Zaw Lwin Lwin

၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ သင့်ကလေးကို ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ "Global Citizen" တစ်ယောက်ဖြစ်အောင် ဘယ်လို ပျိုးထောင်မလဲ?

ယနေ့ခေတ်မှာ ကမ္ဘာကြီးဟာ နည်းပညာတွေကြောင့် တစ်ရွာတည်းသားတွေလို နီးကပ်လာပါပြီ။ သင့်ကလေးဟာ နောင်တစ်ချိန်မှာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းမှာတင် မကဘဲ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းက လူမျိုးစုံ၊ ယဉ်ကျေးမှုစုံနဲ့ လက်တွဲအလုပ်လုပ်ရမယ့်သူ ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။ ဒါကြောင့် အခုကတည်းက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေကို နားလည်ပြီး ဖြေရှင်းနိုင်စွမ်းရှိတဲ့ "Global Citizen" (ကမ္ဘာ့နိုင်ငံသားကောင်း) တစ်ယောက်ဖြစ်အောင် ပျိုးထောင်ပေးဖို့က မိဘတိုင်းရဲ့ အဓိကတာဝန် ဖြစ်လာပါတယ်။

⚪ Global Citizen ဆိုတာ ဘာလဲ?
Global Citizen ဆိုတာ အင်္ဂလိပ်စကား ကျွမ်းကျင်ရုံသက်သက်ကို မဆိုလိုပါဘူး။ ယူနက်စကို (UNESCO) ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ "ကမ္ဘာ့နိုင်ငံသားဖြစ်မှု ပညာရေး (GCED)" ဆိုတာ လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် နားလည်ပြီး ငြိမ်းချမ်းတဲ့၊ သာယာတဲ့ ကမ္ဘာကြီးဖြစ်လာအောင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်လိုစိတ်ရှိခြင်းကို ခေါ်တာပါ။

⚪ အချက်အလက်တွေက ဘာပြောနေလဲ?
OECD (စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အဖွဲ့အစည်း) ရဲ့ ၂၀၂၀-၂၀၂၅ လေ့လာမှုမှတ်တမ်းတွေအရ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှု (Global Competence) မြင့်မားတဲ့ ကလေးငယ်တွေဟာ ပြောင်းလဲလာတဲ့ အခြေအနေတွေမှာ လိုက်လျောညီထွေ နေထိုင်နိုင်စွမ်း ပိုရှိသလို၊ အလုပ်ခွင်မှာလည်း တခြားသူတွေထက် ခေါင်းဆောင်မှုနေရာကို ရရှိဖို့ ၄၅ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမိုနီးစပ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

⚪ Expert Insight - ကျွမ်းကျင်သူတွေရဲ့ အမြင်
နိုင်ငံတကာ ပညာရေးပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ဒေါက်တာ Fernando Reimers က "Global Citizenship ဆိုတာ ကရုဏာစိတ် (Compassion) နဲ့ ဗဟုသုတ (Knowledge) ကို ပေါင်းစပ်ထားတာပါ" လို့ ဆိုပါတယ်။ ကလေးတစ်ယောက်ဟာ တခြားသူတွေရဲ့ ဒုက္ခကို စာနာတတ်ရမယ်၊ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ အဲဒီပြဿနာကို နည်းပညာ ဒါမှမဟုတ် ဆန်းသစ်တဲ့ နည်းလမ်းတွေနဲ့ ဘယ်လိုဖြေရှင်းရမလဲဆိုတာကို သိရှိနားလည်ရပါမယ်။

⚪ သင့်ကလေးကို အိမ်မှာတင် Global Citizen ဖြစ်အောင် ဘယ်လိုစတင် ပျိုးထောင်မလဲ?

၁။ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကို နားလည်စေခြင်း (Climate Stewardship)
ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာတာဟာ ငါတို့နဲ့မဆိုင်ဘူးလို့ မတွေးပါနဲ့။ အိမ်မှာ အမှိုက်ခွဲခြားစွန့်ပစ်တာ၊ လျှပ်စစ်မီး ချွေတာတာကအစ "ဒါဟာ ကမ္ဘာကြီးကို ကယ်တင်နေတာ" ဆိုတဲ့ အသိစိတ်ကို သွတ်သွင်းပေးပါ။ ကလေးနဲ့အတူ အပင်စိုက်တာ၊ ပလတ်စတစ် လျှော့သုံးတာမျိုးတွေကို လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ပြပါ။

၂။ ယဉ်ကျေးမှု မတူကွဲပြားမှုကို လေးစားခြင်း (Cultural Empathy)
ကမ္ဘာ့မြေပုံကြီးကို အိမ်မှာ ချိတ်ထားပါ။ နိုင်ငံတကာက အစားအသောက်တွေ၊ ဝတ်စုံတွေနဲ့ အလေ့အထတွေကို ဗီဒီယိုတွေကတစ်ဆင့် အတူတူလေ့လာပါ။ "မတူညီတာဟာ ရန်သူမဟုတ်ဘူး၊ ဒါဟာ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ အလှတရားပဲ" ဆိုတာကို နားလည်သွားတဲ့ကလေးဟာ နောင်တစ်ချိန်မှာ ဘယ်သူနဲ့မဆို သဟဇာတဖြစ်အောင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်ပါလိမ့်မယ်။

၃။ ဝေဖန်ပိုင်းခြား တွေးခေါ်တတ်ခြင်း (Critical Thinking)
အင်တာနက်ပေါ်မှာ တွေ့သမျှ သတင်းတိုင်းကို မယုံကြည်ဘဲ ဒါဟာ အမှန်လား၊ ဘာကြောင့် ဒီလိုဖြစ်ရတာလဲ ဆိုတာကို မေးခွန်းထုတ်တတ်တဲ့ အလေ့အကျင့်ကို ပျိုးထောင်ပေးပါ။ ပြဿနာတစ်ခု ကြုံလာတိုင်း အပြစ်တင်တာထက် "ငါတို့ ဘယ်လို ကူညီဖြေရှင်းပေးနိုင်မလဲ" ဆိုတဲ့ Solution-oriented mindset (ဖြေရှင်းမှုကို အခြေခံတဲ့ စိတ်ဓာတ်) ကို တည်ဆောက်ပေးပါ။

မိဘများအနေနဲ့ ကလေးကို အမှတ်ကောင်းကောင်းရအောင်ပဲ ဖိအားပေးနေမယ့်အစား ကမ္ဘာကြီးကို ချစ်တတ်တဲ့၊ ပြဿနာတွေကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနိုင်တဲ့ အမြော်အမြင်ရှိတဲ့ ခေါင်းဆောင်လေးတွေအဖြစ် ပြင်ဆင်ပေးဖို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။

သင့်ကလေးကို Global Citizen တစ်ယောက်ဖြစ်အောင် ဘယ်လိုတွေ လမ်းပြပေးနေလဲဆိုတာကို Comment မှာ ဝေမျှပေးခဲ့ပါဦး။ ဒီဗဟုသုတတွေက တခြားမိဘတွေအတွက်လည်း အကျိုးရှိစေမှာမို့ အခုပဲ Share လိုက်ရအောင်။

ရည်ညွှန်းကိုးကားချက်များ

UNESCO Global Citizenship Education: https://www.unesco.org/en/gced

OECD PISA Global Competence Framework: https://www.oecd.org/pisa/innovation/global-competence/

Harvard Graduate School of Education - Global Education: https://www.gse.harvard.edu