Sapand

د ګمارنې (Recruitment) تعريف،مفهوم، ډولونه،بهیر او عملي اهمیت

نصيراحمد څپاند

پېژندنه
ګمارنه (Recruitment) د بشري منابعو د مدیریت له بنسټیزو او حیاتي پروسو څخه ده چې د هرې ادارې د بریا، شفافیت او اغېزمنتیا لپاره اساسي رول لري. هېڅ اداره نشي کولی دوامداره پرمختګ وکړي، تر څو چې وړ، مسلکي او باانګېزه اشخاص جذب او په مناسبو بستونو کې په سمه توګه وګماري.
له همدې امله، د ګمارنې بهیر باید علمي، شفاف، منظم او د میرټ (وړتیا) پر بنسټ ولاړ وي، څو د شخصي اړیکو او نفوذ پر ځای د وړتیا اصل حاکم شي.

د ګمارنې مفهوم او تعریف
ګمارنه هغه قانوني، اداري او سیستماتیک بهیر دی چې له لارې یې یو مناسب او وړ شخص د ټاکل شوو معیارونو پر بنسټ د خالي بست لپاره انتخاب او په رسمي ډول استخدامېږي.
په پراخه مانا، ګمارنه یوازې د کارکوونکي ټاکل نه دي، بلکې دا د ادارې اړتیاوو او د انساني وړتیاوو ترمنځ د سمون رامنځته کول دي.
په ساده ژبه، ګمارنه دا ده چې یو اداره څنګه یو وړ او مناسب کارکوونکی پیدا کوي، ارزوي او په دنده یې ګماري.

د ګمارنې بهیر (Recruitment Process)

د ګمارنې بهیر یو منظم او څو پړاوه سیستم دی چې له پیل څخه تر استخدام پورې لاندې مرحلې رانغاړي:
۱. د بست اعلان
اداره د خالي بست په اړه معلومات لکه دندې تشریح، شرایط او معیارونه خپروي.
۲. د غوښتنلیکونو راټولول
نوماندان خپل اسناد لکه CV، تعلیمي اسناد او کاري تجربې وړاندې کوي.
۳. لنډلست (Shortlisting)
هغه نوماندان چې لومړني شرایط پوره کوي، د راتلونکو مرحلو لپاره ټاکل کېږي.
۴. تحریري (لیکلې) ازموینه
د نوماند علمي پوهه، تحلیلي وړتیا او مسلکي مهارتونه ارزول کېږي.
۵. مرکه (Interview)
د نوماند شخصیت، اړیکه نیونه، اعتماد او عملي وړتیاوې ارزول کېږي.
۶. شالید ارزونه (Background Check)
د نوماند اسناد، کاري سابقه او اخلاقي اعتبار تاییدېږي.
۷. وروستۍ ګمارنه او د کار پیل (Onboarding)
بریالي نوماند ته د کار وړاندیز ورکول کېږي او دندې ته شاملېږي.
د ګمارنې بهیر کې مهم فعالیتونه
د ګمارنې پروسه یوازې اعلان نه دی، بلکې یو بشپړ سیستم دی چې لاندې فعالیتونه پکې شامل دي:
د دندې تشریح (Job Description) جوړول
د اعلان خپرول
د CV ګانو ارزونه
لومړنی یا ټیلیفوني سکریننګ
مرکه اخیستل
د شالید او سپارښتنو ارزونه
وروستی انتخاب او د کار وړاندیز
د کار پیل (Onboarding)
په بشري منابعو کې د ګمارنې رول
بشري منابع (HRM) هغه اداره‌يي برخه ده چې د کارکوونکو مدیریت کوي او د دې اساسي هدف دا دی چې د کارکوونکو له لارې د ادارې موخې ترلاسه شي.
ګمارنه د دې بهیر لومړی او تر ټولو مهم ګام دی، ځکه:
که سم کسان وګمارل شي → اداره بریالۍ کېږي
که ناسم کسان وګمارل شي → ستونزې رامنځته کېږي
نو د ګمارنې اساسي هدف دا دی:
وړ او مناسب کسان پیدا کول
په مناسب وخت کې ګمارل
د لګښتونو (بودیجې) مدیریت
د ګمارنې ډولونه او سرچینې
ادارې د نوماندانو د جذب لپاره بېلابېلې لارې کاروي:
دودیزې لارې:
اعلانونه
دندې وېب‌پاڼې
ټولنیزې شبکې
د نورو ادارو کارکوونکي
عصري لارې:
پخواني غوښتونکي (Applicants)
پخواني کارکوونکي
د کارکوونکو سپارښتنې (Referrals)
قراردادي او موقتي کارکوونکي
ګمارنه څوک ترسره کوي؟
دا د ادارې په جوړښت پورې اړه لري:
لویې ادارې: ځانګړي د ګمارنې ټیمونه لري
کوچنۍ ادارې: مدیر یا یو مسؤل کس دا دنده ترسره کوي
ځینې ادارې: دا پروسه بهرنیو شرکتونو ته سپاري
د اسنادو، ازموینې او مرکې اهمیت
په ګمارنه کې د نوماند اسناد د هغه د وړتیا رسمي ثبوت دی. مهم اسناد عبارت دي له:
سوانح حیات (CV)
پېژندپاڼه (تذکره)
تعلیمي اسناد
د تجربې تصدیقونه
همدارنګه:
تحریري ازموینه د علمي او تحلیلي وړتیا ارزونه کوي
مرکه د شخصیت، اړیکو مهارتونو او عملي وړتیاوو ارزونه کوي
د شفافیت او میرټ اصل
په معاصرو ادارو کې ګمارنه باید د لاندې اصولو پر بنسټ ترسره شي:
شفافیت (Transparency)
عدالت (Fairness)
میرټ (Merit-based selection)
د دې اصولو د عملي کېدو لپاره مهم اقدامات:
معیاري ازموینې او مرکې
خپلواکه کمېټه
دقیق شالید ارزونه
د شکایت (Appeal) حق
دا کړنلارې نه یوازې فساد کموي، بلکې د ادارې اعتبار او د خلکو باور هم لوړوي.

حکومتي او خصوصي ګمارنه
د ګمارنې بهیر په بېلابېلو سکتورونو کې توپیر لري:
حکومتي ادارې:
رسمي او مقرراتي پروسه
ازموینو ته زیات اهمیت

خصوصي ادارې:

چټکه او انعطاف منونکې پروسه
مهارت او تجربې ته زیات تمرکز
وضعیتي مهارتونه او عملي چلند
یو بریالی نوماند باید لاندې ځانګړنې ولري:
د فشار پر مهال ارام پاتې کېدل
له ناکامۍ زده کړه
د غیرقانوني غوښتنو (لکه رشوت) رد کول
د اسنادو منظم ساتل
د ګمارنې عملي ګټې
یو شفاف او معیاري ګمارنیز سیستم لاندې ګټې لري:
وړ او مسلکي کادرونه ټاکل کېږي
د ادارې کارایي لوړېږي
فساد کمېږي
د خلکو باور زیاتېږي
سازماني پرمختګ تضمینېږي

ګمارنه یوازې د یو کارکوونکي استخدام نه دی، بلکې د ادارې د راتلونکي جوړولو یو ستراتېژیک او حیاتي بهیر دی.
که دا پروسه په سمه، شفافه او علمي بڼه ترسره شي، اداره کولی شي د وړتیا پر بنسټ قوي ټیم جوړ کړي او خپلو ستراتېژیکو موخو ته په اغېزمن ډول ورسېږي.
له همدې امله، هم ادارې او هم نوماندان باید د ګمارنې بهیر ته جدي پاملرنه وکړي او د صداقت، وړتیا او عدالت اصول په عمل کې پلی کړي.
سرچينه:سمارټ ریکروټرز

ټولنیز تکافل
نچوړ او چمتو کوونکي:نصيراحمد"څپاند"
سریزه
انسان یو ټولنیز موجود دی او د ژوند په اوږدو کې تل د نورو انسانانو مرستې او ملاتړ ته اړتیا لري. هېڅوک نشي کولی یوازې او له ټولنې پرته خپل ژوند په ښه توګه پر مخ یوسي. له همدې امله، په ټولنو کې د یو بل ملاتړ، همکارۍ او یووالي ته ځانګړی اهمیت ورکړل شوی دی. ټولنیز تکافل هغه مهم اصل دی چې د همدې اړتیاوو د پوره کولو لپاره رامنځته شوی او د سالمې ټولنې بنسټ جوړوي.
د ټولنیز تکافل مفهوم او تعریف
ټولنیز تکافل هغه سیستم ته ویل کېږي چې پکې د ټولنې افراد له یو بل سره مرسته کوي، څو د ژوند د ستونزو، خطرونو او اړتیاوو پر مهال متقابل ملاتړ ترلاسه کړي.
په ساده اصطلاح، تکافل یعنې دا چې خلک یو بل ته لاس ورکړي، د ستونزو پر وخت مرسته وکړي او هېڅوک یوازې پرېنږدي. دا مفهوم د همکارۍ، پیوستون او انساني مسؤلیت څرګندونه کوي.
د ټولنیز تکافل اهمیت او اهداف
ټولنیز تکافل د ټولنې په ثبات او پرمختګ کې مهم رول لري. د دې اساسي اهداف په لاندې ډول دي:
د فقر او بې‌وزلۍ کمول
د ټولنیز عدالت ټینګول
د خلکو ترمنځ د مینې، باور او ورورولۍ پیاوړتیا
د ټولنیزو ستونزو او جرمونو کمول
د ټولنې د غړو ترمنځ د یووالي احساس رامنځته کول
کله چې په یوه ټولنه کې تکافل پیاوړی وي، هلته بې‌عدالتي کمه او انساني ارزښتونه زیات وي.
د اسلام له نظره ټولنیز تکافل
اسلام د ټولنیز تکافل مفهوم ته ځانګړې پاملرنه کړې ده. په اسلامي نظام کې تکافل یوازې یو اخلاقي عمل نه، بلکې یو دیني مسؤلیت ګڼل کېږي.
اسلام نظام غواړي داسې ټولنه جوړه کړي چې په کې شتمن د بې‌وزلو لاسنیوی وکړي، یتیمان او اړمن یوازې پرېنښودل شي، او هر فرد د بل په وړاندې مسؤلیت احساس کړي.
د اسلام له نظره، ټولنیز تکافل په لاندې اصولو ولاړ دی:
له اړمنو سره مرسته کول
د یتیمانو او بې‌وزلو ملاتړ
د ټولنې د هوساینې لپاره ګډ کار
د عدالت او برابرۍ تأمین
نو ویلی شو چې ټولنیز تکافل په اسلام کې د ایمان، اخلاقو او انساني ارزښتونو څرګندونه ده.
د ټولنیز تکافل ډولونه
ټولنیز تکافل په بېلابېلو بڼو عملي کېږي چې مهم یې په لاندې ډول دي:
۱. دولتي تکافل (حکومتي ملاتړ)
هغه مرستې چې د دولت له خوا د خلکو د هوساینې لپاره برابرېږي، لکه:
د زکات او مرستو تنظیم
د تقاعد سیستم
روغتیايي او ټولنیزې اسانتیاوې
۲. کورنی تکافل
په دې ډول کې د کورنۍ غړي د یو بل مسؤلیت پر غاړه لري، لکه:
د والدینو ساتنه
د ماشومانو روزنه
د خپلوانو ملاتړ
۳. اختیاري تکافل (رضاکارانه مرسته)
هغه مرستې چې خلک یې په خپله خوښه ترسره کوي، لکه:
خیریه کارونه
رضاکارانه خدمتونه
د ټولنې د پرمختیايي پروژو ملاتړ
۴. صدقه او خیرات
اسلام خلک هڅوي چې له فرضي مرستو پرته هم له اړمنو سره مرسته وکړي، لکه:
نغدي مرسته
د خوراکي توکو برابرول
د ناروغانو ملاتړ
۵. وقف (دایمي خیرات)
وقف هغه دوامداره مرسته ده چې د ټولنې د ګټې لپاره ترسره کېږي، لکه:
جوماتونه
ښوونځي
روغتونونه
۶. اضطراري تکافل (بیړنی ملاتړ)
هغه مرستې چې د ناورینونو او بیړنیو حالاتو پر مهال ترسره کېږي، لکه:
د طبیعي پېښو پر مهال مرسته
د جګړې یا بې‌ځایه کېدو پر مهال ملاتړ
عاجلې بشري مرستې
۷. بیت المال
په اسلامي نظام کې حکومت مسؤلیت لري چې د ټولنې د کمزورو د خلکو ترمنځ اړیکې پیاوړې کوي، بلکې د ټولنې اقتصادي او ټولنیز توازن هم ساتي.
که په یوه ټولنه کې د تکافل روحیه پیاوړې شي، نو هلته به فقر کم، عدالت زیات او انساني ارزښتونه به لا ټینګ شي. له همدې امله، د ټولنیز تکافل پلي کول د هر فرد او دولت ګډ مسؤلیت دی.
سرچینه:علم نیت وېبپاڼه
۱۳/۰۱/۱۴۰۵

باران
باران هغه نرمه نغمه ده چې له اسمانه راورېږي او د ځمکې تږې ساه تازه کوي. کله چې د هغه څاڅکي پر وچه خاوره ولګېږي، د ژوند خوشبويي ترې پورته شي او طبیعت ته نوې ساه ورکړي.
باران یوازې اوبه نه دي؛ د هیلې پیغام دی، د پاکوالي احساس دی او د نوي پیل زېرى. کله ناکله د انسان د زړه درانه دردونه هم د باران له څاڅکو سره یو ځای تویېږي او روح ته سکون وربخښي.
باران موږ ته دا پیغام راکوي چې له هرې وچکالۍ وروسته شنه کېدل شته، او له هرې ستونزې وروسته اساني راځي.
باران د اسمان دعا ده چې پر ځمکه اوري.
په پښتو ادب کې باران د مینې، هجران، یادونو او کله ناکله د بېوزلو د درد ښکلی سمبول دی:
نن بیا په دښته او په غرو باران دی
د هر چا زړه کې د خپل یار ارمان دی
تندر چې کله په اسمان غړمبیږي
لکه د چا د زړه له درده غږیږي
دا د باران څاڅکي چې ځمکه ښکلوي
زما د یار سره هره وعده تازه کوي

باران د طبیعت له تر ټولو ښکلو پېښو څخه دی. د هغه نرم غږ انسان ته سکون وربخښي، او یخه هوا یې د تودوخې ستړیا کموي. که څوک د الهام، فکر او احساس په لټه کې وي، باران ورته د طبیعت یو ژوندی شعر دی چې هر څاڅکی یې یو پیغام لري.
#باران
#يادونه
#ښکلا
#پاکې
#سکون
#طبيعت

د وخت د مدیریت ډولونه او پر تولید او جنسیت یې اغېزې
ژباړه او نچوړ:نصيراحمد"څپاند"
انسانان د وخت د مدیریت په اړه یو شان فکر نه لري. ځینې خلک وخت ته ډېر دقیق او منظم ګوري، خو ځینې نور بیا وخت د اړیکو او حالاتو له مخې کاروي.
نامتو انسان‌پېژندونکي ادوارد ټي هال د وخت د درک دوه مهم ډولونه بیان کړي دي:
۱. مونوکرونیک وخت (Monochronic)
په دې ډول سیستم کې:
وخت منظم او خطي ګڼل کېږي
یو کار په یو وخت کې ترسره کېږي
د وخت پابندي مهمه ګڼل کېږي
ضرب الاجلونه (ټاکلي وختونه) باید مراعت شي
تمرکز او ژور کار ته ډېر ارزښت ورکول کېږي
همدا سیستم نن ورځ په ډېرو ادارو او شرکتونو کې حاکم دی. کارکوونکي خپل کارونه د غونډو، مهالوېشونو او ټاکلو وختونو له مخې تنظیموي.
ګټې
ژور تمرکز رامنځته کوي
د ستونزو د حل لپاره مناسب دی
د څېړنې، پلان جوړونې او ستراتیژیکو کارونو لپاره ګټور دی
ستونزې
کله ناکله ډېر سخت او انعطاف نه لرونکی وي
ځینې ناڅاپي فرصتونه له لاسه وځي
د انساني اړیکو ارزښت کمېږي
۲. پولی‌کرونیک وخت (Polychronic)
په دې ډول کلتور کې:
یو کس کولای شي څو کارونه په یو وخت کې ترسره کړي
مداخلې او ګډې خبرې عادي ګڼل کېږي
انساني اړیکې ډېر اهمیت لري
وخت نسبتاً انعطاف لري
په ډېرو ټولنو کې خلک لومړی اړیکو او انساني تعاملاتو ته ارزښت ورکوي او وروسته د ساعت دقیق وخت ته پام کوي.
ګټې
اړیکې پیاوړې کوي
د ګډ کار او همکارۍ فضا رامنځته کوي
د بدلون او نوو حالاتو سره ژر عیارېږي
ستونزې
وخت کله ناکله ضایع کېدای شي
کارونه ځنډېدلی شي
نظم او دقت کمزوری کېږي
لنډ نچوړ
۱. د وخت د مدیریت دوه اساسي ډولونه شته: مونوکرونیک او پولی‌کرونیک.
۲. مونوکرونیک سیستم په ډېرو ادارو کې کارول کېږي او د نظم او تمرکز سبب ګرځي.
۳. پولی‌کرونیک سیستم بیا د اړیکو، همکارۍ او انعطاف ارزښت زیاتوي.
۴. دواړه طریقې خپلې ګټې او نیمګړتیاوې لري.
۵. د یوې بریالۍ ادارې لپاره غوره ده چې د دواړو طریقو ترمنځ تعادل او توازن رامنځته شي.
اخذ: فسټ کمپني ډاټکام