Awash construction plc

በኢትዮጵያ የግንባታ ፕሮጀክቶች የኮንትራት ሁኔታዎች ማጠቃለያ (SBD - GCC & PCC)
====================================
​በኢትዮጵያ የመደበኛ የጨረታ ሰነድ (Standard Bidding Document – SBD) ውስጥ የኮንትራት ሁኔታዎች በአንድነት የሚሰሩና የማይነጣጠሉ በሁለት ዋና ክፍሎች ይከፈላሉ። GCC አጠቃላይ የሕግና የአስተዳደር መሠረት ሲያቀርብ፣ PCC ደግሞ ለተወሰነ ፕሮጀክት የተለዩ ማሻሻያዎችንና ተጨማሪ መመሪያዎችን ያካትታል።
​1. GCC (General Conditions of Contract) — አጠቃላይ የኮንትራት ሁኔታዎች
​GCC ማለት በሁሉም የግንባታ ኮንትራቶች ላይ በአጠቃላይ የሚተገበሩ መደበኛ የኮንትራት ውሎች (Standard Contractual Clauses) ማለት ነው። ይህ ሰነድ ሳይለወጥ በቋሚነት የሚያገለግል (Fixed Text) ሲሆን፣ በኢትዮጵያ የፌዴራል መንግስት ግዥ ህጎች (FPPA) እና በዓለም አቀፍ የኮንትራት መርሆች (ለምሳሌ FIDIC) ላይ ተመስርቶ ይዘጋጃል።
​GCC የሚያካትታቸው ዋና ዋና ክፍሎች፦
​A. Definitions and Interpretation (ትርጓሜዎች እና የቃላት ማብራሪያ): በኮንትራቱ ውስጥ የሚጠቀሙ ዋና ዋና ቃላትን በግልጽ ይተረጉማል።
​Employer (አሠሪ)፣ Contractor (ተቋራጭ)፣ Engineer (መሐንዲስ)፣ Site (የሥራ ቦታ)፣ Variation (የሥራ ለውጥ)፣ Defect Liability Period (የጉድለት ኃላፊነት ጊዜ)፣ Interim Payment Certificate - IPC (የጊዜያዊ ክፍያ ማረጋገጫ)።
​B. Priority of Contract Documents (የኮንትራት ሰነዶች የቅድሚያ ቅደም-ተከተል): በሰነዶች መካከል ግጭት ወይም አለመጣጣም ቢፈጠር የትኛው ሰነድ ቅድሚያ ማግኘት እንዳለበት ይወስናል።
​Contract Agreement (የውል ስምምነት)
​Letter of Acceptance (የቀረበውን ጨረታ የመቀበያ ደብዳቤ)
​PCC (ልዩ የኮንትራት ሁኔታዎች)
​GCC (አጠቃላይ የኮንትራት ሁኔታዎች)
​Specifications (የቴክኒክ መግለጫዎች)
​Drawings (የምህንድስና ፕላኖች/ስዕሎች)
​BOQ (የሥራ ዝርዝርና ዋጋ ማቅረቢያ ሰንጠረዥ)
​Contractor’s Bid (የተቋራጩ የጨረታ ሰነድ)
​ማስታወሻ፦ PCC ከGCC ጋር ቢጋጭ PCC ሁልጊዜ የበላይነት አለው።
​C. Scope of Works (የሥራው ወሰን): ተቋራጩ ምን መገንባት እንዳለበት፣ የሚከተለውን የጥራት ደረጃና የቴክኒክ መስፈርቶች በአጠቃላይ ይገልጻል።
​D. Responsibilities of Parties (የተዋዋይ ወገኖች ኃላፊነቶች):
​የአሠሪው ኃላፊነቶች፦ የሥራ ቦታ ማስረከብ፣ ክፍያ በወቅቱ መፈጸም፣ ዲዛይን ማጽደቅና መሐንዲስ (Engineer) መመደብ።
​የተቋራጩ ኃላፊነቶች፦ ሥራውን በጥራት ማከናወን፣ ቁሳቁስና ማሽን ማቅረብ፣ የደህንነትና የአካባቢ ጥበቃ ሕጎችን መከተል።
​E. Nominated Subcontractors (የተመረጡ ንዑስ-ተቋራጮች): አሠሪው ልዩ እውቀት የሚጠይቁ ሥራዎችን (ለምሳሌ ሊፍት ገጠማ፣ HVAC) እንዲሰሩ ራሱ የሚመርጣቸውን ንዑስ-ተቋራጮች እና ከዋናው ተቋራጭ ጋር ያላቸውን የክፍያና የኃላፊነት ግንኙነት ይደነግጋል።
​F. Assignment and Subcontracting (ውልን አሳልፎ መስጠት): ተቋራጩ ከአሠሪው ፈቃድ ውጭ ሙሉ ውሉን ለሌላ ወገን አሳልፎ መስጠት (Assignment) እንደማይችልና ንዑስ-ተቋራጭ የመጠቀም ገደቦችን ያስቀምጣል።
​G. Time Control and Completion (የጊዜ ቁጥጥር እና ማጠናቀቅ):
​Commencement Date (የሥራ መጀመሪያ ቀን)፣ Completion Period (የማጠናቀቂያ ጊዜ)፣ Extension of Time - EOT (የጊዜ ማራዘሚያ ጥያቄዎች)፣ Suspension (ሥራ ማቆም)።
​H. Payment Provisions (የክፍያ ድንጋጌዎች):
​Advance Payment: ሥራ ለመጀመርና ለሞቢላይዜሽን የሚሰጥ ቅድመ ክፍያ።
​Interim Payment: በየወሩ ወይም በሥራ ሂደት ውስጥ የሚፈጸም ጊዜያዊ ክፍያ።
​Retention Money: የተሰሩ ሥራዎች ጉድለት ቢገኝባቸው ማስተካከያ እንዲሆን በጊዜያዊነት ታስቦ የሚቀነስ የገንዘብ መጠን።
​I. Variations and Change Orders (የሥራ ለውጦች): የግንባታ ብዛት መጨመር/መቀነስ፣ ተጨማሪ ሥራዎች ወይም የዲዛይን ለውጦች እንዴት እንደሚታዘዙ፣ እንደሚገመገሙና እንደሚጸድቁ ይገልጻል።
​J. Quality Control and Testing (የጥራት ቁጥጥርና ሙከራ): የላብራቶሪ ሙከራዎች፣ ምርመራዎች (Inspection) እና ደረጃውን ያልጠበቀ ሥራን የመከልከል (Rejection) የመሐንዲሱ ሥልጣን።
​K. Defects Liability (የጉድለት ኃላፊነት): ሥራው ተጠናቆ ከተረከበ በኋላ ባለው የጥገና ጊዜ ውስጥ የሚገኙ ጉድለቶች በተቋራጩ ወጪ የመስተካከል ግዴታ።
​L. Insurance and Risks (ኢንሹራንስ እና አደጋዎች): የግንባታ ሥራው (Works)፣ የሠራተኞች (Workers)፣ የሶስተኛ ወገን (Third Party Liability) እና የማሽነሪዎች ኢንሹራንስ ግዴታዎች።
​M. Health, Safety and Environment (HSE): የሠራተኛ ደህንነት፣ የትራፊክ ቁጥጥር እና የአካባቢ ጥበቃ መመሪያዎች።
​N. Force Majeure / Exceptional Events (ከቁጥጥር ውጭ የሆኑ ክስተቶች): ጦርነት፣ ጎርፍ፣ መሬት መንቀጥቀጥና ወረርሽኝ ሲከሰት ከተጠያቂነት ነጻ የመሆን፣ የEOT እና ውል የማቋረጥ መብቶች።
​O. Corrupt or Fraudulent Practices (ሙስና እና ማጭበርበር): በጨረታውም ሆነ በውል አፈጻጸም ወቅት ሙስና ወይም ማጭበርበር ከተገኘ ውሉ የሚሰረዝበትና ተቋራጩ ጥቁር መዝገብ (Blacklist) የሚገባበት ድንጋጌ።
​P. Termination (የኮንትራት ማቋረጥ): አሠሪው (በተቋራጩ ደካማ አፈጻጸም፣ መዘግየት ወይም ኪሳራ ምክንያት) ወይም ተቋራጩ (ክፍያ በመከልከሉ ወይም ረጅም የሥራ ማቆም ትዕዛዝ ምክንያት) ውል የሚያቋርጡበት ሥርዓት።
​Q. Claims and Disputes (ጥያቄዎች እና ክርክሮች): የካሳ/የጊዜ ጥያቄ አቀራረብ ሥርዓት (Claim Procedures)፣ የሪፖርት ማድረጊያ ጊዜ ገደብ (Notice Periods) እና አጠቃላይ የሽምግልና መርሆች።
​2. PCC (Particular Conditions of Contract) — ልዩ የኮንትራት ሁኔታዎች
​PCC ማለት ለእያንዳንዱ ፕሮጀክት ብቻ (Project-Specific) ተለይተው የሚዘጋጁ የኮንትራት ሁኔታዎች ማለት ነው። ሁሉም ፕሮጀክቶች በአካባቢ ሁኔታ፣ በቴክኒክ ውስብስብነት፣ በአደጋ ደረጃና በፋይናንስ ምንጭ አንድ ስላልሆኑ፣ PCC የGCCን አንቀጾች በመጥቀስ ማሻሻያዎችን ያደርጋል ወይም ዝርዝር መረጃዎችን ይሞላል።
​PCC የሚያካትታቸው ዋና ዋና ነጥቦች፦
​A. Contract Data (የኮንትራት መረጃ): የፕሮጀክቱ ስም፣ የአሠሪውና የተቋራጩ አድራሻ፣ የቦታው መገኛ፣ የተመደበው መሐንዲስ (Engineer) ስም እና ትክክለኛው የኮንትራት ዋጋ።
​B. Time Requirements (ልዩ የጊዜ መስፈርቶች): የማጠናቀቂያ ጊዜ፣ የክፍል-በክፍል ማረከቢያ ጊዜዎች (Sectional Completion/Milestones) እና የዝናብ ወቅት የሥራ ገደቦች።
​C. Price Adjustment / Escalation (የዋጋ ማስተካከያ/ግሽበት): በኢትዮጵያ ገበያ የዕቃዎች (ብረት፣ ሲሚንቶ፣ ነዳጅ) ዋጋ ስለሚቀያየር፣ የዋጋ ማስተካከያ ይፈቀዳል ወይስ አይፈቀድም? የሚፈቀድ ከሆነ የሚሰላበት ፎርሙላና የትኛው የዋጋ ኢንዴክስ (Price Index) ጥቅም ላይ እንደሚውል ይወስናል።
​D. Right of Way (ROW) & Access to Site: አሠሪው የሥራ ቦታውን ሙሉ በሙሉ ነው ወይስ በየደረጃው (Phased access) የሚያስረክበው? የካሳ ክፍያና የቦታ ነጻ አለመሆን ችግሮች ሲያጋጥሙ የEOT እና የClaim አፈጻጸም ሂደትን ይዘረዝራል።
​E. Payment Details (የክፍያ ዝርዝሮች):
​የቅድመ ክፍያ (Advance) መጠን (ለምሳሌ፡ 20% ወይም 30%)።
​የመያዣ ገንዘብ (Retention) መጠን (ለምሳሌ፡ 5% ወይም 10%)።
​ክፍያው የሚፈጸምበት የገንዘብ ዓይነት (Currency) እና አነስተኛው የጊዜያዊ ክፍያ (Minimum IPC) መጠን።
​F. Advance Payment Guarantee & Bank Guarantees: ለቅድመ ክፍያና ለሌሎች ዋስትናዎች የሚቀርቡ ሰነዶች በባንክ ማረጋገጫ (Unconditional Bank Guarantee) መሆን እንዳለባቸው ወይም የኢንሹራንስ ቦንድ (Insurance Bond) መፈቀድ አለመፈቀዱን ይወስናል።
​G. Liquidated Damages (የመዘግየት ቅጣት): ተቋራጩ ሥራውን በጊዜ ካላጠናቀቀ በቀን የሚቀጣው የገንዘብ መጠን (ለምሳሌ፡ በቀን 0.1% ሆኖ ከፍተኛው ቅጣት ከኮንትራት ዋጋው 10% እንዳይበልጥ) ይወሰናል።
​H. Performance Security (የአፈጻጸም ዋስትና): የተቋራጩን አስተማማኝነት ለማረጋገጥ የሚቀርበው የዋስትና መጠን (ብዙውን ጊዜ 10%)፣ ዓይነት እና የሚቆይበት ጊዜ።
​I. Defect Liability Period (DLP): የጉድለት ኃላፊነት ጊዜው ስንት ቀናት (ለምሳሌ 365 ቀናት ወይም 730 ቀናት) መሆን እንዳለበት ይቆርጣል።
​J. Insurance Limits (የኢንሹራንስ ገደቦች): ለሶስተኛ ወገን (Third Party Liability) የሚፈለገውን ዝቅተኛ የኢንሹራንስ የገንዘብ ሽፋን መጠን ያስቀምጣል።
​K. Taxation and Duties (ግብርና ቀረጥ): የጥቅል ክፍያ (VAT)፣ የገቢ ግብር (Withholding Tax) ወይም ለፕሮጀክቱ የሚመጡ ዕቃዎች ከጉምሩክ ቀረጥ ነጻ (Customs Exemption) የመሆን ወይም ያለመሆን ሁኔታዎች።
​L. Resolution of Disputes (የክርክር መፍቻ ዝርዝር): አለመግባባቶች ሲፈጠሩ ጉዳዩን መጀመሪያ የሚያየው አካል (Adjudicator ወይም Dispute Review Board) ማን እንደሆነ፣ እና የሽምግልና ዳኝነቱ (Arbitration) የሚካሄድበትን የተወሰነ ተቋም (ለምሳሌ፡ የኢትዮጵያ ንግድና ዘርፍ ማህበራት ምክር ቤት የግልግል ዳኝነት ማዕከል - AACCSA) በስም ይጠቅሳል።
​M. Funding Agency Requirements (የፋይናንስ ተቋማት መስፈርቶች): ፕሮጀክቱ በዓለም ባንክ (World Bank)፣ በአፍሪካ ልማት ባንክ (AfDB) ወይም በሌሎች ረጅዎች የሚደገፍ ከሆነ፣ የእነሱን ልዩ የግዥና ማኅበራዊ ደህንነት መመሪያዎች በPCC ውስጥ ያካትታል።
የግንባታ ፕሮጀክት ስኬታማ እንዲሆን መሐንዲሶች ከዲዛይንና ከBOQ ባሻገር፣ እነዚህን የውል ሰነዶች በትክክል ተረድተው ሥራ ላይ ማዋል ይኖርባቸዋል፤ ምክንያቱም መብትና ግዴታን፣ ክፍያን፣ የጊዜ ማራዘሚያን (EOT) እና የካሳ ጥያቄዎችን (Claims) የሚወሰኑት እነዚህ የሕግ ሰነዶች ናቸው።
#ለወዳጅዎ እንዲደርስ ያድርጉት። ሃሳብዎን በ ይጻፉልኝ።

One of our sites is under construction.
Awash Construction PLC is proud to be part of the development at the prestigious Country Club Developers (CCD) site. We are currently executing the structural phase, ensuring that every column meets the high standards this elite community deserves.
​From luxury villas to modern infrastructure, we build with excellence in mind.
​

what is the biggest problems in construction?

People argue from different “truth systems” — without realizing it.

---

The engineer says:
“The spec is clear. This is non-compliant.” (Realist)

The contractor says:
“That’s your interpretation. Site conditions are different.” (Relativist)

The project manager says:
“We’re already delayed. What solution works now?” (Pragmatist)

---

All three think they are right.

And in a way… they are.

---

Here’s where projects go wrong:

- Too much realism → rigid decisions, delays, claims
- Too much relativism → standards get diluted
- Too much pragmatism → short-term fixes, long-term failures

---

Let’s be honest:

- Specs don’t build projects — people do
- But ignoring specs? That’s how failures start
- And chasing “what works” without control? That’s how quality collapses

---

Strong leadership is not choosing a side.
It’s knowing when to switch.

- Stand firm on facts when safety is involved
- Be flexible when dealing with contracts and stakeholders
- Be practical when solving site problems under pressure

---

If your projects are full of conflict…
It’s probably not technical.

It’s philosophical.

---

What do you see more on your projects —
too rigid, too flexible, or too pragmatic “just make it work”??