓን-አፍሪካ ኮንግረስ ተሳታፊዎችን የነፃነት ወጋገን ሊሸፍነው አልቻለም። ቤኒቶ ሲልቫን በዌስትሚኒስተር አዳራሽ ውስጥ የነጎድጓድ ያህል ያስተጋባውን ድምፅ አድምጦ ሲያበቃ፣ ወደ ማረፊያው ያመራው ግን በከባድ ኃላፊነት ስሜት ተውጦ ነበር። በአፄ ምኒልክ ፊት የገባው ቃል፣ የአፍሪካን ልጆች ድምፅ ማሰባሰብ ብቻ ሳይሆን፣ ይህንኑ ኃይል ወደ አንዲቷ ነፃ ሀገር—ወደ ኢትዮጵያ—መመለስ ነበር። ሬይመንድ ጆናስ “The Battle of Adwa” በሚለው ድርሳናቸው እንደገለጹት፣ ሲልቫን በለንደን የነበረውን ድባብና የጥቁር ሕዝቦችን ቁርጠኝነት የሚገልጽ አንድ እጅግ ምስጢራዊና ልብ አንጠልጣይ ሪፖርት ለአፄ ምኒልክ አዘጋጀ።

​ይህ ሪፖርት ከዲፕሎማሲያዊ ወግ ያለፈ፣ የጥቁር ሕዝብ የነፃነት ፍኖተ-ካርታ ነበር። ሲልቫን በሪፖርቱ ላይ "ግርማዊ ሆይ! በአውሮፓና በአሜሪካ የሚገኙ ልጆችዎ ዓይኖቻቸው ወደ እርስዎ አማትረዋል። አድዋ ለነሱ የድል ብቻ ሳይሆን የዳግም ልደት ምልክት ነው" በማለት አስፈረ። ጆናስ እንደሚተርኩት፣ ይህ ሪፖርት አዲስ አበባ በደረሰ ጊዜ አፄ ምኒልክ የኢትዮጵያን ሉዓላዊነት ለማስከበር ከሚያደርጉት የዲፕሎማሲ ትግል ጎን ለጎን፣ ሀገሪቱን የጥቁር ሕዝቦች ሁሉ የዕውቀትና የቴክኖሎጂ ማዕከል የማድረግ ራዕያቸውን አሰፋው። የውጫሌ ውል ተንኮል መክሸፍ በዓለም ዙሪያ ለሚገኙ ጥቁር ምሁራን "ኢትዮጵያ የሐቅና የጀግንነት ምድር ናት" የሚል ጽኑ እምነት አሳድሮባቸዋል።

​የሲልቫን ሪፖርት ውጤትም ወዲያውኑ መታየት ጀመረ። በአሜሪካ የሚገኙ ጥቁር አሜሪካውያን ልዑካን፣ ሐኪሞች፣ መሐንዲሶችና የሥነ-ጥበብ ሰዎች ወደ አዲስ አበባ የሚተምሙበት አዲስ የፍልሰት ማዕበል ተቀሰቀሰ። ከእነዚህም መካከል እንደ ዊልያም ኤሊስ ያሉ ታዋቂ ግለሰቦች "ወደ አባታችን ምድር" በሚል መሪ ቃል የአትላንቲክን የሲልቫን ሪፖርት ውጤትም ወዲያውኑ መታየት ጀመረ። በአሜሪካ የሚገኙ ጥቁር አሜሪካውያን ልዑካን፣ ሐኪሞች፣ መሐንዲሶችና የሥነ-ጥበብ ሰዎች ወደ አዲስ አበባ የሚተምሙበት አዲስ የፍልሰት ማዕበል ተቀሰቀሰ። ከእነዚህም መካከል እንደ ዊልያም ኤሊስ ያሉ ታዋቂ ግለሰቦች "ወደ አባታችን ምድር" በሚል መሪ ቃል የአትላንቲክን ባሕር አቋርጠው የምኒልክን ቤተ-መንግሥት ተቀላቀሉ። ጆናስ በመጽሐፋቸው ምዕራፍ 12 ላይ እንደገለጹት፣ አዲስ አበባ በዚያን ወቅት የጥቁር ሕዝብ የዲፕሎማሲና የሥልጣኔ መገናኛ (Hub) ሆና ነበር። ይህም አፄ ኢዛና በድንጋይ ላይ ካተመው ጥንታዊ ክብር ጀምሮ ኢትዮጵያ የነበራትን ታሪካዊ የበላይነት በዘመናዊው ዓለም ውስጥ መልሳ እንድታረጋግጥ አስችሏታል።
​ሪፖርቱና የልዑካኑ መምጣት በአውሮፓ ኃያላን ዘንድ ትልቅ ስጋት ፈጥሮ ነበር። "ጥቁሮች በኢትዮጵያ አማካኝነት አንድ እየሆኑ ነው" የሚለው ወሬ በለንደንና በፓሪስ ጋዜጦች ላይ በስፋት ይወራ ነበር። ነገር ግን አፄ ምኒልክ የሲልቫን ምስጢራዊ መረጃዎች በሰጧቸው ብልሃት፣ የአውሮፓን ተፅዕኖ በዲፕሎማሲ እየመከቱ፣ የጥቁር አሜሪካውያኑን ዕውቀት ለሀገር ግንባታ ተጠቀሙበት። ጆናስ እንደሚሉት፣ ይህ እንቅስቃሴ የፓን-አፍሪካኒዝም ሐሳብ ከመጽሐፍ ገጽ ወጥቶ በተግባር መሬት ላይ የወረደበት የመጀመሪያው የታሪክ ምዕራፍ ነበር። ቤኒቶ ሲልቫን ለንጉሡ የላከው ያ ምስጢራዊ ደብዳቤ፣ የኢትዮጵያን ሉዓላዊነት ከድንበር ጥበቃ ባለፈ ወደ ዓለም አቀፍ የጥቁር ሕዝብ መሪነት ያሸጋገረ ታላቅ ሰነድ ሆኖ ተመዝግቧል።
​ባጠቃላይ፣ የሲልቫን ሪፖርትና ተከታዮቹ የልዑካን ጉዞዎች፣ አድዋ የኢትዮጵያ ድል ብቻ ሳይሆን የመላው ጥቁር ሕዝብ የፖለቲካ ትንሣኤ መሆኑን አረጋገጡ። አፄ ምኒልክ በቤተ-መንግሥታቸው ውስጥ የጥቁር አሜሪካውያኑን ልዑካን ሲቀበሉ፣ በአፍሪካ ተራሮች ላይ አዲስና ጠንካራ የነፃነት ግንብ እየገነቡ ነበር። ሬይመንድ ጆናስ በሚያስገርም ስሜት እንደገለጹት፣ ያ ምስጢራዊ ሪፖርት በለንደን ጭጋግ ውስጥ ተጀምሮ በአዲስ አበባ የብርሃን ወጋገን የፈነጠቀ፣ የታሪክን አቅጣጫ የለወጠ የዲፕሎማሲ ተዓምር ነበር።
ፎቶው ፦የቤኒቶ ሲልቫን ነው።

"አድዋ" የዓለም ታሪክ የቀለም መስመር የተቀየረበት የታሪክ መስቀለኛ መንገድ

​የአድዋ ድል በ1888 ዓ.ም. (1896) በአፍሪካ ተራሮች ላይ የተካሄደ ወታደራዊ ግጭት ብቻ ሳይሆን፣ በመላው ዓለም ተበትነው ለሚገኙ ጥቁር ሕዝቦችና በቅኝ ግዛት ቀንበር ስር ለነበሩ የምሥራቃዊያን ሀገራት "የነፃነት ፋና" ሆኖ ያበራ የታሪክ ክስተት ነው። ይህ ድል፣ አውሮፓውያን በበርሊን ኮንፈረንስ ያጸደቁትንና "ጥቁር ሕዝብ ራሱን ማስተዳደር አይችልም" የሚለውን የዘረኝነት ትርክት በአፄ ምኒልክ የጦር ጥበብና በኢትዮጵያውያን ጀግንነት ሰባብሮታል።

​በምስልና በሰነድ እንደተረጋገጠው፣ አፄ ምኒልክ "የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት" በሚል ሙሉ ማዕረግና የሉዓላዊነት ማኅተም ለአውሮፓ ኃያላን የላኳቸው ደብዳቤዎች፣ ሀገሪቱ ጥንታዊ የማዕከላዊ አስተዳደር ሥርዓትና የረቀቀ ዲፕሎማሲ የነበራት መሆኑን በዓለም አደባባይ አረጋግጠዋል። በተለይም የውጫሌ ውል አንቀጽ 17 (Article 17) ላይ ጣሊያን የፈጸመችውን የትርጉም ማጭበርበር ምኒልክ በብልሃትና በቁርጠኝነት ውድቅ ማድረጋቸው፣ ኢትዮጵያ በነጮች "ሞግዚትነት" የምትመራ ሳትሆን በራሷ የምትተማመን ሀገር መሆኗን ለዓለም አሳውቀዋል።

​ይህ ከአድዋ ተራሮች የተቀሰቀሰው የነፃነት ዜና፣ አትላንቲክን ተሻግሮ እስከ ዋይት ሐውስ በመድረስ በአሜሪካ ጥቁሮች ዘንድ "ወደ እናት ሀገር መመለስ" (Back to Africa) የተሰኘውን መሲሃዊ ንቅናቄ እንዲወለድ ምክንያት ሆኗል። እንደ ደብሊው ኢ ቢ ዱቦይስ (W.E.B. Du Bois) ያሉ ታላላቅ ምሁራንም አድዋን "የጥቁር ሕዝብ አእምሮአዊ ነፃነት መጀመሪያ" አድርገው እንዲመለከቱት አስገድዷቸዋል። ንዝረቱ በዚህ ብቻ ሳይወሰን እስከ ሩቅ ምሥራቅ ጃፓን ድረስ በመዝለቅ፣ የምሥራቃዊያን ኃይል ከምዕራባውያን የበላይነት እንዲላቀቅ የሞራል ስንቅ ሆኗል።

​በዚህ ተያያዥ የታሪክ ጉዞ ውስጥ፣ ኢትዮጵያ ጥንታዊ ስሟንና ሉዓላዊነቷን ጠብቃ ለዘመናዊው የፓን-አፍሪካኒዝም እንቅስቃሴ ማህፀን ሆና አዲስ አበባን የአፍሪካ መዲና እንድታደርግ ያስቻላት ያ አድዋ ላይ የፈሰሰው የጀግኖች ደም እና በብዕር የተረጋገጠው ዲፕሎማሲያዊ ጽናት ነው።

ማንኛውም የታሪክ ድርሳን እንደሚመሰክረው፣ የዓድዋ ድል (የካቲት 23 ቀን 1888 ዓ.ም. / March 1, 1896) በተበሰረበት ወቅት፣ በአሜሪካ ዋይት ሐውስ (White House) መንበሪ ላይ የነበሩት 24ኛው የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ግሮቨር ክሊቭላንድ (Grover Cleveland) ነበሩ።

​ዓለም በአውሮፓ ኃያላን የቅኝ ግዛት ፖሊሲ ስር ተወጥራ በነበረችበት ወቅት፣ በዋሽንግተን ዲሲ የሚገኘው ዋይት ሐውስ በአንድ ድንገተኛ ዜና ተናወጠ። ፕሬዝዳንት ግሮቨር ክሊቭላንድ፣ ሁለተኛ የሥልጣን ዘመናቸውን እያጠናቀቁ በነበረበት ያ ወቅት፣ ከአፍሪካ ቀንድ የመጣው "ጣሊያን በአድዋ ተራሮች ላይ ተሸነፈች" የሚለው ዜና የአሜሪካን የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ አውጪዎች ያስደመመ ነበር። ሬይመንድ ጆናስ "The Battle of Adwa" ላይ እንደገለጹት፣ ይህ ድል በአሜሪካ ለሚገኙ ጥቁር አሜሪካውያን የነፃነት ተስፋን ሲያቀጣጥል፣ ለዋይት ሐውስ ደግሞ "ኢትዮጵያ የማይበገር ኃይል መሆኗን" ያረጋገጠ ክስተት ነበር።

​ፕሬዝዳንት ክሊቭላንድ በወቅቱ ይከተሉት የነበረው "Monroe Doctrine" የተባለው ፖሊሲ፣ አሜሪካ በሌሎች ሀገራት የውስጥ ጉዳይ ጣልቃ እንዳትገባ የሚመክር ቢሆንም፣ የአድዋ ድል ግን አሜሪካ ለኢትዮጵያ ያላትን አመለካከት እንዲቀይር አስገድዷታል። ሐሮልድ ማርከስ እንደሚተርኩት፣ የአድዋ ድል ከተመዘገበ ከጥቂት ዓመታት በኋላ፣ አሜሪካ ከአፄ ምኒልክ ጋር ዲፕሎማሲያዊ