Quick Mathematics Centre

Jean Piaget Theory
==============
မိမိကလေးကိုအားမလိုအားမရ ဖြစ်​တတ်သောမိဘတွေဖတ်ထားသင့်သော ကလေးများအတွက်ဖွံဖြိုးမှုအဆင့်တွေပါခင်ဗျ
--------------------------------------------------------

Jean Piaget (ဂျီးန် ပီယာဂျေး) ၏ ဉာဏ်ရည်ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ သီအိုရီ (Theory of Cognitive Development) သည် ကလေးများ၏ တွေးခေါ်ပုံနှင့် ဉာဏ်ရည်ကြီးထွားလာပုံကို လေ့လာရာတွင် အလွန်အရေးပါသော သီအိုရီတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။
​ပီယာဂျေးက "ကလေးများသည် လူကြီးများ၏ ပုံစံအတိုင်း တွေးခေါ်သော်လည်း အသိပညာနည်းပါးခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ၊ ၎င်းတို့၏ တွေးခေါ်ပုံနည်းလမ်း (Way of thinking) ကိုယ်တိုင်က လူကြီးများနှင့် လုံးဝကွဲပြားခြားနားသည်" ဟု ဆိုပါသည်။
​ဤသီအိုရီကို အဓိက အပိုင်း (၂) ပိုင်းဖြင့် ရှင်းပြပေးပါမည်။
​ဉာဏ်ရည်ဖွံ့ဖြိုးမှု ဖြစ်ပေါ်လာပုံ (Process)
​ဉာဏ်ရည်ဖွံ့ဖြိုးမှု အဆင့် (၄) ဆင့် (Stages)
​၁။ ဉာဏ်ရည်ဖွံ့ဖြိုးမှု ဖြစ်ပေါ်လာပုံ (Process)
​ကလေးများသည် အသိပညာအသစ်များကို လက်ခံရရှိရန် အောက်ပါ အချက် (၃) ချက်ဖြင့် လုပ်ဆောင်ကြပါသည်။
​Schemas (အသိပညာ ပုံစံခွက်များ):
ဒါက ဦးနှောက်ထဲက "ဖိုင်" လေးတွေနဲ့ တူပါတယ်။ ဥပမာ- ကလေးတစ်ယောက်က အိမ်မှာ ခွေးလေးမွေးထားရင် "ခြေလေးချောင်း၊ အမွှေးပွပွ၊ ဟောင်တတ်သော သတ္တဝါ" သည် ခွေးဖြစ်သည်ဆိုသော Schema (ပုံစံခွက်) တစ်ခု ရှိနေပါမယ်။
​Assimilation (ရှိပြီးသား အသိထဲသို့ အသစ်ထည့်သွင်းခြင်း):
ထိုကလေးက အပြင်သွားတဲ့အခါ ကြောင်တစ်ကောင်ကို တွေ့သည်ဆိုပါစို့။ ကြောင်ကလည်း ခြေလေးချောင်း၊ အမွှေးပွပွမို့လို့ ကလေးက ကြောင်ကို "ခွေး" ဟု ခေါ်ပါလိမ့်မယ်။ ဒါကို Assimilation ဟုခေါ်သည်။ (သူ့ပုံစံခွက်အဟောင်းနဲ့ အသစ်ကို ချိန်ညှိလိုက်တာပါ)။
​Accommodation (အသိပညာ အသစ်အတွက် ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း):
လူကြီးက "ဒါ ခွေးမဟုတ်ဘူး၊ ကြောင်လေး၊ သူက ညောင် လို့ အော်တတ်တယ်" ဟု ပြောပြလိုက်တဲ့အခါ ကလေးက သူ့ရဲ့ ပုံစံခွက် (Schema) ကို ပြင်လိုက်ရပါပြီ။ "ခြေလေးချောင်းရှိတိုင်း ခွေးမဟုတ်ပါလား" ဆိုပြီး အသိပညာအသစ် ရသွားခြင်းကို Accommodation ဟုခေါ်ပါသည်။
​၂။ ဉာဏ်ရည်ဖွံ့ဖြိုးမှု အဆင့် (၄) ဆင့် (Piaget’s 4 Stages)
​ပီယာဂျေးက ကလေးများ၏ ဉာဏ်ရည်ဖွံ့ဖြိုးမှုကို အသက်အရွယ်အလိုက် အဆင့် (၄) ဆင့် ခွဲခြားပြထားပါသည်။
​(က) အာရုံခံ-လှုပ်ရှားမှုအဆင့် (Sensorimotor Stage)
​အသက်: မွေးစ မှ ၂ နှစ် အထိ
​ထူးခြားချက်:
​ကလေးများသည် ကမ္ဘာကြီးကို အာရုံငါးပါး (မြင်၊ ကြား၊ နံ၊ စား၊ ထိ) နှင့် လှုပ်ရှားမှု များမှတဆင့် လေ့လာကြသည်။
​Object Permanence (အရာဝတ္ထု တည်မြဲမှု): ဤအဆင့်၏ အရေးကြီးဆုံး မှတ်တိုင်ဖြစ်သည်။ အစောပိုင်းတွင် ကလေးရှေ့မှ အရုပ်ကို ဖွက်လိုက်ပါက အရုပ်ပျောက်သွားပြီဟု ထင်တတ်ကြသော်လည်း၊ ဤအဆင့်နှောင်းပိုင်းတွင် မျက်စိရှေ့မမြင်ရသော်လည်း ထိုအရာရှိနေသေးကြောင်း နားလည်လာကြသည်။
​(ခ) ကြိုတင်ဆင်ခြင်ဉာဏ်အဆင့် (Preoperational Stage)
​အသက်: ၂ နှစ် မှ ၇ နှစ် အထိ
​ထူးခြားချက်:
​စကားလုံးများနှင့် ပုံရိပ်များကို အသုံးပြု၍ သင်္ကေတ (Symbols) များဖြင့် စတင်တွေးခေါ်တတ်လာသည်။ (ဥပမာ - တုတ်ချောင်းကို မြင်းလုပ်စီးခြင်း)။
​Egocentrism (မိမိဗဟိုပြု တွေးခေါ်ခြင်း): သူတို့မြင်သည့် ရှုထောင့်သည် တစ်ကမ္ဘာလုံးမြင်သည့် ရှုထောင့်ဖြစ်သည်ဟု ထင်ကြသည်။ သူတို့ ဗိုက်ဆာရင် အရုပ်လေးလည်း ဗိုက်ဆာမယ်လို့ ထင်တတ်ကြသည်။
​ယုတ္တိကျကျ (Logic) မစဉ်းစားတတ်သေးပါ။
​(ဂ) ရုပ်ဝတ္ထုဆင်ခြင်ဉာဏ်အဆင့် (Concrete Operational Stage)
​အသက်: ၇ နှစ် မှ ၁၁ နှစ် အထိ
​ထူးခြားချက်:
​လက်တွေ့မြင်ရ၊ ကိုင်တွယ်၍ရသော အရာများ (Concrete objects) ပေါ်တွင် ယုတ္တိကျကျ (Logic) စဉ်းစားလာနိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။
​Conservation (တည်မြဲမှုကို နားလည်ခြင်း): ဥပမာ - ရေပမာဏတူညီသော်လည်း ခွက်အရှည်နှင့် ခွက်အပု ပြောင်းထည့်လိုက်လျှင် ရေများသွားသည်/နည်းသွားသည်ဟု မထင်တော့ဘဲ ပမာဏတူတူပဲဆိုတာကို နားလည်လာသည်။
​သူတစ်ပါး၏ ခံစားချက်နှင့် ရှုထောင့်ကို နားလည်စပြုလာသည်။
​(ဃ) စိတ်ကူးဆင်ခြင်ဉာဏ်အဆင့် (Formal Operational Stage)
​အသက်: ၁၂ နှစ် နှင့် အထက်
​ထူးခြားချက်:
​လက်တွေ့မမြင်ရသော စိတ်ကူးယဉ်အရာများ (Abstract concepts) ကို တွေးခေါ်နိုင်လာသည်။ (ဥပမာ - လွတ်လပ်မှု၊ တရားမျှတမှု၊ မေတ္တာတရား)။
​ပြဿနာများကို စနစ်တကျ ဖြေရှင်းနိုင်ပြီး အနာဂတ်အတွက် စိတ်ကူးယဉ် စီမံကိန်းများ ချမှတ်နိုင်လာသည်။
​သိပ္ပံနည်းကျ တွေးခေါ်မှုများနှင့် ဒဿနဆိုင်ရာ မေးခွန်းများကို စဉ်းစားလာနိုင်သည်။
​အနှစ်ချုပ် နှင့် လက်တွေ့အသုံးချရန် (Application)
​ပီယာဂျေး၏ သီအိုရီအရ ကလေးများကို စာသင်ကြားရာတွင် သို့မဟုတ် ပျိုးထောင်ရာတွင် အောက်ပါအချက်များကို သတိပြုသင့်သည်-
​အဆင့်အလိုက် သင်ကြားပါ: ကလေး၏ ဦးနှောက်ဖွံ့ဖြိုးမှုအဆင့်နှင့် မကိုက်ညီသော (ခက်ခဲလွန်းသော) အရာများကို အတင်းအဓမ္မ မသင်ကြားသင့်ပါ။ (ဥပမာ - ၅ နှစ်အရွယ်ကို Abstract Logic သင်၍ မရပါ)။
​Active Learning: ကလေးများသည် ကိုယ်တိုင်စူးစမ်းလေ့လာခြင်း၊ ကစားခြင်း၊ ထိတွေ့ကိုင်တွယ်ခြင်းမှသာ အကောင်းဆုံး သင်ယူနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
​အမှားမှ သင်ယူခြင်း: ကလေးများ အမှားလုပ်ခြင်းသည် မတတ်သောကြောင့်မဟုတ်ဘဲ သူတို့၏ Schemas (ပုံစံခွက်) ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲနေသော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုအဖြစ် နားလည်ပေးရပါမည်။
​သင့်အနေနဲ့ ဒီအဆင့် (၄) ဆင့်ထဲက ဘယ်အဆင့်မှာရှိတဲ့ ကလေးကို ပြုစုပျိုးထောင်နေရတာပါလဲ? (သို့မဟုတ်) ဘယ်အဆင့်အတွက် အသေးစိတ် သိချင်ပါသလဲ?