Azad Werty

لەم هەڵمەت و جەنگەی ئەمریکا بۆ سەر ئێران پرسیارگەلێک دروست دەبن ئاخۆ ئەمریکای نیۆلیبڕاڵ بە سیاسەتە پڕاگماتیی و سوودگەراییە وشک و دژوارەکانییەوە مەبەستیەتی بەرەنگاری هزر و بنەما باوەڕییەکان (عەقیدەیی) ببێتەوە لە ڕێی جەنگی داسەپاو، یاخود ئێران خۆی دەوڵەت و ناوەندێکی دەردانی هەڕەشەیە بۆ سەر سەقامگیری مرۆڤایەتی و هزری نوێی نەرم و، ئایا دەشێ بڵێین ئێمە لە بەشی کۆتایی زاڵبوونی پووچگەرایی سیاسیی جیهانین لە هەڵمەتەکەیدا بۆ سەپاندنی هەژموون و پاوانکاری هزر و پێوەر و بەها و ئاکارە مرۆییەکان، یاخود ئێمە لە قۆناخێکداین بۆ سڕینەوە و تەختکردنی ڕادیکالیزمی ئایینی و مەزهەبی بۆ ئەوەی مرۆڤ لە ژیاندا بێ ئارمانج بکرێت و لە دەرەنجامیشدا بەتاڵ بێتەوە لە هەموو ئەو پاڵنەر و مۆتیڤانەی وایلێدەکەن هەست بە بوونی خۆی بکات و پارێزگاری لە مانەوەی فەرهەنگ و شارستانیەتە بۆماوەییەکەی بکات؟

بێگومان ئەم پرسیارانە کڕۆکی ململانێیەکی بوونگەراین لە نێوان مۆدێلە ئیپستمۆلۆژیی (زانین/مەعریفی)ـیە جیاوازەکاندا کە تێیدا ئەمریکای نوێ لە ڕێگەی نیۆلیبرالیزمەوە شەڕی هەر سیستەمێک دەکات ببێتە ڕێگر لەبەردەم جیهانیبوونی بازاڕ و ڕەوتی سەرمایە. لەم هاوکێشەیەدا ئێران تەنیا وەک مەترسی ئایینگەراییەکەی تەماشا ناکرێت، بەڵکو وەک مۆدێلێکی سیاسی دژە هەژموون و یاخی لەو سیستەمە ئابووری و ئاساییشیە دەبینرێت کە ئەمریکا ڕێبەرایەتی دەکات و، زۆرجاریش وێنەی دوژمنەکەی بۆ بەدەستهێنانی پاساوی گەمارۆدان، زۆر گەورە دەکات.

​لەلایەکی دیکەوە چەمکی سەروەریی پووچگەرایی ئاماژە بە هەوڵێکی سیستەماتیک دەکات بۆ ڕووکەشکردنی مرۆڤ و گۆڕینی بۆ بوونەوەرێک کە تەنیا بەکاربەرێکی چڵێس بێت کە لە شوناسە بەهادارەکانی وەک ئایین و مێژوو و خاک بەتاڵ بکرێتەوە و بە شوناسی شلی پووچگەرایی وەرپێچرێ کە لە مۆدێل و تاکگەرایی و خۆویستییەوە سەرچاوە دەگرێ. بۆیە مەترسییە گەورەکە لێرەدا هەر سڕینەوەی رەوتی نەریتی نییە کە زۆرجار ناونیشانی توندڕەوی دەخرێتە پاڵ، بەڵکو هەوڵێکە بۆ سڕینەوەی خودی مانا و بەها ئاکارییەکان بۆ ئەوەی مرۆڤ ببێتە بوونەوەرێکی بێ ڕونما و بێ ئارمانج لە ژیاندا و هەموو کاتێکیش ئامادە و بەردەست بێت بۆ بەرزەفتکردن.

ئەم دۆخەی ئاماژەمان پێدا، دژبەری و لێکدژییەکی مێژوویی دروست کردووە، لایەک مرۆڤ لە پاڵنەرە ڕەوانییەکان (ڕۆحی) بەتاڵ کردۆتەوە و کراوەتە ئامێرێکی دەستەمۆ بۆ بەرهەمهێنانێکی بەردەوامی سیستەمێکی سەرمایەداری بۆگەن و، لە لایەکەی دیکەشەوە مۆدێلی خۆشگوزەرانی بێبەهای بۆ دەستەبەر دەکرێ کە لە سەر بنەمای پووچگەراییەوە هەڵخراوە.

ڕاستە توندڕەوی کۆمەڵگە لە دۆخێکی چەقبەستووی وشک دەهێڵێتەوە، بەڵام ئامراز و شێوازەکانی ​سڕینەوەی ئەو توندڕەویە ناکرێ لە ڕێی بڵاوکردنەوەی پووچگەراییەوە بێت، بەڵکو تەنیا گۆڕینی دەردێکە بە دەردێکی تر، چونکە مرۆڤی بێ ئامانج توانای داهێنانی شارستانیی لەدەست دەدات کە هەمیشە لەسەر بنەمای بەهای باڵا بونیاد دەنرێت.

مرۆڤایەتی لەم سەردەمەدا لە لوتکەی ژانێکی نوێی جیهانیدایە کە بریتییە لە ململانێی نێوان ڕەوتی سەپاندنی مۆدێلی بەکاربەری جیهانی بێ ناوەرۆک و، ڕەوتی نەریتی بۆ شوناسە کولتووریی و فەرهەنگییە ڕەسەنەکان. ئاڵنگاری ڕاستەقینەی بەردەم مرۆڤی هاوچەرخیش ئەوەیە چۆن بتوانێ پارێزگاری لە ڕەوشت و بنەما شارستانییەتە بونیاتنراوەکانی خۆی بکات بێ ئەوەی بکەوێتە ناو تەڵەی توندڕەوی یان لەناو پووچگەرایی سوودخواز دا بتوێتەوە و سەرنجام پێکهاتە و سیمای مرۆڤبوونی خۆی لەدەست بدات.

في قلب العاصفة التي تضرب الشرق الأوسط، حيث تتصادم الإرادات الأمريكية والإيرانية فوق تضاريس وعرة، يبرز التساؤل الجوهري حول القيمة مقابل الثمن. إن السياسة الدولية اليوم تحاول إقناعنا بأن كل شيء قابل للتبادل في سوق المصالح، وأن القضايا الكبرى يمكن تسويتها بأرقام الميزانيات أو بصفقات التسليح. لكن الحقيقة التي يغفل عنها الكثيرون هي أن كل ما يُشترى بالمال يفقد جزءاً من جوهره بمجرد دخوله قاعة المزايدات؛ فالقضية الكوردية، بجذورها الضاربة في الألم والزمن والأحلام والاستحقاق التاريخي، تقع فوق حدود التبادل المادي.

إن محاولة اختزال الوجود الكوردي في مجرد ورقة ضغط أو حليف وظيفي هي محاولة لتميع القيمة الحقيقية لشعب لا يُقاس استحقاقه بالدولار، بل بالحق التاريخي في حياة كريمة لا تخضع لتقلبات بورصة القوى العظمى.

​هذا المشهد يقودنا بالضرورة إلى مراجعة ماهية الثمن الذي يُدفع في لحظات التأزم. فالمال والوعود الدبلوماسية لا يمكنها شراء الصدق في التحالفات، ولا يمكنها تأمين سلام داخلي حقيقي إذا كان نابعاً من إملاءات خارجية. إن اختياراً استراتيجياً خاطئاً في هذه المرحلة الحرجة، وسط تجاذبات المحاور، قد يكلف الكورد زمناً وحقبةً كاملة من التعب والارتهان وتكرار النضال. فما من شيء أقسى على أمة من أن يمضي قطار التاريخ أمامها دون أن تكون هي من يقوده، لتجد نفسها في لحظة ميلان الميزان تنزلق نحو مسارات لم تكن ضمن نواياها، ولا تملك فيها مخرجاً سهلاً. وهنا تكمن التراجيديا؛ حيث لا يكون الدمار دائماً صاخباً بصوت الصواريخ، بل قد يبدأ بخطوة ناعمة أو قرار صغير نابع من لحظة ضعف أو طيش أو انخداع بوعود براقة لقلب غافل.

​من هذا الانحراف الصغير تبدأ الأيام بجرّ الواقع الكوردي نحو طريق لا يشبه طموحاته، ليصحو الإنسان الكوردي بعد سنوات ليجد نفسه قد عاش حياً في بيولوجيا الوجود، لكنه لم يعش في كينونة القرار والسيادة. هذا هو القهر الحقيقي في السياسة؛ أن يمر العمر والحدث أمامك لا فيك، وأن تصبح ضيفاً ثقيلاً على جغرافيتك الخاصة، تتفرج من مقاعد الاحتياط على ما كان ينبغي أن يكون منجزاً وطنياً، دون أن تملك الشجاعة الكافية لانتزاع زمام المبادرة وإعادة بناء المسار من جديد.

إن الحكمة اليوم تقتضي ألا يكتفي الكورد بالبقاء في جغرافيا الانتظار، بل بالتحول إلى فاعل يدرك أن أثمن الأشياء هي تلك التي لا تُعرض للبيع في مزادات المحاور الدولية.

سەرەتا گەرمترین پیرۆزباییمان پەسند بفەرموون بە بۆنەی (٣٥)ـەمین ساڵیادی ڕاپەڕینی گەلی کوردستان کە لە دەروازەی ڕانیە (ڕاپەڕین) کڵپەی سەند و هەموو کوردستانی ڕوناک کردەوە و ئازادی بەدیهێنا.

بەڕێزان، پشتبەست بە لێکەوتە هەنووکەییەکان و خوێندنەوە وردەکانی کۆی وێنە و دیمەنی سیاسی و سەربازی ناوچەکە و بومەلەرزەی جیۆپۆلەتیکی، دەتوانین بە هێمنی و پشووێکی ئارام، پێکەوە سەرنجی هەڵوێست و بڕیار و کردارەکان بدەین و شیان بکەینەوە و خاڵە کوێرە نادیارەکانی هەر دیمەنێکی سیاسیش بخەینەڕوو. بەو هیوایەی خاوەن بڕیارە سیاسی و سەربازی و سێبەر و هەواڵگرییەکانی کوردستان سوودی لێ ببینن و هەندێ لە هەڵوێستەکانیان، لەپێناو پاراستنی نەتەوە، لەسەر هەڵخەن.

+| گرەوی جیۆپۆلەتیک

بە داخەوە کورد کەوتۆتە ناوەڕاستی ئەو گەردەلوولە هەرێمی و نێودەوڵەتییەی ڕووی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کردووە. دەتوانین بڵێین هەرێمی کوردستان ئەمڕۆ دژوارترین و ترسناکترین ساتەکانی خۆی بەڕێ دەکات دوای ٢٠١٧. جوگرافیای هەرێم بۆتە دیواری راگر یاخود سەنگەری ڕاستەوخۆی پێشەوەی ململانێکان.
بەپێی دوایین ژمارەی فەرمی تۆمارکراو، لە ڕۆژی شەممەی رابردووەوە (٢٨ـی شوباتی ٢٠٢٦)، هەولێر زیاتر لە ٧٠ موشەک و دڕۆنی ئاراستە کراوە، کۆی بەرکەوتنەکانیش، بە ئێرانی و میلیشا لایەنگرەکانییەوە، گەیشتۆتە نزیکەی ٢٠٠ لێدان و بە ئامانجگرتن. لێرەدا تێبینی خاڵێکی کوێر دەکەین کە ئێران هەر شوێن و بنکە ئەمریکییەکان بە ئامانج ناگرێ، بەڵکو سیاسەتی خاکی سووتماک پەپڕەو دەکات بۆ ترساندنی سەرکردایەتی کورد بە مەبەستی ڕێگرتن لە تێکەڵبوونیان بە هەر پڕۆژەیەکی گۆڕینی ڕژێمی تاران.

+| عەقڵی سیاسی کوردی و فۆبیای جوگرافیای داخراو

دەتوانین بڵێین کە عەقڵی کوردی (لە ئێستادا) توشی جۆرێک لە تاسان "ترازیما" بووە لە بەڵێنە بێ ئەنجامەکانی ئەمریکا و ڕۆژئاواییەکان. هاوکات کورد بەسەر سێگۆشەیەکی سەنگەربەند هەڵبووە کە بریتییە لە پاشکۆبوونی ئابووری، چونکە سەرەڕای دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوت لە ڕێی هێڵی جیهانی تورکی لە کۆتاییەکانی ٢٠٢٥ بە ڕێژەی ٢٣٠ هەزار بەرمیلی ڕۆژانە، بەڵام هێشتا کلیلەکانی هەر بەدەست ئەنقەرە و بەغدادەوەن. هەڵبەتە وێڕای دابەشبوونی ناوخۆیی (یەکێتی و پارتی) کە خاڵە کوێرەکەی بریتییە لە دیارنەمان و ونبوونی یەکێتی چارەنووس و یەکێتی نەتەوەیی، واتە لەو کاتەی هەولێر جۆرێک لە وریاییەکی ستراتیژی پیادە دەکات، سلێمانی هەندێجار و بەناچاری دەبێ پڕاگماتی بێت لەگەڵ تاران بۆ ڕێگرتن لە ئەگەرەکانی ڕووبەڕووبوونەوە. ئەو دوو ئاراستەیە ڕەنگە قەوارەی هەرێم بکاتە پەڕەموچێک بەدەم زریانی جەنگەوە!

+| کارتی کوردی لە گیرفانی تڕەمپ و نەتەنیاهۆ

هەندێ لە ڕاپۆرتەکانی ڕاگەیاندن و نهێنییە هەواڵگرییەکان باس لەوە دەکەن کە نەتەنیاهۆ بڕشتانە هەوڵی بەکارهێنانی ئۆپۆزیسیۆنی کوردی ڕۆژهەڵات دەدات وەک سەرەڕم یاخود "بایۆنێت"ێکی وشکانی بۆ دڵی ڕژێمی ئێران. بێگومان لێرەدا تەڵەیەکی ئەمریکی بەدی دەکرێت، چونکە واشنتۆن (ئیدارەی تڕەمپ) داوای لە کورد کردووە دەستبارێکی هەواڵگری و لۆجستی لەگەڵ ڕابگرێ بەڵام هیچ جۆرە دڵنیایی و گەرەنتییەکی نوسراویش نادات کە قەوارەکەی بپارێزێت بە شێوەیەکی بەردەوام دوای نیشتنەوەی شەپۆلە هەڵچووەکانی ناوچەکە. بۆیە پشتبەستن بە بەڵێنە زارەکییەکان بە خاڵێکی لاوازی بکوژ دەبیندرێت بۆ کورد، چونکە بە درێژایی مێژوو کورد کراونەتەوە دراوی ساغکردنەوە لەکاتی پێکهاتن و سازشە گەورەکانی وڵاتان و بێبەها و بێ دەسکەوت کراوە.

+| ڕاگەیاندنی ئاراستەکراو و سیناریۆکانی شێواندن لە مانشێتەکانەوە

لەکاتی ئێستادا تێبینی جۆرێک لە گوتاری شێواندن دەکەین کە زیاتر وەک گەمەی هەواڵگری دەخوێندرێنەوە، بۆ نمونە هەواڵی پەلاماری پێشمەرگە بۆ ئێران، زیاتر وەک سیناریۆی شێواندن، یاخود باڵۆنی ئەزمونی هەواڵگری بۆ وەرگرتنەوەی ترپەدڵی کاردانەوەی تورکیا دەخوێندرێتەوە. چونکە تورکیا ڕێگە نادات وەک خۆی دەڵێ "ئیسرائیلی دووەم" لە سەر سنوورەکانی دروست ببێت، تەنانەت ئەگەر ئامانجەکەش دژ بە ئێران بێت.

ئەو جۆرە هەواڵانە لە لایەن ئێران و نەیارانی دیکەی کورد لە پڕۆکسییەکان گەورە دەکرێ و زیاتر زەق دەکرێتەوە بە مەبەستی بە دەستهێنانی پاساوێک بۆ ئێران و سەرەنجام ڕێخۆشکردن بۆ بۆردومانکردنی کوردستان. بۆیە ئەرکی هەموو لایەکە، بەتایبەت ڕاگەیاندنە بەرپرسەکانی هەرێم، بۆ ڕەتکردنەوەی سەرلەبەری ئەو جۆرە هەواڵە چەواشەکارییانە. خۆ ئەگەر شتێکیش هەبێت، بێگومان لە هاوکارییەکی تەکنیکی هەواڵگری لە بازنەیەکی زۆر داخراوی بچووک تێپەڕ ناکات، نەک بوونی بنکەی سەربازی وەک پڕوپاگەندەی بۆ دەکرێ.

+| خاڵە کوێرە نادیارەکان و ڕاستییە تاڵەکان

بێگومان کۆمەڵگەلێک لە خاڵی کوێر لە هاوکێشەکاندا بەدی دەکرێن، وەک بێدەنگی تورکیا لە لێدانی ئێران بەرامبەر گڵوپی کەسکی پاکسازی هەسەدە لە ڕۆژاڤا. خاڵی دیکەی کوێریش بەغدای بێدەنگە، بەڵام دەبینین گروپە چەکدارەکانی ناوەوەی عیراق، لە توندڕەو و پڕۆکسییەکانی سەر بە ئێران و ئەوانی دیکەش، هەرێمی کوردستان بە گۆڕەپانێکی جەنگی یاسایی تەماشا دەکەن، ماف بە خۆیان دەدەن تا ئەو کاتەی هێزەکانی ئەمریکای لێ جێگیر بێت ئاشوب بۆ کوردستان دروست بکەن.

بۆیە لە کۆی ئەو ڕووداوگەلە، هەرێمی کوردستان رەنگە بکەوێتە بەردەم کۆمەڵێک سیناریۆ، وەک سیناریۆی ناڵ و بزمار کە بریتییە لە راکێشانی هەرێم بۆ شەڕێکی لێچۆڕاندنی درێژخایەن و ببێتە هۆی هەرەسهێنانی ژێرخانی پیشەسازی نەوت، ئەمەش کورد ناچار دەکات ملکەچی مەرجەکانی بەغدا و تاران ببێت و بەناچاری چارەنوسی خۆی ڕادەستی دۆخێکی دیفاکتۆی تاڵ بکات. هاوکات سیناریۆی بازدانی مێژوویی هەیە، واتە سەرکەوتنی راپەرینی گەلی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە هاوکاری ئەمریکا و ڕۆژئاوا بۆ دروستکردنی دۆخێکی نوێ کە هەردوو پارچەی هەرێمی کوردستان و ڕۆژهەڵات پێکەوە ببەستێتەوە، بەڵام ئەمەیان بە ئەگەرێکی لاواز دەبیندرێ و تژییە لە مەترسی دوورمەودا. دواجاریش سیناریۆی سەودای گەورە، واتە واشنتۆن و تاران لەناکاودا، دوای گورزە تەمبێکردنەکانی ئەمریکا، بگەنە ڕێککەوتن و جارێکی دیکە کورد جێ بێڵن و بە تەنیا ڕووبەڕووی دراوسێکانی ببێتەوە. ئەم سیناریۆیە زۆرترین جار لە مێژوودا دوبارە بۆتەوە.

لەسەر ئەو بنەمایانەی سەرەوە دەبێت کورد راست و دروستی خۆی و هەڵوێستەکانی ببینێت و باش هەڵیانسەنگێنێت و بزانێت کورد لە ٢٠٢٦ـدا یاریزان نییە، بەڵکو گۆڕەپانی یارییە، بشزانێ کە بەبێ یەکخستنی راستەقینە و راستگۆیانەی هێزی پێشمەرگە لە ژێر یەک فەرماندەیی و سەرکردایەتی نیشتیمانییانە و لە دەرەوەی بازنەی حزبایەتیدا، بڕیاری کوردی هەر وەک بارمتەی تیلیفۆنێک لە کۆشکی سپی، یاخود موشەکێکی بالیستی لە کرماشانەوە دەمێنێتەوە.

ـ ١ ـ
لە دوایین لێداونیدا، دوێنێ وەزیری جەنـگی ئەمریکی "پیت هیگسێث" قۆناخی سێیەمی جـەنـگی دژ بە ئێـران راگەیاند، ئەمەش بە واتای گواستنەوەی ملاملانێیە لە ئۆپەراسیۆنی تەمبێکردنی سەرکردایەتی بڕیاردانی باڵا و بریـکارەکانیان بۆ هەڵوەشاندنەوەی پەیکەری ڕژێـمی ئێـران.

بێگومان کـوژرانی خامنـەئی رێبـەری باڵا و زیاتر لە (٤٧) سـەرکردەی دیکەی ریزی یەکەم (وەک تڕەمپ ڕایگەیاند)، بۆشاییەکی گەورەی لە دەسەڵاتی باڵا و سەروەری ئێـراندا دروستکردووە. لە کاتی ئێستاشدا لە لایەن سەرکردایەتی سێبەر (سـوپای پـاسـداران)ـەوە بەڕێوە دەچێت.

ئەوەی وەک یەکێک لەو مەتەڵانە ماوەتەوە و تا ئێستا نەتواندراوە چارەسەر بکرێت بریتییە لە ونبوونی ئەو بڕە یـۆڕانیـۆمە پیتێنـدراوەی کە بە نزیکەی (٤٤١,٩) کیلۆگرام مەزندە دەکرێ (گومان دەکرێ بە ڕێژەی ٦٠٪ - ٩٠٪ پیتێندرابێت)، کە بە گەورەترین هەڕەشە دادەنرێت بۆ سەر ئاساییـشی نەتەوەیی جیهان لە کاتی ئێستادا. هەڵبەتە وێڕای دیارنەمانی ناکاوی یەکەیـەکی تایبەت بە ناوی "نور ٨٠٠٠"!

بەگوێرەی گریمانە ئەتـۆمییەکان بێت، بڕی پێویست بۆ بەرهەمهێنانی کـڵاوەیەکی ناوکـی دابەشبوون، بە شێوەیەکی کردەیی نزیکەی (٢٥) کیلۆگرامە لە یـۆڕانیـۆمی پیتێندراو بە ڕێژەی (٩٠٪). ئەوەی بۆتە جێی سەرنج تێڕامان و بەدواداچوونی ئەمریکا و ئیسـڕائیل، دیارنەمانی شانەیەکی ئەندازیارییە کە پێکهاتووە لە (١٢) پسپۆر. ڕاپۆرتە نهێنییـەکان ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن یـەکەی "نور" کە شارەزا و پسپۆرن لە بواری بچووک کردنەوەی کـڵاوە و ترپەی کارۆموگناتیسی، بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر ونکراون، یاخود گواستراونەتەوە شوێنک کەس دەستی پێیان ڕاناگات.

هەندێ ناوەندی هەواڵـگـری کە بەدواداچوونی وردی شوێنهەڵگرتنەوەیان دەکەن، گریمانەیان کردووە کە لە دامەزراوەی "خندق-٧"ـی قەلغانکراو بن، بە قوڵایی نزیکەی (١٢٠) مەتر لە ژێر چیای زاگرۆس.

بەپێی زانیارییە پشتڕاستکراوە هەواڵگـرییـە ئاگادارکان، ئێـران پەیڕەوی ئامانجێکی تاکتیکی دەکات، هەوڵ دەدات ئەو کـڵاوانەی تەواو کراون لە موشەکی "فتاح-٢"ـی سەرووی دەنگ (هایپـەرسـۆنیک) ببەستێت، کە خێراییەکەی (١٥ ماخ) دەبێت و بە هۆی خێراییەکەیەوە ناتواندرێ لە لایەن وڵاتانی کەنداو و ئیسـڕائیلەوە بپێکرێت.

ـ ٢ ـ
لە لێدوانەکانی دوێنێی "هێگسێث"یشەوە دەتوانین دوایین هەڵوێستە سـەربازییەکانی گوڕەپان بخوێنینەوە کە باسی لە قۆناخی سێیەم و گەورەترین ئۆپەراسـیۆنی ئاسمانی کرد. دیارە ئەمریکا ستراتیژی ئێستای سـەربازی خۆی لە سەر بنچینەی سـەنگەری تەکنۆلۆژی بونیات ناوە، چونکە توانیویەتی گەورەترین کۆکاری هێـرشـی ئاسمانی ئەنجام بدات لە مێژووی نوێی سـەربازیدا. بە شێوەیەکی چڕیش، ئاگـرە ئاراستەکراوەکەی بریتی بووە لە پێـکانی زیاتر لە هەزار ئامانجی چالاک لە ماوەی تەنیا (٢٤) کاژێر دا. ئەو ئۆپـەراسیـۆنە ئاسمانیانە، ناوەندەکانی سەرکردایەتی و کۆنتـڕۆڵ (C2) و تۆڕەکانی گەیاندنی تەلی پارێزراوی گرتۆتەوە. وێڕای هەڵتەکاندن و وێرانکردنی نزیکەی (٤٥٪)ـی ڕاداری پێشوەختی ئێـرانی، ئەمەش وایکرد ئاسمانی تاران بۆ فڕۆکەکانی (B-2Spirit و F-35)ـی ئەمریکا کراوە بێت.

ـ ٣ ـ
وەک "تڕەمپ"یش پێرێ ئاماژەی پێدا و دوێنێش دووپاتی کردەوە، واشنتۆن پێویستی بە چوار هەفتە دەبێت بۆ کۆتاییهێنانی توانا سـەربازییـەکانی ئێران، بەڵام لێکدانەوەکان پێشبینی دەکەن کە ئێران بەو ڕێژە و ئاستی لێدان و بەرکەوتنە چڕەی ئێستای ئەمریکا و ئیسـڕائیل دەتوانێ ماوەی شەش هەفتە خۆی ڕاگرێ و بەرگری بکات بەر لەوەی بکەوێت و هـەرەس بێنێ. بۆیە لێرەدا کەلێنێکی دوو هەفتەیی هەیە کە ڕەنگە ببێتە هۆی هاندانی ئێـران بۆ دەستبردن بۆ بژاردەی شەمشۆن، ئەگەر دڵنیا بوو کۆمارەکەی هەڵدەوەشێتەوە!

بەپێی لێکدانەوەکان، ستراتیژییەتی بەرپـەرچدانەوەی ئێـران ڕەنگە لە نێوان دوو بژاردە دا بێت، بژاردەی شەمشۆن و بژاردەی ترپەی کارۆموگناتیسی (EMP). وەک هەمووشمان ئاگادارین ئێـران بە هۆی ئەزموون و شارەزاییەوە لە جـەنـگە درێژخایەنە لێچۆڕاندنەکان، پلانی نییە بۆ سەرکەوتنێکی تەقلیدی، بەڵکو نیازی هەرەس پێهێنانی ئاڵوگۆڕە لە ڕێی ترپەی کارۆموگناتیسی و هەڕەشەکردن بە تـەقـاندنەوەی کڵاوەیەکی ناوکی تەکتیکی لە بەرگە هەوای سەرووی کەنداو بە مەبەستی پـەکخستنی هەموو سیستەمە دیجیتاڵیی و کارەباییـەکان، ئەمەش وا دەکات هەموو وێستگەکانی شیرینکردنی ئاوی خواردنەوەی وڵاتانی کەنداو و بنکەکانی ئەمریکا لەو ناوچەیە پەکیان بکەوێت.

ـ ٤ ـ
دوای کـوژرانـی ئەو ژمارە زۆرە لە سـەرکردەکانی ئێـران، ئێستا سیسـتەمی سەرکردایەتی ناناوەندی لەو وڵاتە کارا کراوە، واتە ڕێپێدانی سەربەخۆیی مەیدانی بۆ فـەرماندەکانی، بە شێوەیەک کە ئەو شانانەی لە چیاکاندا خۆیان حەشار داوە دەسەڵاتی موشـەک هاوێشتنیان هەبێت دوای نەمـان و پچڕانی پەیوەندی بە (٧٢) سەعات لەگەڵ ناوەندی سـەرکردایەتییان.

لە دیوێکی ترەوە بەرەی هەرێمی کەنداو لە دۆخی بـەرگریی نەرێنییەوە هەڵکشاوە و گواستراوەتەوە ئاستی بەڕێوەبردنی گشتی قـەیرانی ئـەتـۆمی لە ڕێی سیستەمگەلی (RadNet-Gulf) بە مەبەستی چاودێریکردنی تیـشکە نـاوکییـەکان، بۆیە نزیکەی (٥٢٠) وێستـگەی هەستەوەری هەرە باڵایان کارا کردووە بۆ چاودێریکردنی هەر لێچوونێک لە وێستـگە ئـەتـۆمییەکانی "بوشهر" یاخود هەر پەنابردنێکی ناکاوی تەقاندنەوەی تاکتیکی. وێڕای دابینکردنی حەبەکانی یۆد بۆ زیاتر لە (٣٠) ملیۆن کەس و کاراکردنی قەلـغانـەکانی فاڕادای بۆ پاراستنی ناوەندی زانیـارییە هەستیارەکان لە ئەگەری هەر گورزێکی پێشبینیکراوی کارۆموگناتیسی (EMP).

ـ ٥ ـ
لەسەر ئاستی هەڵوێستە سیاسییەکانیشەوە، پایتەختی وڵاتانی کەنداو درکیان بە پەیامێکی ناڕاستەخۆی ئێران کردووە لە ڕێی گوشاری موشـەک و دڕۆنـەکـانەوە بۆ سەر وڵاتەکانیان، بۆ ئەوەی داوا لە ئەمریکا بکەن کۆتایی بە شـەڕەکە بێنێ، بەڵام دیمەنی هەماهەنگی ئێستای ئەو پایتەختانە لەگەڵ سێنتکۆم ئاماژەیەکە بۆ یەکخستنی هەڵوێست و بڕیارەکانیان لەگەڵ ئەمریکا بۆ بڕینی شادەمارە ناوکیـیـەکانی ئێران.

بۆیە دیمەنەکە زیاتر وەک پێشبڕکێیەکی خێرا و گەرمی هەواڵـگـری ئەمریکی دێت کە هەوڵی دیاریکردن و دۆزینەوە و دەست بەسەرداگرتنی (٤٤١) کیلۆگرامەکەی یـۆڕانیـۆم دەدات بەر لەوەی یەکـەی "نور"ـی ئێرانی دەستیان بگاتە کۆتا قۆناخەکانی لێـدانی کۆتایی.

ـ ٦ ـ
ڕەنگە هەندێک بە گومان بن لەوەی ئێران هێشتا نەیتوانیووە دەستی بگاتە ترپەی کارۆموگناتیسی، بەڵام سەرچاوە هەواڵـگـرییەکان بە نهێنی گەیشتوونەتە ئەو دەرەنجامەی کە ئێران دەتوانێ کـڵاوەی کارۆموگناتیسی لە موشـەکی "رسـتاخیز" ببەستێ، لەوەش دڵنیا بوونەتەوە. ڕاپۆرتە هەواڵـگـرییە دزەپێکراوەکان ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن کە لە کۆتایی (٢٠٢٥)ـەوە ئێران ڕۆکـێتی "رسـتاخیز"ـی گەشە پێداوە و تایبەتکراوە بۆ هەڵگرتنی کـڵاوەی دوانە، واتە کـڵاوەیەکی ناوکـی تەکتیکی و کـڵاوەیەک بۆ دروستکردنی ترپەی کارۆموگناتیسی کە توانای ڕوماڵکردنی رووبەرێکی هەیە دەگاتە (٨٠) کیلۆمەتر چوارگۆشە.

بەپێی زانیارییە هەواڵـگـرییەکان، توانستی تەکنۆلۆژی سـەربازی ئێرانی هەنگاوێکی پێشکەوتووی بڕیووە، گەیشتۆتە ئاستی بەرهەمهێنانی ترپەی کارۆموگناتیسی وێرانکار بۆ تۆڕە نیشتمانییەکان (HEMP)، واتە ئێران بۆ ئەنجامدانی تەقینەوەیەکی نـاوکـی پێویستی بە بەرزاییەک دەبێت لە سەرووی (١٠٠) کم بێت. بۆ ئەو مەبەستەش، ئەو ئامێر و تەکنۆلۆژیایەی یەکەی "نور" لە ڕێی دۆستەکانیان لە ڕۆژهەڵات، لە نێوان (٢٠٢٤-٢٠٢٥) بە دەست گەیشتووە، توانیویانە بگەنە ئاستی گەشەپێدانی ئامێرەکانی گوشارە هاوێژە تەقینەرەکان (FCGs) کە توانای دروستکردنی ترپەکانی مایکرۆوەیڤی وزە باڵا (HPM)ـی هەیە بێ ئەوەی پێویستی بە تەقـینـەوەی نـاوکـی گەورە بێت، ئەمەش بێگومان بایی ئەوە دەکات کە هەموو ڕادارەکانی کەنداو و سیستەمـگـەلی "ثاد" پەک بخات لە ماوەیەکی دیاریکراو بەر لەوەی شەپۆلی دژە موشـەکی سەرەکی پێی بگات.

ـ ٧ ـ
لە گۆشەیەکی ترەوە، لە کاتی ئێستادا یەکەیەکی نهێنی چاودێری ئەمریکی کارا کراوە، ئەو یەکەیە لە پێنتاگۆن پێی دەگوترێت هێزی ئەرکە خۆڵەمێشییەکان (Task Force Gray) کە تێکەڵێکە لە هێزەکانی دەلتا (Delta Force) و ئەندامانی یەکەی چاودێری هونەری هەواڵـگـری (ISA). ئەوەی بۆ دۆسێی ئێرانیش لەو تێکەڵەیە زیادکراوە بریتییە لە هەندێ شارەزایان لە تیمی پشتیوانی نـاوکـی (NEST). لەکاتی ئێستادا بەپێی زانیارییە دزە پێکراوەکانی ناو ئێران، هەندێ لە سەرچاوە تەکنیکییەکان ئەوەیان پشتڕاست کردۆتەوە کە توانیویانە پەنجەمۆری دەنگی زۆر نزمی فڕۆکەکان لە جۆری (Chinook MH-47G)ـی بێدەنگ ئاشکرا بکەن کە لە ڕێی (...) و دەریای عەرەب پێش نزیکەی (٤٨) سەعات دزەیان کردۆتە ناو ئێران. ئەو یەکە تێکەڵەی ئاماژەمان بۆیکرد توانیویانە بگەنە سـەنگـەرەکانی خۆیان و لە دۆخی سڕبوونی چالاکدان لەناو قوڵایی ئێران، بە دیاریکراوی لە سێگۆشەی ئەسفەهان، خوزستان، سمنان.

ئەو یەکەیە لە قۆناخی جێبەجێکردنی فەرمانەکاندا نین، بەڵکو لە قۆناخی دەستنیشانکردنی ئامانجە کۆتاییەکانن. ئەرکی ئەو یەکە هاوبەشە بەدواداچوون و گەیاندنی زانیـاری وردە، چونکە ئێران بڕی (٤٤١) کیلۆگرام یـۆڕانیـۆمی گواستۆتەوە تونێلی جوڵەپێکراو. بۆیە ئەرکی ئەو هێزە بریتییە لە چاندن و دانانەوەی شوێنهەڵگری لێزەری یاخود ئامێری نانۆی شوێنهەڵگر لەسەر ئەو بارهەڵگر و ترێلە و کۆنتێنانەی لە پەناگەی چیاکانەوە دەردەچن. ئەرکی دووەمیشیان (ئەگەر دەستیان پێی بگات) بریتییە لە پەکخستنی دەستەکی بۆ هەر موشـەکێـکی گومانلێکراوی وێـرانـکار، ئەویش لەڕێی چاودێریکردنی ئامادەباشییەکانی یەکەی "نور" لەوکاتەی نیازی هاویشتنی موشـەکی کڵاوهەڵگری (EMP)یان هەیە. بۆیە ئەرکەکەیان لێرەدا بریتی دەبێت لە ئەنجامدانی چالاکییەکی نەشـتەرگەری ڕاستەوخۆ بۆ پەکخستنی پڕۆسەی هاویشتنی ئەو موشەکانە و تێکدانی کڵاوەکانیان بە شێوەی کاری دەستی بەر لەوەی بتـەقێندرێن، چونکە لەکاتی تـەقینیـان هیچ بەربەستێکی ئاسمانی، بە هۆی هێزی سەرووی دەنگەوە، فریای ڕاگرتن و تەقاندنەوەی ناکەوێت.

وێڕای ئەو ئەرکانەی لە سەرەوە بۆ ئەو یەکە تایبەتەی ئاماژەمان بۆی کرد، ئەرکێکی دیکەش جێبەجێ دەکات کە بریتییە لە کۆنترۆڵکردنی کۆگاکانی یـۆڕانیـۆمی پیتێندراو و ڕێگرتن لەوەی بگاتە دەستی فـەرماندە و سەرکردە مەیدانییە لەدەستچووەکان (یاخیبـووەکان) نەوەک پلانی شەمشۆن بەشێوەیەکی سەربەخۆ ئەنجام بدەن بێ گەڕانەوە بۆ سـەرکردایەتی ناوەندییان.

ـ ٨ ـ
بەپێی زانیـارییەکان، سیناریۆی پێشبینیکراو بۆ (٢٤-٤٨) کاتژمێری داهاتوو بریتییە لە دابـڕاندنی مەیدانی هێزە جیاوازە هەمەچەشنەکانی ئێران لە ڕێی گەورەترین و چڕترین هـێرشـی ئاسمانی ئەمریکی. یەکەی زەمینی ئەمریکی لەناو ئێران ئاماژەیەک بۆ بۆمبهاوێژەکانی (B-2) دەنێرێ بۆ لێدانی دەروازەی تونێلەکان بە بۆمبی (MOP) لەو ساتەی کە هێزە تایبەتییەکانی ئێران هەوڵی عەمبارکردنی مووشەکەکان دەدەن.

بۆیە دەتوانین بڵێین ئەوەی بەڕێوە دەچێت جـەنگێـکی کلاسیکی نییە، بەڵکو جۆرێکە لە ئۆپـەراسیـۆنی نەشتەرگەری بنبڕکردن و هەڵبڕین کە لە ناوەوەی ئێران لە ڕێی هێزە بژاردەکانی ئەمریکاوە بەڕێوە دەچێت. لە ئاسمانیشەوە هێـزێکی ئاگـرینی زەبەلاح چاودێری هەموو جوڵە و ئامانجەکان دەکات بۆ لێدان و وێـرانکـردن.

ڕاستە ئێران گرەو لەسەر ئارامی ستراتیژی و ترپەی بروسکئامێز دەکات، بەڵام ئەمریکا گرەو لەسەر خێرایی هەواڵـگـری و سـەنـگەربەندی تەکنۆلۆژی دەکات، هەر دوێنێش ترەمپ رایگەیاند کە راستە گوتوویەتی پێویستی بە چوار هەفتە هەیە بۆ گەمـارۆدانی یەکجاری ئێران، بەڵام ئەگەر لەوەش زیاتر درێژە بکێشێت ئەو هیچ پەلەی نییە و پشووێکی درێژی هەیە.