VSB Myanmar

သင်ရိုးတိုင်းအတွက် ပဲ့ကိုင်ရှင် "ADDIE မော်ဒယ်"
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
သင်တန်းတစ်ခု၊ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းတစ်ခု သို့မဟုတ် လေ့ကျင့်ရေးအစီအစဉ်တစ်ခုကို စတင်ရေးဆွဲတော့မယ်ဆိုရင် ဘယ်ကနေစရမှန်းမသိဘဲ လမ်းပျောက်နေတတ်ပါတယ်။ အိမ်တစ်လုံးဆောက်တဲ့အခါ ခိုင်မာတဲ့ အုတ်မြစ်နဲ့ ပုံစံထုတ် (Blueprint) လိုအပ်သလိုပဲ၊ ထိရောက်တဲ့ သင်ကြားရေးတစ်ခုဖြစ်ဖို့အတွက်လည်း စနစ်ကျတဲ့ မူဘောင်တစ်ခု လိုအပ်ပါတယ်။ ဒီလိုနေရာမှာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက သင်ကြားရေးဒီဇိုင်းပညာရှင် (Instructional Designers) တွေ၊ သင်ရိုးရေးဆွဲသူတွေ အားအထားရဆုံးနဲ့ အသုံးအများဆုံး ရွှေစံနှုန်း (Gold Standard) ကတော့ ADDIE မော်ဒယ် ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
🔳 ADDIE ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည့် ပညာရှင်နှင့် နောက်ခံသမိုင်း
ARCS မော်ဒယ်ကို John Keller က ဖော်ထုတ်ခဲ့သလိုမျိုး၊ ADDIE မော်ဒယ်မှာတော့ "ဒါကို တီထွင်ခဲ့တာ သူပါ" ဆိုပြီး လက်ညှိုးထိုးပြစရာ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတည်း မရှိပါဘူး။
🔳 နောက်ခံသမိုင်း
ADDIE ရဲ့ သမိုင်းကြောင်းဟာ ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေကနေ စတင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်က အမေရိကန်စစ်တပ်ဟာ စစ်သားတွေကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးတဲ့အခါ တစ်ပြေးညီဖြစ်ပြီး အလွန်ထိရောက်တဲ့ စနစ်တစ်ခု လိုအပ်နေခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ်မှာ အမေရိကန်စစ်တပ်ရဲ့ တောင်းဆိုမှုအရ ဖလော်ရီဒါ ပြည်နယ် တက္ကသိုလ် (Florida State University - FSU) က ပညာရှင်အဖွဲ့ဟာ သင်ကြားရေးစနစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ (Interservice Procedures for Instructional Systems Development - IPISD) ဆိုတဲ့ မူဘောင်တစ်ခုကို ရေးဆွဲပေးခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီ စစ်တပ်သုံး မူဘောင်စနစ်ထဲက အဆင့်တွေကို နောင်နှစ်ကာလတွေမှာ ပညာရှင်တွေက ပိုမိုရိုးရှင်းလွယ်ကူအောင် ပြုပြင်မွမ်းမံရင်းကနေ ယနေ့ခေတ် လူသိများတဲ့ "ADDIE" ဆိုတဲ့ အဆင့် (၅) ဆင့်ပါ မော်ဒယ်အဖြစ် အသွင်ပြောင်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
🔳 ADDIE ၏ အခြေခံအယူအဆ
ADDIE ရဲ့ အဓိက အယူအဆကတော့ "စနစ်တကျ ဖြေရှင်းခြင်း (Systematic Approach)" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြဿနာတစ်ခု (သို့မဟုတ်) လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးဖို့ လိုအပ်ချက်တစ်ခုကို တွေ့ရင် အဆင့်လိုက် အချိတ်အဆက်မိမိ စဉ်းစားတွေးခေါ်စေတဲ့ အကောင်အထည်ဖော်တဲ့ အယူအဆဖြစ်ပါတယ်။ အဆင့်တစ်ဆင့်ချင်းစီရဲ့ ရလဒ်ဟာ နောက်တစ်ဆင့်အတွက် အခြေခံအုတ်မြစ် ဖြစ်သွား‌စေပါတယ်။
🔳 အသုံးပြုပုံ (The 5 Phases of ADDIE)

ADDIE ဟာ အင်္ဂလိပ်စာလုံး ၅ လုံးကို ပေါင်းစပ်ထားတာဖြစ်ပြီး အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့် အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။

☑ ၁။ A - Analyze (ဆန်းစစ်လေ့လာခြင်း)
ဒီအဆင့်ကတော့ "ဘာကြောင့် ဒီသင်တန်းကို လုပ်ရတာလဲ" ဆိုတာကို အဖြေရှာတဲ့အဆင့်ပါ။ သင်တန်းသားတွေက ဘယ်သူတွေလဲ (ဥပမာ - အတွေ့အကြုံမရှိသေးတဲ့ လူငယ်တွေလား၊ လုပ်ငန်းခွင်ထဲက ဝန်ထမ်းတွေလား)၊ သူတို့ရဲ့ လက်ရှိ ကျွမ်းကျင်မှုနဲ့ လိုအပ်နေတဲ့ ကျွမ်းကျင်မှု ကွာဟချက် (Skill gap) က ဘာလဲ၊ ဘယ်လို အခက်အခဲတွေ ရှိနေလဲ ဆိုတာကို စစ်တမ်းကောက်၊ အင်တာဗျူးလုပ်ပြီး သေချာဆန်းစစ်ရပါတယ်။

☑ ၂။ D - Design (ဒီဇိုင်းပုံစံချခြင်း)
ဆန်းစစ်ချက် ရလဒ်တွေရပြီဆိုရင် သင်ရိုးအတွက် မူကြမ်းစဆွဲပါပြီ။ သင်တန်းအပြီးမှာ ဘာတွေ တတ်မြောက်သွားရမယ်ဆိုတဲ့ သင်ယူမှု ရည်ရွယ်ချက် (Learning Objectives) တွေကို တိတိကျကျ ရေးဆွဲရပါတယ်။ ပြီးတော့ ဘယ်လို သင်ကြားရေးနည်းလမ်းတွေ သုံးမလဲ၊ အခန်းကဏ္ဍနဲ့ သင်ကြားရေးသင်ယူရေးလုပ်ငန်းစဉ် တွေကို ဘယ်လိုအစီအစဉ်ချမလဲ၊ စာမေးပွဲ သို့မဟုတ် အကဲဖြတ်စစ်ဆေးမှု (Assessment) တွေကို ဘယ်လိုလုပ်မလဲ ဆိုတာကို အသေးစိတ် ပုံစံချဖန်တီးရပါတယ်။

☑ ၃။ D - Develop (ဖန်တီးတည်ဆောက်ခြင်း)
ဒီဇိုင်းဆွဲထားတဲ့ မူကြမ်းကို အသက်သွင်းတဲ့ အဆင့်ပါ။ လိုအပ်တဲ့ သင်ခန်းစာ စာသားတွေရေးသားခြင်း၊ PowerPoint Slide များ ပြင်ဆင်ခြင်း၊ လက်စွဲစာအုပ်များ ဖန်တီးခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်းများ ပြုစုခြင်း၊ ဇာတ်လမ်းတိုများ သို့မဟုတ် သရုပ်ပြဗီဒီယိုများ ရိုက်ကူးခြင်း စတဲ့ သင်ထောက်ကူပစ္စည်း (Materials) အားလုံးကို လက်ဆုပ်လက်ကိုင်ပြနိုင်အောင် အချောသတ် ဖန်တီးရပါတယ်။

☑ ၄။ I - Implement (အကောင်အထည်ဖော် သင်ကြားခြင်း)
ဖန်တီးထားတဲ့ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းကို လက်တွေ့ စတင်အသုံးပြုတဲ့ အဆင့်ဖြစ်ပါတယ်။ သင်တန်းဆရာတွေကိုယ်တိုင် ဘယ်လိုသင်ရမယ်ဆိုတာကို ကြိုတင်လေ့ကျင့်တာ (Train the Trainer)၊ သင်တန်းခန်းမ အပြင်အဆင်နဲ့ လိုအပ်တဲ့ စက်ပစ္စည်းတွေ ပြင်ဆင်တာ၊ ပြီးတော့ သင်တန်းသားတွေကို တကယ်လက်တွေ့ စတင်ပို့ချတာတွေ ပါဝင်ပါတယ်။

☑ ၅။ E - Evaluate (အကဲဖြတ်ခြင်း)
ဒီအဆင့်ကတော့ သင်တန်းတစ်ခုလုံး အောင်မြင်မှု ရှိ/မရှိ ဆန်းစစ်တာပါ။ သင်တန်းဆင်းသွားတဲ့ သူတွေ တကယ်တတ်သွားရဲ့လား၊ လုပ်ငန်းခွင်မှာ လက်တွေ့ ပြန်အသုံးချနိုင်ရဲ့လား၊ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းမှာ ဘာတွေ ပြင်ဆင်ဖို့ လိုသေးလဲ ဆိုတာကို အကဲဖြတ်တာပါ။ အကဲဖြတ်ချက် ရလဒ်တွေအပေါ် မူတည်ပြီး လိုအပ်ရင် Analyze အဆင့်ကို ပြန်သွားပြီး သင်ရိုးကို စဉ်စဉ်မပြတ် မွမ်းမံပြင်ဆင်မှုတွေ တောက်လျှောက်လုပ်ဆောင်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။
🔳 ADDIE မော်ဒယ်၏ အကျိုးကျေးဇူးများ
စနစ်ကျပြီး ပြည့်စုံမှုရှိခြင်း-အဆင့်လိုက် သွားရတဲ့အတွက် လိုအပ်ချက်တွေ၊ သင်ခန်းစာတွေ၊ အကဲဖြတ်မှုတွေဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု လွဲချော်မနေဘဲ တိကျသေချာတဲ့ မူဘောင်တစ်ခုအတွင်းမှာ ရှိနေစေပါတယ်။

မည်သည့်နယ်ပယ်တွင်မဆို အသုံးပြုနိုင်ခြင်း-အခြေခံပညာရေးကစလို့၊ လူသားအရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးရေး (HRD) သင်တန်းများ၊ သက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာ (TVET) များ၊ လုပ်ငန်းခွင် ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး (OSH) လေ့ကျင့်မှုများအထိ နယ်ပယ်ပေါင်းစုံမှာ အလွယ်တကူ ကိုက်ညီစွာ အသုံးချနိုင်ပါတယ်။
.
🔳 အရည်အသွေးကို ထိန်းကွပ်
နိုင်ခြင်း- အဆင့်တိုင်းမှာ သေချာစွာ စိစစ်ရတဲ့အတွက် သင်တန်းရဲ့ အရည်အသွေး (Quality) ကို အမြင့်ဆုံးမှာ အမြဲထိန်းထားနိုင်ပြီး၊ အမှားအယွင်းများပါကလည်း လွယ်ကူစွာ ပြန်လည်ခြေရာခံ ပြင်ဆင်နိုင်ပါတယ်။

အချိန်နှင့် ကုန်ကျစရိတ်ကို ကာကွယ်ပေးခြင်း-သေချာဆန်းစစ်မှု (Analyze) နဲ့ ဒီဇိုင်း (Design) မလုပ်ဘဲ သင်တန်းတွေ ကောက်လုပ်လိုက်တဲ့အခါ ကြုံရတတ်တဲ့ "သင်တန်းသာပြီးသွားတယ် ဘာမှမထူးခြားလာဘူး" ဆိုတဲ့ အချိန်ကုန် ငွေကုန်သက်သက် ဖြစ်မယ့် အန္တရာယ်မှ ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။