Student for the future

Hey students how are you doing?

Arøpa atäw mo nyiëdï dëët obwörë?

Arøpa wal Pneumonia jena awaanga(inflammation) mar thäk dëër obäw.
ki dëët täwë moo nääng obwörë moa näk cwiic gi abïc ki piny ki ri jiy mo dippa, obwörë 19 tier thøø margi di nyooth kwâänö(research)mo teengi teengi ni käla raa arøpa.
ateengu obwörë mo nyiëdi ni laar ki mak täw man ni kaala obwörë moga?
beeye japi ni piny kany en
1. B**g cööp nyilaal ki jenni wal kithibaath
2. b**g dhwøth nyilaal ki caak thunhö keere ki dwädë abiciel,
3. Täw käc
4. bëëtë ni dëël ok*mö( crowded)
5. thaal bel ni yaa abila mo jøw bëëdö yie.
6. täw moo tiic dëël ni jääk kaa teeng omøngngi.
7. nyilaal mo kiil mowe odøø piny ki bäät normal kanya lwaarø ki gø wal dwättë kir päng.
8. b**g määc nyilaal i cäng
9. cwäc moo di gin moo gwäyö wal anatomical abnormality këël ki møøk..
Angiicë ki nyuuthë mo nyiëdi noo tägi ri nyilaal moo maga arøpa?
kanyo näk nyilaal tuu kaa arøpa nyilaal timö.
1. wøllø
2. liëth dëël timö ni daa ree,
3. ngëëtë gäng noo ojwië.
4. jwiëyi timö ni läädö døc ni teek.
5. ngwøgø
6. umë timö kwäni noo jwië.
7. rääm käw
8. man jak nyilaal wal tim dëërë ni kwuë.
këël ki møøk
ni näk mo ngiice teeng moo i joodø beeye man kith nyilaal øt jaath ni dilayø nee jööt dëël mare døø kare.
obwörë gwøyi ni dii ki täw man?
beeye man cööbu obwörë ki jenni wal kithibaath.
man dhwøth obwörë ki caak thunh ki dwädë abiciel ni b**g gin mør.
man mâäyu obwörë moa thinh thinh døc wang
man cøgø obwöre moa reegø ki cam caami with teengi nee gi ba mak täw käc.

jööt dëël nyilaal mari ena jööt dëër paac.

Nir cööp nyilaal yie ki jaath wal yi wänë ngäyï? a ni näk mo nyilaal okäänga ki cwøp ki jaath ri nira dii cwøbø yie aginë ni rømi ki tiic?
cööp mar nyilaal ki jaath ena jöö man gwøk nyilaal ceng täw mo teengi teengi yith nir laal moo bwörë nee rigi nee lønye ki thäâth ceng täw, kiri täw man cööp mar nyilaal ki jaath ki bee teeng nyii täw TB, polio, täw leth ec, täw arøpa, täw ajwâa këël ki møøk,
ki ciik biiny jööt dëël mara athaan paac nir cööp nyilaal yie ki jaath mana di kwøng bee kanyo lwaarø ki gø,
rietgi ni juu mwoe 6, däägi ni juu 10, ngweer gi ni juu mwøe 14 ki ni dwättë 9, ba kanyo näk mo da cööp ki jaathø opöödhö ni nyilaal kir cwøbø, da gin mo cwøl na catch up vaccine mo cip ki køør jer cööp moa noo kaal nyilaal,
ni näk nyilaal okäänga ki jaath cööp kiri bëëtö ni bärë ni nyilaal ba kith øt jaath.

Ngäyï ni moor dëër nyilaal ki däär cäng wal sunshine exposure täw cuu(rickets) manë mänö?
moor dëër nyilaal ki dâär cäng kunynyö ki män täw cuu roo obwörë wal ri nyilaal, kiper kanyo moor dëër nyilaal wäng cäng, däär cäng mano këët ri piën dëël vitamin D mano kunynyi kiper tëënnö mar cuu cwäâé cwää, kiper nee cuu tëën gi, beer ki man moor dëër nyilaal kiper digiige mo 20-30 ki yi jwøk kwörë 3 ki maal, ni nyilaal dëërë kir wiirö ki maaw ni thâk dëërë kir umu kaa abiië ba løø nyenge løny ki k*m, mano tägé ri juu ariew(2 mana lwaarø ki gø këél mano piië ri cwiir aciel(1) gin kunynyö ki män täw cuu kaa teeng ban tiel wal gul tiel,
kiper päl luup mo jööt dëët caatho køør page man ni nywaago gø ki jiy moga.