ICT Technology

BIOS (Basic Input/Output System) jechuun sirna sagantaa (firmware) bu'uuraa kompiitaraa yoo ta'u, innis chipii xiqqaa 'maazarboordii' (motherboard) irra taa'udha.

Akkuma kompiitara kee banteen, sagantaan jalqaba hojii eegalu BIOS dha. Innis qaamoleen kompiitaraa (hardware) fi sirni hojii (Operating System) waliin akka dubbataniif haala mijeessa.

Gahee Hojii Ijoo BIOS:

1. POST (Power-On Self Test): Akkuma kompiitara banteeni, qaamoleen hardiweerii ijoo ta'an hundi (fakkeenyaaf RAM, Hard Disk, Keyboard) haala sirrii ta'een hojjechaa jiraachuu isaanii sakatta'a. Yoo rakkoon jiraate, sagalee (beep code) ykn barreeffama addaa sitti argisiisa.

2. Sirna Hojii Fe'uu (Bootstrapping): Erga meeshaaleen nagaa ta'uu mirkaneeffatee booda, Sirna Hojii (Operating System - fakkeenyaaf Windows, Android x86 ykn Linux) hard disk irraa barbaadee gara RAM'tti fe'uun kompiitarri guutummaatti akka banamu godha.

3. Riqicha Hardiweerii fi OS: Qaamolee kompiitaraa fi sirna hojii gidduu taa'uun akka waliigalan taasisa.

4. Qindaa'ina (BIOS Setup): Yeroo kompiitarri ka'u furtuuwwan akka F2, F10, F12, ykn DEL tuquun gara qindaa'ina BIOS seenuun ni danda'ama. Achii keessatti sa'aatii fi guyyaa sirreessuu, tartiiba kompiitarri ittiin banamu (Boot Order) jijjiiruu, fi eeggumsa paswoodii (password) kaa'uu dandeessa.

Hubachiisa Dabalataa: Kompiitaroota ammayyaa irratti, teknooloojiin BIOS inni moofaan sirna haaraa fi saffisaa UEFI (Unified Extensible Firmware Interface) jedhamuun bakka bu'eera. UEFI'n qaamolee gurguddoo (akka hard disk capacity guddaa qabanii) fi saffisa dafee banamuu (fast boot) ni deeggara. Haa ta'u malee, maqaan 'BIOS' jedhu barmaatiin ammas itti fufinsaan hojiirra oolaa jira.

Galatooma
Adu Technology
2026
®ICT Technology