Fulfulde Language Center

Faa hannden noddaandu Mamoudou DICKO mo Mali feedee e SUUDU BAABA.

Njanngee deh caakon nokku fuh 👇🏼👇🏼

"... caggal majjum, jamaa oo jannga, golla sabu yo ɗum waajibi. Lenyol waawaa semmbinde, jamaa waawaa heɓude semmbe so walaa anndal, walaa jawdi. Semmbe heɓataake dow rafi anndal. So ɓii aadama walaa anndal fuh walaa ko waawi waɗude. Ndelle jamaa oo na haani janngude jannde fuh waɗoore faa ɓii aadama heɓa faamu. Jannde diina yo jannde, jannde fuh nde haaju nguurndam ɓilii e muuɗum, nden jannde ɓii aadama na haani ndaarande ɗum. Fati keennen nden jannde caggal. Sabu Laamɗo subahaana wata aalaa haalii nder Qur'aana, haaldii e tomottaare nulaaɗo (Saw). O wi'ii : Wanaa jogaade malfawal woni semmbe, yo anndal woni semmbe, yo anndal woni jawdi. So a walaa anndal fuh a walaa semmbe. Enen joonin no paamirten semmbe woni so a soodowii malfawal e jabe. Wanaa ɗum woni semmbe. Moƴƴinɗo malfawal e jabe huumti haaju muuɗum deh ko soorri maa, kanyum jogii semmbe, wanaa aan. Kanyum duh yo anndal ngal ngal heɓiri semmbe. Sabu yo anndal muuɗum ngal moƴƴiniri malfawal e jabe. Ndelle moƴƴinɗo ɗiɗi fuh so humtiri haaju muuɗum faa na soorre aan, oo kay ɓurii maa. Waajibi jamaa oo faama ɗum. So a nanii malfawal fuh yo anndal moƴƴinta ɗum. Ndelle ko moƴƴinta huunde kaa kanyum ɓuri huunde nden jaati. Huunde nden kay yo tino anndal ngal tan. Aɗa wakkii malfawal, aɗa waɗɗii moto. Moto oo, malfawal ngal, esansi gonɗo hen hen oo, ɗum fuh faay gootum walaa ko aan moƴƴintaa... Ko Laamɗo wi'i ngaɗen koo, yo lalindaade. Ko fuɗɗata lalindangol ngol, yo anndal. So demal non, ndemiren nyeenyal e anndal ; so dokotoraaku non, njanngen... Huunde fuh ko ɓii aadama wuurataa caggal muuɗum, waajibi sanaa janngana ɗum. Miɗo yiɗi jamaa oo faama keh anndal yo huunde mawnde non. Fati calo-ɗen janngude. Fati mbonninen janngirɗe, ɗo anndal heɓetee. Sabu ɗuum haanaa... Ɗo jannde walaa, golle ngalaa, soobee walaa, waajibi on kafete, on koynete... "

En ngarowan jokkitinde ko heddii konngol ngol so Laamɗo jaɓii.

Kaanibol sakiike mooɗon Ceyiiɗo Diallo
20/10/2022

Ɗiye woni nguurndameeji joy ɗi ɓii Aadama jogii?

Caggal ɓii Aadama seedii e saaraaɓe muuɗum, maandaa naatii worɓe, waajibi wuuran nguundameeji joy ɗii:

1- Nguurndam neɗɗo :
Nguurndam neɗɗo woni so a heeɓii duuɓi naagay e go'o ganndaade duuɓi noogay e joy yaade duuɓi cappanɗe tati. Ley ɗam nguurndam, aɗa wela aduna, aɗa nyaama faa na wele, aɗa ɗaanoo faa na wele, aɗa jogii semmbe. Aɗa wela jom suudu maa, jom suudu maa na wele.
Ndelle so waɗii cappanɗe tati, ko ɓuri heewde fuh tawee a heɓii ɓiɓɓe, joon kay nguuree ndaarataa. Joon kay a yaltii nguurndam neɗɗo, a naatii nguurndam ndakiire.

2- Nguurndam ndakiire :

Ndelle caggal a heɓii ɓiɓɓe, joon kay a ronndoyto tan aɗa wadda. Aan e debbo oo oɗon ndaarana ɓikkoy koy. Nguuree annii ana muuya nyakude. Ndelle ley ɗon, ko ngaddataa ɓuri ko nyaamataa, a rinndoyan tan aɗa wadda. Ndelle jom ɓiɓɓe ɓe njonaay, oo woni nguurndam ndakiire.

3- Nguurndam rawaandu:

So ɓii Aadama haaldii e ɓiɓɓe mum, faa ɓe puɗɗii gollude, ana ƴeewa no golleeji maɓɓe njottortoo, ana hirana ɓe taa ɓe ɓuree, ɗoon wuurata nguurndam rawaandu. Joon kay a ŋofan tan aɗa wi'a ɓe ngaɗee nii, taa ngaɗee nii. So on nga'aay no mbii-mi nii on mbarkintaa. Aɗa jahoo inna on, wallaahi so a haalanaay s**aaɓe ko kaalam-mi ko, a laatataako. Joon kay cukaloy koy ana nyo'a na mbi'a: gorko mawɗo oo ana heewi haala sanne. Ndelle ɗoo neɗɗo wuurata nguurndam rawaandu.

4- Nguurndam waandu:

So nguurndam rawaandu ɗam ƴaɓɓake maa, nguurndam waandu nguurataa. So aɗa ƴeewa, aɗa sooynoto. so aɗa yaha, a turoto. A waawaa fooccaade gatin. Ɗoo ɓii Aadama wuurata nguurndam waandu.

5- Nguurndam ɓoggol leydi :
So a ƴuwii nguurndam waandu, joon kay a naatii e nguurndam ɓoggol leydi. Joon kay ko mbaawu-ɗaa ley ɓuri ko mbaawu-ɗaa dow. Darnde hoyaa maa, joonde hoyaa maa. Joon kay wahaade tan. Semmbe maa fuh hootii ley. A wartii nguurndam ɓoggol leydi non nii...

Ɗii woni nguurndameeji joy ɗi ɓii Aadama jogii...

Faa hannden banndu Yero Askula.

Winndannde giɗel mooɗon FulfuldeCeyiiɗo DialloCeyiiɗo Diallo

Ɗemngal woni yonki lenyol, so a seedii Ɗemngal maaɗa tan anndaa keh a seedii e Finaatawaa maaɗa, so a seedii e Finaatawaa maaɗa duh paama keh seedii e ko teddi e maaɗa!!

Ndelle to ngon-ɗen, to tawa-ɗen e no tawra-ɗen fuh tinno-ɗen janngen, njannginen Ɗemngal meeɗen.

Neɗɗo meeɗen fuh fadde muuɗum wi'ude keh na waawi winndude, janngude maa haalude e faransiire, aarabuure, maa engeleere.... Fuh, so wawaa waɗude ɗum e ɗemngal muuɗum fuh na heddii sanne.

Ce soir nous allons parler de mbiinam, eggol.

Duroowo, maroowo, pullo no anndi ko won mbiinam, ko won eggol.
So nih hiinnorde toɓii faa to woɗɗi, nokku to ladde woodi, peewol fintan e wuro, urngol mbiindam. Na'i no urnoo, no ku'una faa jom hoggo fahma ke yonii. Lawnu yawna, haɓɓa diikuujim, rewɓe ndonndoo kaake muɓɓen. Ko weli subaka eggol, s**aaɓe piila daaɗe, moƴƴina wakaaje kurnoo na'i, mbuccoo na'i no ku'una ehe ehe. Hani imo yaha, mo fanta mo hoɗa so mo feewi yaadu sanne fuf na'i makko ardorto jemma ko tiiɗi saabu mappuɗi. Oɗon ñalla e jaaye faaɗo kewtoyɗon ɗo peewol woni, ɗo huɗo woni. Koɗol, gineeji njippinee, ndiyam tewtowee, ka'atane waɗee wattee leydi waande famarde so nokku no feewi. Jemma pooli na ciiɓa e ladde, buugum no gaɗa na'i njaƴñooji futuro fuf. Durngol mbiinam metti yoo, bu'uberde, ɗomka, na'ange ndiyam du walaa ɗo ɓadii no woodi duh ɗuuɗaa, ɓiɓɓe leɗɗe konkeeje tan ɓenndi, won ɗomka. Dafeeji, dagafiileeji galaa, poogiije, kaareeje ɓennday. Caɓɓulle tan ngoodi, egguɗo mbiinam yaran mbonɗam, fiinal lakkiri, garsiri ley ceeki. Ladde wulu, woodu ji'e, tuppe no faɗo-maa tekkiri fuf a wartidan ƴiiƴam.
Accu lewru ley mbiinam lobbam na'i puɗɗa no ƴuhutina, goyli puɗɗa no pijinoo. Ɗum weli duroowo.
So mbiinam no wooɗi fuf pullo debbo haalata, fuɗɗan na ronndoo ndanejam, nde mbiinam tekkini ndeen ɓeyɗi nantetee, no pittidee ley huggo. So gataaje mbooɗii a limal gorli, jaƴño na'i gilla to woɗɗi ɓeynge hu'unata nih gorli njaɓɓitoo, pullo debbo nannga raande nano ɓirdugal ñaamo arti arti. So na'i no egga no ngoodi ardotoonge, so no njaƴña duh no ngoodi ardotoonge.
Suudu mbiinam, danki leyƴuki ley lekki dekee ha'ako jaarummbereeje yowee pappiwol, duroowo kaa wo leppuɗo. Mbiinam naatii fuf yemma a ma'atan no ɗi otta, no ɗi mbifa laaci majji pe'eki e bu'ubi kooti duh no cora.
Jemma fuf sey duɗal huɓɓee faa pe'eki to torra na'i
Mbiinam weliino hakkunde ceekel ɓooɗe, punaapu, na yilma, tuntan, ceeka njo'ornga, nankan bawgu.
Ko weli ɓii duroowo.

Idrissa Pullo

Ndee njan'de Ahmadou Bande moƴƴini ɗum