Roman Derda

Klub Jagielloński
9 lipca o 08:03
·
DLACZEGO IZRAEL MA WYSOKI WSKAŹNIK DZIETNOŚCI?
💎Izrael jest krajem z wysoko rozwiniętą gospodarką. Sektor cyfrowy, AI, chemiczny, zbrojeniowy czy rolnictwo to kluczowe branże w Izraelu. Wzrost PKB rok do roku przekracza 3,5 proc. Bezrobocie jest wyjątkowo niskie i wynosi ok 3 proc.
💎Podróżując przez Izrael, widać pustynię zapełnioną rolnictwem, luksusowe hotele, czyste i schludne miasta. Jednocześnie to, co może być szokujące dla Europejczyka, to cywile chodzący uzbrojeni po zęby w broń, w tym karabiny maszynowe.
💎Na ulicach izraelskich miast czuć specyficzne napięcie. Ciągły kontakt wzrokowy z rozmówcą, wyczuwalna obecność „służb” są elementami, które na dłuższą metę powodują zmęczenie przybysza z kraju takiego jak Polska.
💎Jak to jest możliwe, że przy tak wysokiej skali napięcia dzietność w Izraelu należy do najwyższych z grona krajów OECD? Izrael jest jedynym przykładem kraju OECD, w którym dzietność gwarantuje zastępowalność pokoleń. Średnia dzietność w 38 krajach OECD wynosi 1.5, w Polsce 1.06, a w Izraelu 2.9, a możliwe, że w tym roku przekroczy 3.2.
💎Mediana wieku w Izraelu wynosi 29 lat podczas gdy w Polsce 43 lata. Widać to i słychać na ulicach izraelskich miast. To kraj ludzi młodych, studentów, nastolatków, osób w sile wieku, podczas gdy Polska jest krajem seniorów (co opisaliśmy w raporcie „Polska kraj seniorów” dostępnej na stronie serwisrodzinny.pl).
💎Aby zrozumieć fenomen dzietności Izraela, koniecznym jest uświadomienie sobie fundamentów, na których opiera się ten kraj. Tymi fundamentami są religia, tradycja, pisma (Tora, Talmud) oraz rodzina. Zacznijmy od wpływu religii.
💎Wysoki współczynnik dzietności w Izraelu zapewnia naturalne odnawianie pokoleń (jest znacznie wyższy niż wartość 2,1 zapewniająca zastępowalność pokoleń). Różnice między wyznaniami wskazują na różne modele reprodukcyjne w danej religii. Najgorzej w tym zestawieniu wypadają chrześcijanie, którzy i tak notują dzietność wyższą niż jakikolwiek kraj Zachodu.
💎Oczywiście, dominującą grupą religijną w Izraelu jest judaizm. Musimy pamiętać, że odmian judaizmu są dziesiątki. Niezależnie jednak od różnic doktrynalnych kluczowa dla każdej denominacji judaistycznej jest rodzina. Jak konkretnie wygląda dzietność wśród poszczególnych grup Żydów w Izraelu?
💎Jest ona zróżnicowana przede wszystkim według poziomu religijności (sektory: Haredim, Dati, Masorti, Hiloni), a nie tyle według pochodzenia etnicznego (Aszkenazyjczycy vs. Sefardyjczycy/Mizrahi). Religijność jest najsilniejszym czynnikiem różnicującym. Spójrzmy więc, jak wygląda statystyka w podziale na poszczególne grupy.
1️⃣Ultraortodoksyjni (Haredim / Charedim). W tej grupie wynosi ona ok. 6,5 dziecka na kobietę (dane za lata 2021–2023). Wcześniej sięgała nawet bliżej 7–7,5, obecnie obserwuje się lekki spadek. W miastach zdominowanych przez Haredim wskaźnik dzietnosci wynosi ok. 6,1 (2022). To oni w największym stopniu napędzają wzrost populacji żydowskiej w Izraelu.
2️⃣Żydzi religijni (Dati, w tym narodowo-religijni / syjoniści religijni): Ok. 3,9–4,3 dziecka na kobietę. Wskaźnik powoli spada (z ok. 4,4).
3️⃣Tradycyjni (Masorti): Ok. 2,5–3 dzieci na kobietę.
4️⃣Świeccy (Hiloni): Ok. 2,0–2,5 dziecka na kobietę (najczęściej podawane wartości to ok. 2,0–2,2). Nawet w tej grupie dzietność jest wyraźnie wyższa niż w większości krajów rozwiniętych (gdzie często spada poniżej 1,6–1,8).
💎Ogólna dzietność wśród wszystkich Żydów w Izraelu wynosi więc ok. 3,0–3,06 dziecka na kobietę (dane za 2022–2024).
💎Założenie rodziny jest obowiązkiem każdego Żyda. Rodzina złożona z kobiety i mężczyzny, otwarta na życie. Na stacjach benzynowych w Izraelu nie zobaczymy półek z prezerwatywami, nie widać też flag LGBT. Społeczność homoseksualna – chociaż jest tolerowana np. w Tel Avivie – nie należy do grup jakoś szczególnie wspieranych, a tęczowe flagi nie są widoczne w miastach tego państwa.
💎Tamtejsze rodziny (zarówno żydowskie, jak i arabskie) mają charakter międzypokoleniowy i klanowy. Są bardzo liczne i to w nich tworzy się oparcie dla jednostki.
💎Rodzina posiada szerokie oparcie w całej siatce rodzin o strukturze de facto klanowej związanej z miejscem pochodzenia. Relacje te z jednej strony są źródłem wzajemnego wsparcia. Z drugiej zaś strony ich konsekwencją jest nieformalna kontrola nad tym, co dzieje się w poszczególnych rodzinach.
💎W tym miejscu można zauważyć znaczny kontrast między zatomizowaną polską rodziną a modelem kultywowanym przez mieszkańców kraju nad Jordanem. Kilkadziesiąt czy kilkaset osób stanowi silne wsparcie dla danej rodziny. Jest też elementem kontroli społecznej i swoistej władzy sprawowanej nad nowo tworzącą się rodziną.
💎Ten generalny obraz jest jednak bardziej zróżnicowany, tak jak zróżnicowane jest społeczeństwo Izraela. Przeanalizujmy kluczowe różnice pomiędzy obywatelami Izraela pochodzenia arabskiego i żydowskiego. Podstawową jednostką wśród arabskiej części obywateli Izraela jest hamula. Jest to klan lub rozbudowana grupa pokrewieństwa patrylinearnego.
💎Hamula to grupa osób wywodzących się od wspólnego przodka w linii męskiej (rzeczywistego lub fikcyjnego). Składa się z kilku pokoleń rozszerzonych rodzin (a’ila). Członkowie często noszą to samo nazwisko lub nazwisko powiązane. Hamula może liczyć od kilkuset do kilku tysięcy osób. Jest szersza niż pojedyncza rodzina, ale węższa niż całe plemię.
💎Funkcje pełnione przez te struktury to solidarność i ochrona, polegająca zwłaszcza na wzajemnej pomocy ekonomicznej, społecznej i prawnej. W razie konfliktów stosuje się tradycyjne mechanizmy mediacji. Hamule odgrywają ogromną rolę w wyborach samorządowych – organizowane są nawet prawybory wewnątrz klanu. Wpływają na zatrudnienie w urzędach gminnych, alokację zasobów i głosowanie blokowe.
💎Małżeństwa są często endogamiczne (wewnątrz hamuli lub plemienia). Występują np. małżeństwa kuzynowskie, co wzmacnia więzi i majątek. Funkcją hamuli jest tożsamość i honor: silne poczucie lojalności wobec klanu, honoru rodzinnego i kolektywnej odpowiedzialności.
💎Hamula jest strukturą przedpaństwową, która dostosowała się do realiów Izraela. Pozostaje silna zwłaszcza w wioskach arabskich i wśród Beduinów, choć modernizacja (edukacja, urbanizacja, mniejsza poligamia) powoduje pewne osłabienie autorytetu starszyzny i większą autonomię młodych rodzin.
💎Nieco inny charakter ma klanowość Żydów. W społeczeństwie żydowskim w Izraelu nie występuje klasyczny system klanowy typu hamula. Dominuje model rodziny nuklearnej (rodzice + dzieci), uzupełniony silnymi więziami z rodziną rozszerzoną (dziadkowie, ciotki, wujowie). Różnice wynikają głównie z poziomu religijności.
💎Żydzi świeccy (hiloni) i tradycyjni (masorti) tworzą najczęściej rodzinę nuklearną. Rodziny te mają silne wsparcie ze strony dziadków (często pomagają w opiece nad dziećmi; mieszkają blisko siebie). Więzi pokrewieństwa są ważne, ale indywidualistyczne – nie tworzą sztywnych, kolektywnych klanów z obowiązkową lojalnością polityczną czy endogamią.
💎Żydzi religijni (dati, w tym narodowo-religijni) posiadają większe rodziny (zwykle 3–6 dzieci). Wśród nich silniejsze są sieci rodzinne i wspólnotowe, ale nadal oparte na modelu rozszerzonej rodziny, a nie klanie patrylinearnym.
💎Wśród żydów ultraortodoksyjnych (haredim) rodziny są najbardziej liczne (często 7+ dzieci). Mają one bardzo silne, gęste sieci pokrewieństwa i wspólnotowe wsparcie. W grupach chasydzkich istnieją dynastie rebbów (linie rodzinne przywódców duchowych) – jest to najbliższy odpowiednik „klanu”, ale o charakterze religijnym i charyzmatycznym, a stricte pokrewieństwa krwi.
💎Sukcesja często przechodzi w linii rodzinnej lub na uczniów. Jest bardziej wspólnotowa niż klanowa w sensie plemiennym. Lojalność zbudowana jest wokół wspólnoty religijnej i autorytetów rabinicznych.
💎Mizrahi i Sefardyjczycy (Żydzi pochodzący z krajów arabskich i muzułmańskich) często zachowują silniejsze więzi rodzinne i kulturowe podobne do tradycji bliskowschodnich, ale w Izraelu wtopiły się one w szerszy model żydowski – nie tworzą odrębnych systemów klanowych na wzór arabski.
💎Dość nieoczywistą przyczyną wysokiej dzietności w Izraelu – zwłaszcza wśród świeckiej części społeczeństwa – jest… koedukacyjna obowiązkowa służb wojskowa. W Izraelu każdy obywatel odbywa w zależności od płci trzyletnią służbę wojskową (mężczyźni) lub o 4 miesiące krótszą służbę (kobiety). Przypada ona na okres zaraz po ukończeniu szkoły średniej.
💎Poborowi służą w jednostkach koedukacyjnych. Zajęcia trwają od godziny 8.00 do 16.00. W ich trakcie oprócz szkolenia ściśle wojskowego rekruci odbywają zajęcia o charakterze historyczno-ideologicznym.
💎Po służbie, po południu, rekruci mają czas na budowanie wzajemnych relacji i zawieranie związków. Jednocześnie warunki służby sprzyjają w budowaniu trwałych związków romantycznych.
💎Zarazem każdy rok służby wojskowej oznacza możliwość wyboru studiów o dowolnym, nawet najlepszym profilu. Po służbie wojskowej każdy absolwent, który przejdzie pozytywnie badania psychiatryczne, ma prawo do zakupu broni – pistoletu, a nawet karabinu.
💎Powszechne uzbrojenie cywilów znacząco zwiększa poczucie bezpieczeństwa w kraju – co również sprzyja dzietności, gdyż to właśnie cywile odpowiadają za wysoką liczbę udaremnionych zamachów terrorystycznych (wg różnych źródeł 40-75%).
💎Spróbujmy teraz uporządkować czynniki sprawiające, że Izrael ma najwyższy wskaźnik dzietności spośród wszystkich krajów OECD. Można wyróżnić pięć takich przyczyn.
💎Po pierwsze, wybitnie pro-rodzinna kultura. Silne normy pro-rodzinne w judaizmie i w grupach religijnych, wcześniejsze małżeństwa i wysoka pozycja rodziny jako dobra społecznego są elementami kluczowymi dla kultury społecznej Izraela.
💎Wyraźnie wyczuwa się pozytywny przekaz medialny zbudowany wokół rodziny. Kampanie społeczne oraz reklamy tv skoncentrowane są na wartości rodziny. Niezależnie od charakteru produktu lub usługi, który komunikują.
💎Przygotowując raport Fundacji Mamy i Taty, nie znaleźliśmy w Izraelu przekazów, na jakie można dość łatwo natrafić w polskich mediach, typu: „żałuję, że zostałam matką” czy „lepsze psiecko niż dziecko”.
💎Co w mojej opinii jest kluczowe w kulturze nacji zamieszkującej Izrael i Palestynę, to fakt, że dziecko jest powszechnie i w sposób niewymuszony postrzegany jako dar, a nie ciężar. We współczesnej Polsce łatwiej jest znaleźć argumenty przeciwko posiadaniu dzieci niż za tym, żeby sprowadzić potomka na świat.
💎Po drugie, sieci wsparcia i kapitał społeczny. Gęste sieci krewniaczo-sąsiedzkie (duże rodziny, bliskość pokoleń) obniżają „psychologiczne” i logistyczne koszty posiadania dzieci – czynnik często podkreślany w badaniach jakościowych w Polsce. Młody rodzic nie czuje się osamotniony w wychowaniu dzieci i może liczyć na wsparcie (np. ubranka po rówieśnikach z rodziny, porady zaprzyjaźnionych mam i ojców itp.)
💎Po trzecie, migracja. Napływ imigrantów okresowo zwiększa liczbę urodzeń (migranci są relatywnie młodzi), a saldo migracji wspiera wzrost populacji. Po 2022 r. pojawiły się nowe fale migrantów z Ukrainy i Rosji. W latach 2020-2024 r. łącznie przyjechało ok. 200 tys. imigrantów do Izraela.
💎Należy tutaj podkreślić swoistą selekcję migrantów. Tolerowani są migranci przynależący do judaizmu i czujący związek z Izraelem. Innymi słowy, migranci nie przynależący do judaizmu nie mają prawa do obywatelstwa Izraela.
💎Po czwarte, bardzo korzystna struktura wieku. Młoda struktura Haredi (ultraortodoksyjnych Żydów – ok. połowa https://klubjagiellonski.pl/.../skad-sie-bierze.../

⭕️To jest naprawdę żałosne!!! Jak można gryżć rękę która
była i jest pomocna.❓Jakież będzie rozzuchwalenie kiedy Ukraina wygra wojnę⁉️Ciekawe jaka byłaby "śpiewka" gdyby to ich pobratymców wymordowano widłami,siekierami.....⁉️
Grozi dronami, bo ktoś domaga się prawdy i szacunku🤬🤬🤬🤬Gdyby nie pomoc z zewnątrz, po tygodniu inwazji Rosji na Ukrainę, straciłby możliwość straszenia paluszkiem.Bo by go stracił.

Robert Waś Konfederacja
„Czy Polacy są teraz gotowi na wojnę z Ukraińcami? Czy Polacy są gotowi na ukraińskie drony latające nad ich miastami? Czy Polacy są gotowi na śmierć własnych obywateli?” - grozi Polsce Jurij Syrotiuk, sierżant Sił Zbrojnych Ukrainy i polityk partii Swoboda. To kolejny przejaw antypolskich nastrojów po stronie Ukrainy, a nawet jawnie wrogich.
A w tym czasie Kosiniak z Kamyszem bredzą o oczekiwaniu wdzięczności Ukraińców za niesioną im pomoc.

Paweł Usiądek Konfederacja
❌💸Chcieli zlikwidować gotówkę, teraz błagają obywateli, by trzymali ją w domach!
Szwecja, uznawana za wzór cyfrowej utopii, wykonuje gwałtowny zwrot w stronę tradycyjnego pieniądza. Choć tamtejsze społeczeństwo niemal całkowicie zrezygnowało z bilonu i banknotów, rząd w Sztokholmie drastycznie zmienia kurs.
W Szwecji ponad 90 procent transakcji jest bezgotówkowych. W wielu miejscach zapłata monetą stała się wręcz niemożliwa. Bank centralny testował już cyfrową koronę i szykował się do pożegnania z papierowym pieniądzem.
A potem przyszło otrzeźwienie.
Co się zmieniło? Rosyjska inwazja na Ukrainę w 2022 roku uświadomiła Szwedom, jak krucha jest infrastruktura finansowa zależna wyłącznie od prądu i internetu. Wystarczy cyberatak albo sabotaż, a społeczeństwo bez gotówki zostaje bez dostępu do własnych pieniędzy. Nie kupi chleba ani leków.
Efekt tej lekcji jest konkretny:
◾ Od 1 lipca 2026 sklepy spożywcze i apteki mają ustawowy obowiązek przyjmowania gotówki
◾ Banki muszą przyjmować wpłaty gotówkowe od klientów
◾ Bank centralny uruchomił dwa strategiczne magazyny pieniędzy
◾ Projekt cyfrowej korony zawieszono
◾ Każdemu dorosłemu zaleca się trzymanie w domu minimum 1000 koron rezerwy
Kraj, który chciał zabić gotówkę, dziś ustawą zmusza sklepy do jej przyjmowania i oficjalnie prosi obywateli, żeby trzymali ją w domach. To najlepszy dowód, że gotówka to nie przeżytek, lecz bezpieczeństwo.
A co robią eurokraci i część polskich polityków? Idą w dokładnie odwrotnym kierunku. Cyfrowe euro. Wygaszanie gotówki. Zachęty do rezygnacji z fizycznego pieniądza. Budują dokładnie ten system, z którego Szwecja właśnie w popłochu się wycofuje.
Gotówka to wolność. To niezależność od awarii, cyberataku i decyzji urzędnika, który jednym kliknięciem może zablokować konto. To ostatni pieniądz, którego nikt nie wyłączy.⁩

‼️‼️Marine Le Pen ogłosiła start w wyborach prezydenckich po wyroku sądu apelacyjnego. Jordan Bardella, z którym miałem okazję niedawno spotkać się w Sejmie, będzie jej kandydatem na premiera. Ramię w ramię stawią czoła liberalno-lewicowym globalistom i islamolewicy. Cieszmy się, że nie doszło do niezwykle niebezpiecznego precedensu, jakim byłoby sądowe wykluczenie z wyborów najsilniejszego kandydata opozycji, który prowadzi w sondażach. Życzymy naszym francuskim sojusznikom powodzenia – jeśli zarówno my, jak i oni przekonamy swoich rodaków za rok, będziemy mogli wspólnie znacząco zmienić sytuację w Unii Europejskiej.‼️‼️

🇵🇱🇵🇱Tych dwóch 🦹‍♂️PATRIOTÓW🦹‍♂️ się nie odda,nie sprzeda,nie podda.
Więcej takich "pocisków" w Naszym arsenale -
a Polska, naprawdę będzie bezpieczna, a sytuacje kryzysowe storpedowane w zarodku🇵🇱🇵🇱🇵🇱🇵🇱

Dziś po południu byłem gościem prezydenta Karol Nawrocki. Rozmawialiśmy o relacjach z Ukrainą, obronności, legislacji, polityce krajowej i sytuacji przed szczytem NATO. Dziękuję za poświęcony czas w tak newralgicznym momencie i powodzenia jutro w Ankarze!

🇵🇱 11 lipca Lublin pamięta o Wołyniu
Rafał Mekler z Ruch Narodowy organizuje w Lublinie Marsz Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej pod hasłem „Stop Banderyzmowi”.
Pamięć o Polakach bestialsko pomordowanych na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej jest naszym narodowym obowiązkiem, niezależnie od tego, czy mieszkamy w Warszawie, Lublinie, czy w jakimkolwiek innym miejscu Polski.
Dlatego zachęcam wszystkich do udziału w tym wydarzeniu.
📅 11 lipca
🕕 godz. 18:00
📍 Plac Litewski w Lublinie
Pokażmy, że pamięć o ofiarach ukraińskiego ludobójstwa wciąż jest w Polsce żywa.
Pokażmy, że prawda historyczna nie podlega negocjacjom.
🇵🇱 Lublin pamięta, 11 lipca, godz. 18:00.