Dr Muzhda Rasoli

در تعیین جنسیت فرزند، پدر نقش اصلی و تعیین‌کننده را دارد.
دلیل علمی این موضوع به ساختار کروموزومی بازمی‌گردد:
مادر: سلول‌های جنسی زن (تخمک) فقط دارای کروموزوم جنسی X هستند.
پدر: سلول‌های جنسی مرد (اسپرم) دو نوع هستند؛ نیمی دارای کروموزوم X و نیمی دیگر دارای کروموزوم Y می‌باشند.
نحوه تعیین جنسیت:
۱. اگر اسپرم حاوی کروموزوم X با تخمک ترکیب شود، فرزند دختر (XX) می‌شود.
۲. اگر اسپرم حاوی کروموزوم Y با تخمک ترکیب شود، فرزند پسر (XY) می‌شود.
بنابراین، از آنجایی که تخمک همیشه X است، این نوع اسپرم پدر است که مشخص می‌کند نوزاد پسر باشد یا دختر.

Cesarean section and tubeligation 👶

آشنایی با روش ها و عوامل چند قلو شدن جنین
چه دلایلی باعث چند قلو شدن جنین می‌شود؟
جنین چگونه دوقلو یا چند قلو می‌شود؟
مراقبت دوران بارداری در چند قلو زایی چگونه است؟
چگونه دوقلو باردار شویم؟
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
آشنایی با روش ها و عوامل چند قلو شدن جنین
فکر کردن به چند قلو بودن جنین، گاهی کمی ترسناک یا سخت به‌نظر می‌رسد. اما بسیاری از مادران ترجیح می‌دهند که با یک بار گذراندن تمامی مشکلات دوران بارداری و سختی‌های زایمان، صاحب دو یا تعداد بیشتری فرزند شوند.

گاهی هم بر اثر درمان‌های مربوط به ناباروری، تعداد جنین‌ها بیشتر از یکی می‌شود که باعث غافلگیری پدر و مادر خواهد شد. در دهه‌های اخیر، تعداد دوقلوزایی در تمامی دنیا افزایش داشته است. پزشکان معتقدند درمان‌های باروری، یا بالا رفتن سن بارداری در مادران، یکی از دلایل مهم چند قلوزایی در دنیا است.

با وجود تمام مشکلات چند قلو داشتن، عده زیادی از والدین، به دنبال این هستند که احتمال دوقلو بودن جنین خود را بالا ببرند. پیش از این تنها والدینی احتمال دوقلو بودن جنین را داشتند که در خانواده تجربه نوزادان دوقلو وجود داشت. اما حالا با وجود درمان‌ها و روش‌های تغذیه، می‌توان احتمال دوقلو بودن نوزاد را
بیشتر کرد.
چه دلایلی باعث چند قلو شدن جنین می‌شود؟
با اینکه در باور عامه مردم، دلیل دوقلو یا چند قلو زایی، عامل وراثت است، اما در علم پزشکی دلایل دیگری نیز برای رخ دادن این پدیده وجود دارد.

_ ارث: وراثت عاملی است که شانس دوقلو زایی را بیشتر می‌کند. نکته مهم در مورد وراثت این جاست که اگر در خانواده مادر سابقه دوقلوزایی وجود داشته باشد، احتمال دوقلو شدن فرزند بیشتر است. این ارث معمولا از سمت خانواده پدری به جنین نخواهد رسید! در عین حال زنانی که مادر یا خواهر آن‌ها سابقه دوقلوزایی داشته‌اند، احتمال بارداری دوقلو را بیشتر دارند.
سابقه دوقلوزایی: اگر مادر در زایمان اول خود فرزندان دوقلو داشته باشد، احتمال اینکه در زایمان بعدی خود نیز دوقلو داشته باشد بسیار زیاد است!

_ سن مادر: تحقیقات جدید نشان می‌دهند که اگر مادر بالای ۳۵ سال داشته باشد، هورمون تحریک کنندهَ فولیکول (FSH) بیشتری تولید می‌کند. در مرحله تخمک‌گذاری با تولید این هورمون، ممکن است بیشتر از یک تخمک آزاد شود. به دلیل اینکه زنان در سنین بالاتر به تحریک بیشتری برای رشد تخمک‌ها نیاز دارند، میزان هورمون فولیکول باید بیشتر باشد. این موضوع می‌تواند منجر به دوقلو یا چند قلو شدن جنین شود.
قد و وزن مادر: تحقیقاتی وجود دارد مبنی بر اینکه مادرانی که قدی بلندتر از ۱۶۵ سانتی‌متر دارند، احتمال بیشتری برای دوقلو زایی دارند! از طرف دیگر وزن بالای مادر، شانس دوقلوزایی را بالا می‌برد. دلیل این موضوع، زیاد بودن میزان چربی در بدن مادر است که میزان ترشح استروژن را بالا می‌برد. سطح بالای استروژن، تخمدان‌ها را بیشتر تحریک می‌کند و تعداد تخمک‌های آزاد شده بیشتر از یکی است. منظور از چاقی در مادر، وجود شاخص توده بدنی بیشتر از ۳۰ است.

_ سابقه چندین بارداری: دوقلوزایی در زنانی که چندین سابقه بارداری و زایمان دارند بیشتر از زایمان‌های اول است.

_ داروهای ناباروری: شاید نتوان به‌صورت مشخص یک دارو برای دوقلو باردار شدن نام برد. اما دیده شده زنانی که تحت درمان ناباروری هستند، داروهایی مصرف می‌کنند که تعداد تخمک‌های آزاد شده را بیشتر می‌کند. این موضوع علاوه بر اینکه شانس بارداری را افزایش می‌دهد، احتمال چندقلو شدن جنین را نیز زیاد می‌کند.
نژاد مادر: چند قلوزایی در زنان آمریکایی و آفریقایی بیشتر دیده شده است. از طرفی، مادران سیاه‌پوست هم احتمال بارداری چندقلویی را بیشتر از مادران آسیایی و سفید پوست دارند.

_ لقاح مصنوعی: به دلیل اینکه در لقاح مصنوعی، پزشک چندین تخمک را داخل رحم مادر قرار می‌دهد، احتمال اینکه تمامی تخمک‌ها یا دو تا از آن‌ها رشد کرده و بارور شود بسیار زیاد است. در این صورت، مادر باید منتظر فرزندان دوقلو یا چند قلو باشد.
رژیم غذایی: تحقیقات نشان می‌دهد مادرانی که لبنیات زیادی مصرف می‌کنند، احتمال چندقلو زایی دارند. دلیل این موضوع، تاثیر لبنیات در افزایش ترشح هورمونی است که باعث آزاد شدن تخمک‌های بیشتری می‌شود.

شاید دلایل دیگری نیز برای دوقلو یا چند قلو زایی وجود داشته باشد که هنوز تحقیقات آن را نشان نداده است اما مواردی که ذکر کردیم از جمله دلایل اصلی چند قلو شدن جنین است.

جنین چگونه دوقلو یا چند قلو می‌شود؟
علائم بارداری دوقلو در ماه اول بارداری خود را نشان می‌دهد. زمانی که یک تخمک در زمان لقاح به دو سلول تقسیم شده و با دو اسپرم لقاح پیدا کند، دوقلوی همسان تشکیل خواهد شد. حالا اگر دو تخمک یا بیشتر، با دو اسپرم یا بیشتر لقاح داشته باشد، دو قلو یا چند قلوی ناهمسان خواهیم داشت.
رژیم غذایی: تحقیقات نشان می‌دهد مادرانی که لبنیات زیادی مصرف می‌کنند، احتمال چندقلو زایی دارند. دلیل این موضوع، تاثیر لبنیات در افزایش ترشح هورمونی است که باعث آزاد شدن تخمک‌های بیشتری می‌شود.

شاید دلایل دیگری نیز برای دوقلو یا چند قلو زایی وجود داشته باشد که هنوز تحقیقات آن را نشان نداده است اما مواردی که ذکر کردیم از جمله دلایل اصلی چند قلو شدن جنین است.
جنین چگونه دوقلو یا چند قلو می‌شود؟
علائم بارداری دوقلو در ماه اول بارداری خود را نشان می‌دهد. زمانی که یک تخمک در زمان لقاح به دو سلول تقسیم شده و با دو اسپرم لقاح پیدا کند، دوقلوی همسان تشکیل خواهد شد. حالا اگر دو تخمک یا بیشتر، با دو اسپرم یا بیشتر لقاح داشته باشد، دو قلو یا چند قلوی ناهمسان خواهیم داشت.
برای بسیاری از والدین، تعیین جنسیت جنین یک دغدغه است. مثلا بسیاری از آن‌ها با مراجعه به پزشک سوال می‌کنند که ” چگونه صاحب فرزند دوقلو پسر شویم؟” یا ” امکان دارد جنین ما دختر باشد؟”

موقعیت‌های مختلف نزدیکی، زمان نزدیکی، رژیم‌های غذایی یا لقاح مصنوعی در تعیین جنسیت جنین پیش از بارداری تا حد زیادی موثر هستند. اما صد در صد نیست. این روش‌های تعیین جنسیت نوزاد پیش از بارداری، در مورد چندقلوها، به دلیل لقاح تصادفی، امکان پذیر نیست. در این بارداری، جنسیت جنین‌ها کاملا تصادفی و اتفاقی خواهد بود. دوقلو یا چند قلوها می‌توانند همگی هم جنس یا از جنس‌های مختلف باشند.

بارداری کاذب چیست؟ علت و علائم توهم بارداری و درمان آن در زنان
بارداری کاذب در طب روان‌پزشکی، به‌ عنوان یک اختلال روان‌تنی شناخته می‌شود؛ یعنی حالتی که ذهن فرد می‌تواند تغییراتی واقعی در بدن ایجاد کند. این پدیده ممکن است چند هفته، چند ماه یا حتی تا ۹ ماه ادامه داشته باشد و در برخی موارد، فرد تا لحظه‌ای که آزمایش یا سونوگرافی خلاف آن را اثبات کند، همچنان به باردار بودن خود باور دارد.
بارداری کاذب در زنان یعنی چه؟
بارداری کاذب یا «سودوسیز» حالتی نادر اما پیچیده است که در آن فرد، معمولاً زن، باور دارد باردار است، در حالی که هیچ جنینی در بدن او وجود ندارد. این باور نه ‌تنها ذهنی است، بلکه با مجموعه‌ای از علائم جسمی و روانی همراه می‌شود که شباهت زیادی به بارداری واقعی دارند. از جمله این علائم می‌توان به بزرگ شدن شکم، توقف قاعدگی، تهوع، حساسیت پستان‌ها و حتی احساس حرکت جنین اشاره کرد.
بارداری کاذب در زنان یعنی چه؟
بارداری کاذب یا «سودوسیز» حالتی نادر اما پیچیده است که در آن فرد، معمولاً زن، باور دارد باردار است، در حالی که هیچ جنینی در بدن او وجود ندارد. این باور نه ‌تنها ذهنی است، بلکه با مجموعه‌ای از علائم جسمی و روانی همراه می‌شود که شباهت زیادی به بارداری واقعی دارند. از جمله این علائم می‌توان به بزرگ شدن شکم، توقف قاعدگی، تهوع، حساسیت پستان‌ها و حتی احساس حرکت جنین اشاره کرد.
علائم بارداری کاذب چیست؟
در بسیاری از موارد، نه‌ تنها ذهن فرد را درگیر می‌کند، بلکه مجموعه‌ای از علائم جسمی واقعی را هم ایجاد می‌نماید. این نشانه‌ها آن‌قدر به علائم بارداری حقیقی شباهت دارند که حتی پزشکان ممکن است تا پیش از انجام آزمایش‌های تخصصی دچار تردید شوند. در این بخش، علائم رایج بارداری کاذب را با جزئیات بررسی می‌کنیم تا بتوانید بهتر تشخیص دهید که آیا این حالات ناشی از یک بارداری واقعی هستند یا نوعی اختلال روان‌تنی.
علائم جسمی بارداری کاذب
فرد مبتلا ممکن است تغییراتی واقعی در بدن خود احساس کند. این اتفاق اغلب به‌دلیل ترشح غیرعادی هورمون‌هایی مانند پرولاکتین و تغییرات روانی- فیزیولوژیک رخ می‌دهد. علائم رایج عبارت‌اند از:
• بزرگ شدن شکم به ‌صورت تدریجی و مشابه حاملگی
• قطع قاعدگی یا آمنوره برای چندین هفته یا ماه
• تهوع صبحگاهی و حساسیت به بو
• ترشح شیر از پستان‌ها در غیاب بارداری واقعی
• افزایش وزن و تورم پستان‌ها
• انقباضات براکستون هیکس یا درد زایمان کاذب
علائم روانی و ذهنی در بارداری کاذب
افکار و احساسات فرد مبتلا نقش کلیدی در تقویت باور بارداری دارند. حتی ممکن است فرد حرکاتی را شبیه «لگد زدن جنین» در شکم خود حس کند، در حالی که هیچ جنینی وجود ندارد.
علائم روانی شامل :
• باور قوی به باردار بودن بدون شواهد کلینیکی
• احساس حرکت جنین در شکم
• انتظار زایمان در تاریخ مشخص
• اضطراب، هیجان یا نگرانی بیش از حد درباره بارداری
• رفتارهای آمادگی برای مادر شدن مثل خرید سیسمونی یا انتخاب نام کودک
• استرس و توهم بارداری
استرس بارداری واکنشی طبیعی به تغییرات جسمی، روانی و اجتماعی است که در این دوران رخ می‌دهد. اما اگر این استرس شدید یا مزمن شود، می‌تواند سلامت مادر را تهدید کند. توهم بارداری حالتی‌ست که در آن زن باور دارد باردار است، در حالی که هیچ جنینی در بدن او وجود ندارد.
علائم توهم بارداری:
• توقف قاعدگی
• بزرگ شدن شکم
• احساس حرکت جنین
• تهوع، استفراغ و تغییرات پستان
• ترشح شیر بدون بارداری واقعی
دلایل بارداری کاذب چیست؟
توهم بارداری، برخلاف ظاهر فیزیکی‌اش، ریشه‌ای عمیق در روان، هورمون‌ها و حتی فشارهای اجتماعی دارد. این حالت نه ‌تنها یک اشتباه ذهنی نیست، بلکه نتیجه‌ی پیچیده‌ای از تعامل ذهن و بدن است. در این بخش، بررسی می‌کنیم که چرا فردی ممکن است باور کند باردار است، در حالی که هیچ جنینی در بدن او وجود ندارد.

دلایل روان‌شناختی
یکی از مهم‌ترین دلایل بارداری کاذب، تمایل شدید به باردار شدن یا برعکس، ترس عمیق از بارداری است. این احساسات می‌توانند سیستم عصبی و غدد درون‌ریز را تحت تأثیر قرار دهند و باعث بروز علائم جسمی شوند.
• میل شدید به مادر شدن پس از ناباروری زنان یا سقط‌های مکرر؛
• ترس از بارداری در نوجوانان یا زنان با سابقه سوءاستفاده جنسی؛
• افسردگی یا اضطراب مزمن که به شکل اختلال روان‌تنی بروز می‌کند؛
• تجربه‌های روان‌پریشانه یا هذیان بارداری در اختلالات روانی شدید.
دلایل فیزیولوژیک
بدن فرد ممکن است به ‌دلیل اختلالات هورمونی، بدون وجود جنین علائمی مشابه بارداری واقعی نشان دهد.

دلایل اجتماعی و فرهنگی
در جوامعی که باروری ارزش اجتماعی بالایی دارد، زنان ممکن است تحت فشار روانی قرار بگیرند تا باردار شوند حتی اگر بدنشان آمادگی نداشته باشد.
• فشار خانواده یا همسر برای بچه‌دار شدن؛
• باورهای فرهنگی درباره نقش زن در مادر شدن؛
• ترس از طرد اجتماعی در صورت ناباروری؛
• تجربه خشونت خانگی یا سوءاستفاده جنسی.
در مناطق روستایی یا کشورهای در حال توسعه، بارداری کاذب شیوع بیشتری دارد؛ زیرا زنان کمتر تحت مراقبت‌های پزشکی قرار می‌گیرند و فشار اجتماعی بیشتری را تجربه می‌کنند.

بارداری کاذب از نظر روانشناسی
روان‌شناسان چند نظریه برای توضیح این پدیده ارائه کرده‌اند:
• نظریه تحقق آرزوها: فرد آن‌قدر آرزوی بارداری دارد که بدنش واکنش نشان می‌دهد.
• نظریه دفاع روانی: ذهن برای مقابله با ترس یا آسیب، علائم بارداری را شبیه‌سازی می‌کند.
• نظریه اختلالات شیمیایی مغز: تغیرات در ناقل‌های عصبی مثل دوپامین و سروتونین باعث بروز علائم می‌شوند.
• تشخیص بارداری کاذب
تشخیص سودوسیز یکی از چالش‌برانگیزترین مراحل در برخورد با این اختلال است چون علائم جسمی و روانی آن شباهت زیادی به بارداری واقعی دارند، پس تنها راه قطعی برای تشخیص، استفاده از ابزارهای پزشکی و روان‌پزشکی است. در این بخش، بررسی می‌کنیم که چگونه می‌توان توهم بارداری را از حاملگی واقعی یا سایر اختلالات مشابه تفکیک کرد.
آزمایش خون و بررسی سطح هورمون HCG
هورمون گنادوتروپین جفتی انسان (HCG) یکی از شاخص‌های اصلی بارداری واقعی است. در بارداری کاذب، سطح این هورمون معمولاً نرمال یا بسیار پایین است.
• آزمایش خون دقیق‌ ترین روش برای اندازه‌گیری HCG
• در بارداری واقعی، سطح HCG به‌طور تصاعدی افزایش می‌یابد
• در بارداری کاذب، این افزایش دیده نمی‌شود یا بسیار ناچیز است

سونوگرافی؛ بررسی وجود یا عدم وجود جنین
سونوگرافی واژینال یا شکمی می‌تواند به‌وضوح نشان دهد که آیا جنینی در رحم وجود دارد یا نه. در مواردی که فرد علائم جسمی دارد اما سونوگرافی جنینی را نشان نمی‌دهد، احتمال بارداری کاذب یا اختلالات دیگر مطرح می‌شود.
معاینه لگنی و بررسی رحم
پزشک متخصص زنان با معاینه لگنی می‌تواند وضعیت رحم را بررسی کند. در بارداری واقعی، رحم بزرگ و نرم می‌شود ولی در بارداری کاذب، ممکن است رحم کمی بزرگ شود اما بدون تغییرات طبیعی حاملگی. در برخی موارد، رحم کاملاً نرمال باقی می‌ماند.
تست‌های روان‌پزشکی؛ بررسی باورهای فرد
اگر آزمایش‌ها و سونوگرافی نشان دهند که بارداری وجود ندارد، اما فرد همچنان باور دارد که باردار است، روان‌پزشک باید وارد عمل شود.
• بررسی وجود هذیان یا توهم بارداری
• ارزیابی سابقه افسردگی، اضطراب یا اختلالات روان‌تنی
• گفت‌وگو درباره‌ی تجربه‌های گذشته مثل سقط جنین، ناباروری یا فشارهای اجتماعی
• استفاده از پرسش‌نامه‌های روان‌شناختی برای سنجش شدت باور
• معاینه لگنی و بررسی رحم
پزشک متخصص زنان با معاینه لگنی می‌تواند وضعیت رحم را بررسی کند. در بارداری واقعی، رحم بزرگ و نرم می‌شود ولی در بارداری کاذب، ممکن است رحم کمی بزرگ شود اما بدون تغییرات طبیعی حاملگی. در برخی موارد، رحم کاملاً نرمال باقی می‌ماند.
تست‌های روان‌پزشکی؛ بررسی باورهای فرد
اگر آزمایش‌ها و سونوگرافی نشان دهند که بارداری وجود ندارد، اما فرد همچنان باور دارد که باردار است، روان‌پزشک باید وارد عمل شود.
• بررسی وجود هذیان یا توهم بارداری
• ارزیابی سابقه افسردگی، اضطراب یا اختلالات روان‌تنی
• گفت‌وگو درباره‌ی تجربه‌های گذشته مثل سقط جنین، ناباروری یا فشارهای اجتماعی
• استفاده از پرسش‌نامه‌های روان‌شناختی برای سنجش شدت باور
درمان روان‌شناختی توهم بارداری
درمان روانی در صدر همه‌ی مداخلات قرار دارد. مهم نیست علائم جسمی چقدر قوی باشند ریشه‌ی مشکل اغلب در ذهن است. هدف روان‌درمانی، کمک به فرد در شناخت باورهای نادرست، کاهش اضطراب و بازیابی هویت فردی مستقل از بارداری است.
روان‌درمانی شناختی رفتاری:
CBTکمک می‌کند فرد افکار غیرواقعی درباره بارداری را شناسایی کرده و آن‌ها را با باورهای منطقی جایگزین کند.
• شناسایی افکار اشتباه
• تحلیل ریشه اضطراب و میل به بارداری
• آموزش راه‌های مقابله‌ی سالم با فشارهای اجتماعی و درونی
مشاوره زوجی و خانوادگی:
اگر بارداری کاذب در زمینه فشار همسر یا خانواده رخ داده باشد، مشاوره گروهی می‌تواند مؤثر باشد.
• ایجاد ارتباط باز و بدون قضاوت
• کاهش فشار روانی و فرهنگی
• تقویت همدلی بین زوجین و اعضای خانواده
درمان دارویی و هورمونی
برخی موارد بارداری کاذب ممکن است با اختلالات هورمونی یا روان‌پریشی شدید همراه باشند که نیاز به مداخله‌ی دارویی دارند.
داروهای ضدافسردگی یا ضدروان‌پریشی: در صورت وجود افسردگی شدید، توهم یا هذیان، پزشک ممکن است داروهای زیر را تجویز کند:
• SSRIs مثل فلوکستین
• داروهای ضدروان‌پریشی مثل ریسپریدون یا اولانزاپین
• کنترل خواب، اشتها و خلق‌وخو
تنظیم هورمون‌های اختلال‌زا: اگر سطح هورمون‌هایی مثل پرولاکتین بالا باشد، درمان دارویی برای تنظیم آن‌ها ضروری است.
• بررسی و درمان اختلالات هیپوفیز یا تیروئید
• مصرف داروهایی مثل کابرگولین برای کاهش پرولاکتین
• مکمل‌های زنانه در موارد یائسگی زودرس