Aymara aru

Pinkillu phust’iri wayna.

El flautista de Hamelin. Hermanos Grimm

Mä pachaxa, mä jisk’a markana, jawira lakana utt’ata, akatxamata achakunakawa phuqantatana, kawki p’iyatsa achakukiwa uñstaskana, jawiratxamakiwa mistusipkana.
Janirakiwa khitisa uñjkawaykiti achakunakana jalsuwipa. Mistuwipi thaqañaxa inamayjamakinwa. Lluqallanakaxa yatiña munapxana, ukatakixa utanakapata mistuwaypxi achakunakana tapapa thaqiri. janikiwa uñjapxiti kawkitsa mistupxi. Kawkitsa puriwayapxi.
Achakunakaxa imata juyranakaruwa niyawa makhatapxi, ukhamaraki yapunakaru mantasipkana.
Phisinakaxa inamayxamakinwa, achakunaka katjasaxa manqsupxana sisantañkama, ukatxa phisinakaxa lik’intasipkanwa. Janikiwa katjirxamapxanti.
Markachirinakaxa tantachasipxiwa aruskipt’añataki kunjamsa chhaqayapxani achakunaka. Kunaymani arust’awiwa amuyt’apxi: ninampi wiykataña, jawiraru anantaña, jiwt’ayaña ñanqha qullampi. Janikiwa khitisa arstawaykiti kunjamsa chhaqayañaspa.
Ukhamarjamaruwa achakunakana phuqhanta markaru mä waynawa purt’awayi, pinkillu phust’asisa. laqinakaxa uñjasaxa janikiwa yaqapkiti.
Waynaxa jiskt’awayiwa jaqinakaruxa mayata mayata, Janikiwa khitisa kunsa sawaña munkapxanti.
Uka markanxa juk’ampisa qamikirinakawa t’unjasisipkana. Wali llakita arust’apxiwa sasina: khitisa achakunaka chhaqayaspa, qhawqhampisa kunampisa ch’amachañaxa ch’amachañanipunispawa. Ukhamarjamaruwa pinkillu phust’iri waynaxa, arust’awinaka ist’asaxa, arst’awayi: Tatanaka. Mamanaka, llakinakama tukjawayiristwa.
Kutt’ataxa sawayapxiwa: kunjamsa tukuyasma achakunaka.
Uka llaki tukuyañatakixa munasiwa kusa ch’amachaña. Uka ch’amachañaxa quri qulqimpiwa, sañani mä ampara quri, mä ampara qulqi. Jumanakanxa qurisa qulqisa walxa utt’atawa.
Jiliri markachirinakaxa, pinkillu phust’asiri waynaru, suma suma jiskt’asaxa iyawa sawayapxiwa.
Pinkillu phust’iri waynasti sawayiwa: nayaxa, jischha arumawa markata achakunaka anst’awayawayawa. Ukatakixa taqinisa ikt’apxatawa, janikiwa khitisa uñjkitaspati munañaparu, janiwa khitisa sarnaqañapakiti. Uka tukutaruxa kutt’aniwa ch’amachawi qatuqañataki.
Uka arumaxa taqiniwa utanakapana jist’antasipxi.
Pinkillu phust’iri waynasti arumt’aruxa suma wakichasi, taqi tuqiru uñatatasa. janikiwa khitisa uñjpakiti kumjamsa achakunana chhaqayawayani. Ch’amakt’ataruxa, chika aruma jak’aru, pinkillu phustasisa sarjawayawi; inti jalanta tuqirxama, taqinisa amuyt’ataxa jawira tuqirxamawa sarawayi.
Pinkillu phust’iri waynaxa sarxawayayiwa pinkillu phust’asa achakunaka arkthapita: taqi tuqita mistuwayapxi, jalakipasa, pinkillu phust’iri wayna qhipaparu. Ista’asa pinkillu wajawi.
Qhipa uruxa markankirinakaxa janiwa kuna achaksa uñjapkiti. Taqi p’iyanakaru uñjiri sarapxi, yapunakana ukhamaraki, achakunakaxa chhaqatapxanwa.
Taqi achakunaka chhaqhataparuxa, markankirinaka wali kusisita uruwayayasipxi.
Walxa urutxa pinkillu phust’iri waynaxa markaru kutt’awayi kunti amtataki ch’amachawita qatuqaña.
Markachirinakaxa ch’amanchawi janikiwa churaña munapkanti, markankirinaka ukhamaraki. Janiwa khitisa ch’amanchawi churjaña munkanti. Pinkillu phust’iri waynasti inamayakiwa mayniru mayniru arust’atawayi. Inamayakiwa taqinirusa mayiwayi amtawi phuqañaru. Janiwa khitisa ist’aña munkanti. Amtawi phuqhañatxa larusipxakiwa.
Pinkillu phust’iri waynaxa jani khitina ist’atatxa aruskipawayiwa, sasina:
Jichawa uñjapxitata, kuna phuqañaxa janiwa ukhamakikiti, qhipata sumpini larupxata.
Ukhama arst’asaxa pinkillu kusapuni phust’awayi, taqi markankirinakaruwa purt’awayawayi pinkillu waji.
Pinkillu wajiwi ist’asaxa jisk’a wawanakaxa, imilla lluqalla, mayaki chhukt’awayapxi pinkillu phust’irina qhipapa. Jawsataxa janiwa ist’asipxiti, siqiki sarantawayapxi. Juk’ata juk’ata wali jalasa.
Markankirinakaxa arkantawayapxiwa wawanakana qhipapa, kutt’añataki. Inamayakiwa sarantapxi. Markaxa ch’ustawayi, janiwa khitisa yatkiti wawanakana kutt’atapa.
Ukhamawa chhaqtawayi uka jisk’a markaxa.

En español acceder a cuentos de los Hermanos Grimm.