Kerala Land Assignment

*അസൈൻമെന്റ് ഓഫ് ലാൻഡ് വിത്തിൻ മുനിസിപ്പൽ ആൻഡ് കോർപ്പറേഷൻ ഏരിയാസ് (ഭേദഗതി) ചട്ടങ്ങൾ,* 2025' (Assignment of Land within Municipal and Corporation Areas (Amendment) Rules, 2025)
*​വരുമാന പരിധി ഉയർർത്തി*

Concession നിരക്കിൽ *ഭൂമി പതിച്ചുനൽകുന്ന ആനുകൂല്യം ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള കുടുംബ വാർഷിക വരുമാന പരിധി വർദ്ധിപ്പിക്കാനാണ് സർക്കാർ തീരുമാനിച്ചത്.*

​മാറ്റം വരുത്തിയ തുക- പഴയ വരുമാന പരിധിയായ 1,00,000/- (ഒരു ലക്ഷം രൂപ) എന്നതിന് പകരം, *പുതിയ പരിധി 2,50,000/- (രണ്ടര ലക്ഷം രൂപ) എന്ന് നിശ്ചയിച്ചു.

*കേരള സർക്കാർ*- *ഭൂപതിവിനുള്ള വരുമാന പരിധി രണ്ടര ലക്ഷമാക്കി ഉയർത്തി.*

സൗജന്യമായി ഭൂമി പതിച്ചുനൽകാനുള്ള വരുമാനപരിധി *നിലവിലുള്ള ഒരുലക്ഷം രൂപയിൽനിന്ന് രണ്ടര ലക്ഷമായി വർധിപ്പിച്ചു.* ദീർഘകാലമായുള്ള ജനങ്ങളുടെ ആവശ്യമാണ് നിറവേറ്റപ്പെട്ടത്.

2013ലാണ് വരുമാനപരിധി ഒരുലക്ഷം രൂപയായി നിശ്ചയിച്ചത്.

*പരിധി രണ്ടര ലക്ഷമാക്കുന്നതോടെ പതിനായിരക്കണക്കിന് ഗുണഭോക്താക്കൾക്ക് സഹായകമാകും.*
രണ്ടാം എൽഡിഎഫ് സർക്കാർ അധികാരത്തിൽവന്നശേഷം രണ്ടേകാൽ ലക്ഷം പട്ടയങ്ങൾ വിതരണംചെയ്‌തു. ദീർഘകാലമായി സർക്കാർ ഭൂമി കൈവശംവച്ചും വീടുവച്ച് താമസിച്ചുവരുന്ന നിർധന കുടുംബങ്ങൾക്ക് സൗജന്യ ഭൂമി പതിവിന് വരുമാനപരിധി തടസമായപ്പോഴാണ് ചട്ടഭേദഗതി നിർദേശിച്ചത്. *റവന്യൂ വകുപ്പിൽ ഈ സർക്കാർ നടപ്പാക്കുന്ന ഒമ്പതാമത്തെ ഭേദഗതിയാണിത്.*

വിവിധതരം പട്ടയങ്ങൾ

Here’s a detailed, structured document explaining the various types of Pattayam and Patta in Kerala, including their legal background, historical evolution, and present-day relevance.

Types of Pattayam and Patta in Kerala: A Detailed Study

1. Introduction

In Kerala, the terms “Pattayam” and “Patta” are used to refer to land ownership certificates issued by the Government.
They are documentary proofs showing that title or assignment of a particular piece of government land has been granted to an individual or institution.
While “Patta” (പട്ട) is an older administrative term used for revenue records, “Pattayam” (പട്ടയം) is the official ownership certificate issued to beneficiaries under various land assignment laws and schemes.

2. Historical Background

The origin of “Pattayam” in Kerala dates back to the land reforms and assignment movements following independence.
Before that, land ownership was concentrated in the hands of janmis (landlords) and the tenants merely cultivated the land.
The Kerala Land Reforms Act, 1963, and Kerala Land Assignment Rules, 1964, revolutionized this structure, transferring ownership to cultivators and landless people through pattayam.

3. Meaning and Legal Significance

Term Meaning Issued By Purpose

Patta (പട്ട) Revenue record showing who pays land tax for a specific land parcel. Village Officer / Revenue Dept. Proof of possession and tax payment.
Pattayam (പട്ടയം) Legal ownership certificate assigning government land to an individual or entity. District Collector or Tahsildar (under assignment rules). Confers ownership rights.

Thus, Pattayam = Ownership, whereas Patta = Revenue Record.

4. Legal Framework

1. Kerala Land Assignment Act, 1960 (Act 30 of 1960)

Provides the statutory basis for assigning Government lands to individuals and institutions.

2. Kerala Land Assignment Rules, 1964

Prescribes procedures for assignment, eligibility, and restrictions.

3. Kerala Land Reforms Act, 1963

Ensures ownership rights to tenants and cultivators (Kudikidappukars).

4. Special Schemes / Circulars

Various government orders (G.O.s) under different schemes like Kudiyirippu Pattayam, SC/ST Pattayam, Puramboke Pattayam, etc.

5. Major Types of Pattayams in Kerala

(A) Kudikidappukaran Pattayam (കുടിക്കിടപ്പുകാരൻ പട്ടയം)

Issued under the Kerala Land Reforms Act, 1963.

Beneficiaries: Kudikidappukars (hut dwellers on another’s land).

Area limit: Usually up to 10 cents in Panchayats, 5 cents in Municipalities, 3 cents in Corporations.

Purpose: To give ownership of homestead land to landless hut dwellers.

(B) Agricultural Pattayam (കൃഷിക്കായി നൽകിയ പട്ടയം)

Issued under the Kerala Land Assignment Act, 1960.

Beneficiaries: Landless agricultural labourers and small farmers.

Area: Generally up to 50 cents or 1 acre, depending on availability.

Condition: Land must be used for cultivation; not transferable without Government permission.

(C) SC/ST Pattayam (അനുസൂചിതജാതി / അനുസൂചിതവർഗ പട്ടയം)

Special Pattayams issued for Scheduled Caste and Scheduled Tribe families.

Administered under Tribal Land Assignment Rules, 1975 and special orders.

Purpose: Rehabilitation and protection of traditional rights.

Restriction: Cannot be sold, leased, or mortgaged without Government approval.

(D) Puramboke Pattayam (പുരമ്പോക്ക് പട്ടയം)

Government assigns land originally classified as puramboke (wasteland / unassessed land).

Usually for housing, cultivation, or public purpose.

Requires clear demarcation and survey before assignment.

Issued after verifying that the land is free from encroachments and disputes.

(E) Kudiyirippu Pattayam (കുടിയിരിപ്പ് പട്ടയം)

Under Kudiyirippu Protection Acts (1958, 1968).

Provides ownership of residential plots to long-term occupants of landlord lands.

These Pattayams were issued widely during 1970s Land Reform movements.

(F) Laoni Pattayam (ലയോനി പട്ടയം)

Originates from Travancore-Cochin era Laoni Rules (1948 onwards).

Land was leased to cultivators for long-term use and later converted into ownership through pattayam.

Many “Laoni Pattayams” are still found in Kottayam, Pathanamthitta, Idukki districts.

(G) Forest Pattayam (വനപട്ടയം)

Issued under Forest Rights Act, 2006 (FRA).

Given to Adivasi / tribal forest dwellers recognizing their traditional rights inside forest areas.

Confirms possession for habitation or cultivation within permissible limits.

(H) Pattayam under Special Schemes

Scheme Department Purpose

Mundakan Pattayam Revenue / Land Board For tenants cultivating mundakan (second crop) paddy fields.
Mission Bhumi Pattayam Rebuild Kerala Initiative To regularize long-occupied government lands.
Life Mission Pattayam Local Self Govt. For landless beneficiaries of Life Housing Scheme.

6. Verification and Digital Pattayam

With the introduction of e-Rekha, ReLIS (Revenue Land Information System), and e-Pattayam project, all newly issued Pattayams are digitized and linked to Thandaper number and Survey records.

Steps to verify Pattayam:

1. Visit https://erekh.kerala.gov.in

2. Search by District → Village → Survey Number → Pattayam Number.

3. Verify land assignment order and boundaries.

7. Key Differences Between Pattayam and Patta

Feature Pattayam Patta

Issuing Authority District Collector / Tahsildar Village Officer
Nature Ownership Certificate Revenue Record
Transferability Usually restricted Freely transferable (private property)
Legal Basis Assignment laws Revenue Manual
Beneficiaries Landless / Assigned persons Landowners
Document Proof Ownership and Title Possession and Tax Payment

8. Restrictions and Conditions in Pattayam Lands

1. Land cannot be sold, gifted, or mortgaged without prior government sanction.

2. Land must be used for the specific purpose mentioned (cultivation/residence).

3. Violation may lead to resumption (confiscation) by the Government.

4. Proper boundary demarcation and mutation (Pokkuvaravu) are essential.

9. Conclusion

The Pattayam system in Kerala stands as a symbol of land justice and social equity.
From Kudikidappukaran to SC/ST and agricultural pattayams, each reflects a historic movement to end landlessness and empower rural citizens.
However, challenges like unclear boundaries, non-transferability, and misuse of assigned lands continue, requiring strict implementation and digital modernization.

10. References

1. Kerala Land Assignment Act, 1960 (Act 30 of 1960)

2. Kerala Land Assignment Rules, 1964

3. Kerala Land Reforms Act, 1963

4. Kerala Tribal Land Assignment Rules, 1975

5. Forest Rights Act, 2006

6. Government Circulars and Orders from Revenue Department (up to 2024)

James Joseph Adhikarathil Kottayam

094474 64502

#പട്ടയങ്ങൾ
#വിവിധതരംആധാരങ്ങൾ
#വിവിധതരംപട്ടയങ്ങൾ

നിയമവിരുദ്ധ മറുപടികൾ

നിയമോപദേശം
​വിഷയം: വില്ലേജ് ഓഫീസ് രേഖകളിൽ "പുറമ്പോക്ക്" എന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭൂമിക്ക് പട്ടയം ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള സാധ്യതകളെക്കുറിച്ചുള്ള നിയമോപദേശം.
​വിശകലനം:
​ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന ഭൂമി നിലവിൽ വില്ലേജ് ഓഫീസ് റവന്യൂ രേഖകളിൽ "പുറമ്പോക്ക്" (puramboke) ആയിട്ടാണ് തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നത്. കേരള ലാൻഡ് കൺസർവൻസി ആക്ട്, 1957 അനുസരിച്ച്, റോഡുകൾ, ജലാശയങ്ങൾ, പൊതുസ്ഥലങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പൊതു ആവശ്യങ്ങൾക്കായി നീക്കിവച്ചിട്ടുള്ള സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഭൂമിയാണ് പുറമ്പോക്ക്. പഴയ രേഖകളിലെ "സ്ഥലക്കൂലി," "നിലക്കൂലി," "പതിഞ്ഞ പട്ടയം" എന്നീ പരാമർശങ്ങൾ ഈ തരംതിരിവിനെ സാധൂകരിക്കുന്നു. ഈ വാക്കുകൾക്ക് തിരുവിതാംകൂർ, കൊച്ചി, മലബാർ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിലെ പഴയ റവന്യൂ സമ്പ്രദായങ്ങളുമായി ബന്ധമുണ്ട്. "പതിഞ്ഞ പട്ടയം" എന്നത് പഴക്കം ചെന്ന പട്ടയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, അതേസമയം "സ്ഥലക്കൂലി," "നിലക്കൂലി" എന്നിവ ഭൂമി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് സർക്കാർ ഈടാക്കിയിരുന്ന നികുതികളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഈ രേഖകൾ ഭൂമിക്ക് പൂർണ്ണമായ സ്വകാര്യ ഉടമസ്ഥാവകാശം നൽകുന്നില്ല, മറിച്ച് സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഭൂമി കൈവശം വെച്ചതിനുള്ള തെളിവുകളായിരിക്കാം.
​എങ്കിലും, ഈ ഭൂമിക്ക് രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത ഉടമസ്ഥാവകാശ രേഖ (ആധാരം) നിലവിലുണ്ട്, കൂടാതെ അവിടെ താമസ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതാണ് പ്രധാന വൈരുദ്ധ്യം. രജിസ്ട്രേഷൻ രേഖകൾ കൈവശാവകാശത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഭൂമിയുടെ അടിസ്ഥാന ഉടമസ്ഥാവകാശം സർക്കാരിൽ തന്നെ തുടരുന്നു. വില്ലേജ് ഓഫീസർ ഭൂനികുതി സ്വീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിക്കുന്നത് പുറമ്പോക്ക് ഭൂമിയിൽ നികുതി സാധാരണയായി ഈടാക്കാത്തതുകൊണ്ടാണ്. ഇത് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക നിലപാടിന് അനുസൃതമാണ്. എന്നാൽ, ഈ വിസമ്മതം കൈവശമുള്ളവർക്ക് ഭാവിയിൽ ലഭിക്കാവുന്ന അവകാശങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നില്ല. നികുതി അടക്കാനും പൂർണ്ണ ഉടമസ്ഥാവകാശം സ്ഥാപിക്കാനും പട്ടയം എന്ന നിയമപരമായ അംഗീകാരം ആവശ്യമാണെന്ന് ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
​തൃശ്ശൂരിലെ സമാന കേസുകളിൽ 10 വർഷം മുൻപ് (ഏകദേശം 2015-ൽ) പട്ടയം നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്ന വിവരം വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. സർക്കാർ രേഖകളും റിപ്പോർട്ടുകളും തോരവ് വില്ലേജിലെ (പുതുക്കാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്) പോലെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ പുറമ്പോക്ക് ഭൂമിയിൽ താമസിക്കുന്നവർക്ക് പട്ടയം നൽകിയതായി പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ കേസുകളിൽ, പൊതു ആവശ്യങ്ങൾക്കായി നീക്കിവച്ചിട്ടില്ലാത്ത പുറമ്പോക്ക് ഭൂമിയിൽ ദീർഘകാലമായി താമസിക്കുന്നവർക്ക് പട്ടയം നൽകിക്കൊണ്ട് സർക്കാർ കൈവശാവകാശം നിയമപരമാക്കി. 2023-ൽ ആരംഭിച്ച പട്ടയം മിഷൻ പോലുള്ള വിപുലമായ പദ്ധതികൾ കേരളത്തെ 'ഭൂരഹിതരില്ലാത്ത' സംസ്ഥാനമാക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ലക്ഷക്കണക്കിന് പട്ടയങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്തു. ഈ മിഷൻ, കുന്നിൻപ്രദേശങ്ങളിലും റോഡരികുകളിലും കൈവശം വെച്ചിരിക്കുന്ന പുറമ്പോക്ക് ഭൂമിയിൽ പോലും പട്ടയം നൽകുന്നത് സാധ്യമാക്കി. അടുത്തിടെയുള്ള ഭേദഗതികൾ, കൃഷിക്ക് അനുവദിച്ച ഭൂമിയിൽ താമസ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി കെട്ടിടം നിർമ്മിച്ചതുപോലുള്ള നിയമലംഘനങ്ങൾ പോലും പിഴയടച്ച് നിയമപരമാക്കാൻ അനുമതി നൽകുന്നു. ഇത് സർക്കാർ നയത്തിൽ വന്ന മാറ്റത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
​കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ വിശകലനം ചെയ്താൽ, ഇത് സർക്കാർ ഭൂമി നിയമവിരുദ്ധമായി കൈവശം വെച്ചതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. കേരള ലാൻഡ് കൺസർവൻസി ആക്ട്, 1957 ഇത്തരം കൈയേറ്റങ്ങൾ തടയുന്നു. എന്നാൽ, കേരള സർക്കാർ ഭൂമി പതിവ് നിയമം, 1960 (Kerala Government Land Assignment Act, 1960) ഇത്തരം ഭൂമി അർഹരായവർക്ക് പതിച്ചുനൽകി നിയമപരമാക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗം ഒരുക്കുന്നു. എല്ലാ പുറമ്പോക്ക് ഭൂമിക്കും ഇത് ബാധകമല്ല. റോഡുകൾ, ജലാശയങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പൊതു ആവശ്യങ്ങൾക്കായി സംവരണം ചെയ്ത ഭൂമി ഇതിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ, അടിയന്തരമായി പൊതു ആവശ്യങ്ങൾക്കില്ലാത്ത ഭൂമി പുനർവിഭജിച്ച് പട്ടയം നൽകാൻ ഈ നിയമം അധികാരം നൽകുന്നു. 2024-ലെ നിയമഭേദഗതികൾ, പതിച്ചുനൽകിയ ഭൂമിയിലെ മുൻകാല നിയമലംഘനങ്ങൾ പിഴയടച്ച് നിയമപരമാക്കാൻ കൂടുതൽ സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നു.
​കേരള സർക്കാർ ഭൂമി പതിവ് നിയമം, 1960 പ്രകാരം പട്ടയം ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള സാധ്യതകൾ:
​ഈ നിയമം, കൃഷി ആവശ്യങ്ങൾക്കും വീട് വെക്കാനും മറ്റ് ആവശ്യങ്ങൾക്കും ഭൂമി പതിച്ചുനൽകാൻ സർക്കാരിന് അധികാരം നൽകുന്നു. താഴെ പറയുന്ന മാനദണ്ഡങ്ങൾ അനുസരിച്ച് പട്ടയം ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്:
​യോഗ്യതാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ (സാധ്യത കൂടുതലുള്ള ഘടകങ്ങൾ):
​കൈവശാവകാശവും ഉപയോഗവും: 10 വർഷത്തിലധികമായി (തൃശ്ശൂരിലെ കേസുകൾ പോലെ) കൈവശം വെച്ച് വരുന്നതും വീട് നിർമ്മിച്ചതുമായ കേസുകളിൽ പട്ടയം ലഭിക്കാൻ സാധ്യത കൂടുതലാണ്. ഭൂരഹിതരായ കുടുംബങ്ങൾക്ക് പട്ടയം നൽകുന്നതിനാണ് നിയമം മുൻഗണന നൽകുന്നത്. അപേക്ഷകൻ ഭൂരഹിതനാണെങ്കിൽ (ഗ്രാമീണ മേഖലയിൽ 1 ഏക്കറിൽ താഴെ ഭൂമിയുള്ളവർ) അല്ലെങ്കിൽ നിശ്ചിത വരുമാന പരിധിയിൽ താഴെയുള്ളയാളാണെങ്കിൽ പട്ടയം ലഭിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
​ഭൂമിയുടെ സ്ഥിതി: വീതികൂട്ടാൻ റോഡുകൾ, തുറമുഖങ്ങൾ, ജലസംരക്ഷണം തുടങ്ങിയ പൊതു ആവശ്യങ്ങൾക്കായി നീക്കിവച്ചിട്ടുള്ള ഭൂമി ആയിരിക്കരുത്. നിങ്ങളുടെ ഭൂമി അത്തരം പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിൽ, അത് പുനർവിഭജിക്കാനും പട്ടയം നൽകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.
​പൊതുതാൽപര്യ ലംഘനമില്ല: പരിസ്ഥിതിലോല പ്രദേശങ്ങളിലെ കൈയേറ്റങ്ങൾ ഒഴിവാക്കണം. വീട് നിർമ്മാണം വീടിനുവേണ്ടിയുള്ള ഭൂമി പതിച്ചുകൊടുക്കുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമാണ്.
​നയപരമായ പിന്തുണ: പട്ടയം മിഷൻ പോലുള്ള പദ്ധതികൾ, പുറമ്പോക്ക് ഭൂമിയിൽ പട്ടയം നൽകാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നു. 2023-2025 കാലഘട്ടങ്ങളിലെ ഭേദഗതികൾ, പിഴയടച്ച് നിയമലംഘനങ്ങൾ ക്രമപ്പെടുത്താൻ സഹായിക്കുന്നു.
​അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടിക്രമങ്ങൾ:
​പ്രാഥമിക പരിശോധന: വില്ലേജ് ഓഫീസറെ/തഹസിൽദാറെ സമീപിച്ച് കൈവശാവകാശ സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, സ്ഥലത്തിൻ്റെ സ്കെച്ച് എന്നിവക്കായി അപേക്ഷിക്കുക. നിഷേധിച്ചാൽ, റവന്യൂ ഡിവിഷണൽ ഓഫീസർക്ക് (RDO) അപേക്ഷ നൽകുക. ഇതിനായി വൈദ്യുതി ബിൽ, വോട്ടർ ഐഡി, കെട്ടിട നമ്പർ തുടങ്ങിയ കൈവശാവകാശ തെളിവുകൾ ഉപയോഗിക്കാം.
​ഔദ്യോഗിക അപേക്ഷ: 1964-ലെ നിയമത്തിലെ ഫോം A ഉപയോഗിച്ച് തഹസിൽദാർക്ക്/RDO-യ്ക്ക് അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കുക. അപേക്ഷയോടൊപ്പം ദീർഘകാല കൈവശാവകാശം തെളിയിക്കുന്ന രേഖകൾ, രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത രേഖ, കെട്ടിടത്തിൻ്റെ വിശദാംശങ്ങൾ, ഭൂരഹിതനാണെന്ന് തെളിയിക്കുന്ന സത്യവാങ്മൂലം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുത്തണം. തൃശൂരിലെ സമാന കേസുകൾ പരാമർശിക്കുന്നത് അപേക്ഷയ്ക്ക് കൂടുതൽ ശക്തി നൽകും.
​അന്വേഷണവും സർവേയും: അധികാരികൾ സ്ഥലത്ത് നേരിട്ട് അന്വേഷണം നടത്തും. അപേക്ഷയുടെ വിവരങ്ങൾ പൊതുജനങ്ങൾക്കായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കും. എതിർപ്പുകളൊന്നും ഇല്ലെങ്കിൽ RDO/ജില്ലാ കളക്ടർ പട്ടയം അനുവദിക്കും.
​പട്ടയം നൽകൽ: പട്ടയ ഫീസ് അടച്ചതിന് ശേഷം പട്ടയം ലഭിക്കും. തുടർന്ന് നികുതി അടക്കാനും രേഖകളിൽ പേരു ചേർക്കാനും സാധിക്കും.
​അപ്പീൽ: അപേക്ഷ നിരസിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ജില്ലാ കളക്ടർക്കോ ലാൻഡ് റവന്യൂ കമ്മീഷണർക്കോ അപ്പീൽ നൽകാം. നടപടിക്രമങ്ങളിൽ പിഴവുകളുണ്ടെങ്കിൽ ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിക്കാനും കഴിയും.
​വെല്ലുവിളികളും പരിഹാരങ്ങളും:
​നിരസിക്കാനുള്ള സാധ്യത: ഭൂമി പൊതു ആവശ്യങ്ങൾക്കായി സംവരണം ചെയ്തതാണെങ്കിൽ പട്ടയം നിരസിക്കാനും കൈയേറ്റം ഒഴിപ്പിക്കാനും സാധ്യതയുണ്ട്. എന്നാൽ, പൊതു ആവശ്യങ്ങൾക്കല്ലെന്ന് തെളിയിച്ചും മനുഷ്യത്വപരമായ കാരണങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും ഈ വെല്ലുവിളിയെ മറികടക്കാം.
​പിഴ: മുൻകാല കൈവശത്തിന് പിഴ ഈടാക്കിയേക്കാം.
​രേഖകളിലെ അവ്യക്തത: പഴയ രേഖകളായ 'നിലക്കൂലി' പോലുള്ളവയുടെ നിയമസാധുത സ്ഥാപിക്കാൻ ചരിത്ര രേഖകളോ വിവരാവകാശ നിയമമോ ഉപയോഗിച്ച് തെളിവുകൾ ശേഖരിക്കേണ്ടി വന്നേക്കാം.
​ഉപസംഹാരം:
​പുറമ്പോക്ക് ഭൂമിയിൽ പട്ടയം ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള സാധ്യതകൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് ദീർഘകാലമായി വീട് വെച്ച് താമസിക്കുന്നതും, സമാന കേസുകളിൽ മുൻപ് പട്ടയം ലഭിച്ചിട്ടുള്ളതുമായ സാഹചര്യത്തിൽ. രേഖകളുടെ വ്യക്തത, കൈവശാവകാശത്തിന്റെ പഴക്കം, പട്ടയം മിഷൻ പോലുള്ള സർക്കാർ നയങ്ങൾ എന്നിവ ഈ സാധ്യതകളെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു പ്രാദേശിക അഭിഭാഷകന്റെ സഹായം തേടുന്നതും റവന്യൂ വകുപ്പിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റുകൾ (revenue.kerala.gov.in) പരിശോധിക്കുന്നതും ഉചിതമായ നടപടികളാണ്.