BLESS

#दर्जेदार_आणि_मजबूत_बांधकाम

How a civil engineer can contribute to save this planet ??

आज #जागतिक_वसुंधरा_दिवस

या दिवशी आणि अशाच इतर ही दिवशी खुप पोस्ट सोशल मिडियावर बघायला मिळतात. या सगळ्यांचा उद्देश एकच असतो -- आपापल्या व्यवसायाच मार्केटींग. उद्देश काही वाईट नाही. पण त्यासोबतच तो ठराविक दिवस जागतिक किंवा राष्ट्रीय स्तरावर साजरा करण्या पाठीमागे नेमकं कारण काय, मुळ उद्देश काय याचा शोध फारच कमीवेळा घेतला जातो. आज एक सिव्हिल इंजिनियर म्हणून या धरणी मातेकडे बघण्याचा प्रयत्न करणार आहे.

बांधकाम कोणत्याही प्रकारच असो, त्यासाठी लागणार सर्व प्रकारच साहित्य हे निसर्गातूनच मिळत. माती, दगड, पाणी, स्टील, सिमेंट, कन्स्ट्रक्शन केमिकल्स, वाळू, खडी, लाकूड, डांबर.. सर्व काही. या सर्व गोष्टी आज ना उद्या संपणार. म्हणून त्या पूरवून पूरवून वापरायला हव्यात. पण मानसाची भौतिक विकासाची हाव एवढी प्रचंड आहे कि तो पुढील पिढीसाठी काही शिल्लक ठेवेल अस वाटत नाही.

मग यावर उपाय काय ??

पहिला उपाय
दिर्घकाळ टिकणारे बांधकाम. यासाठी दर्जेदार साहित्याचा उपयोग करायला हवा. कारागिरी चांगली हवी. बांधकामाचे सर्व शास्त्रीय नियम पाळायला हवेत. डिझाईन करताना आणि प्रत्यक्ष बांधकाम करताना घेतलेल्या काळजीमुळे भविष्यात बांधकामाच्या देखभाल दुरूस्तीचा खर्च कमी करता येऊ शकतो.

दुसरा उपाय..
वेळेवर देखभाल दुरूस्ती. यामुळे बांधकामाच आयुष्यमान टिकून राहण्यास मदत होईल.

तिसरा उपाय..
गरज असेल तेव्हढेच बांधकाम. शासकीय आणि सार्वजनिक प्रकल्पांना हा उपाय जास्त लागू पडतो. निवडणूकीत मतदारांवर प्रभाव पाडण्यासाठी गरज नसलेले किंवा कमी गरजेचे प्रोजेक्ट केले जातात. यावर निर्बंध हवेत

चौथा उपाय..
ग्रीन मटेरियल चा उपयोग

उदा.
मातीच्या विटांऐवजी एएसी ब्लाॕक बांधकामासाठी वापरणे.
ओपीसी सिमेंट ऐवजी ब्लेंडेड (पीपीसी पीएससी) सिमेंट वापरणे.

एएसी ब्लाॕक्स हे फ्लाय ॲश पासून तयार केले जातात. ब्लेंडेड सिमेंट मध्ये फ्लाय ॲश आणि सिमेंट स्लॕग वापरतात.

विजनिर्मितीसाठी जाळल्या जाणाऱ्या दगडी कोळश्याच वेस्ट म्हणजे फ्लाय ॲश. ही अशीच टाकून दिली तर पर्यावरणासाठी अतिशय घातक. लाल विटा तयार करण्यासाठी जी माती वापरली जाते ती शेतीसाठी अत्यंत उपयुक्त असते.

नदीच्या वाळू ऐवजी कृत्रीम वाळू वापरणे

रस्त्याच्या बांधकामात टाकाऊ प्लास्टीक चा उपयोग करणे

पाचवा उपाय
इमारत असो किंवा इतर प्रकल्प, यांचे शास्त्रीय डिझाईन तयार करणे आणि बांधकामाचे उत्तम नियोजन करणे. बांधकामाच्या दर्जावर देखरेख आणि नियंत्रण ठेवणे.

हे सर्व उपाय अमलात आणून आपण नैसर्गिक साधन संपत्तीचा चांगला उपयोग optimum use करू शकतो आणि आपल्या या पृथ्वीच आरोग्य जपण्यासाठी हातभार लावू शकतो. हे उपाय नवीन नाहीत. पण अमलबजावणीत प्रचंड उदासिनता आहे.

Er. Vidyanand Gavade
B. E. Civil
[email protected]

B. E.
#दर्जेदार_आणि_मजबूत_इमारत_बांधकाम

भाग 10 स्टील 2

काही ठिकाणी माझ्या अस निदर्शनास आलय कि काॕलम आणि बिम साठी सरसकट 12 किंवा 16 mm चे बार खरेदी केले जातात. घराचा प्लॕन तयार नसतो, मग आरसीसी डिझाईन तर खुप दूरची गोष्ट.

खरतर आधी घराचा प्लॕन आर्किटेक्ट करून तयार करून घ्यावा. हा प्लॕन घेऊन आरसीसी डिझायनरला भेटावे. आपण किती मजली घर बांधणार आहोत ते सांगावे आणि आपल्या घराचे आरसीसी डिझाईन तयार करून घ्यावे. त्यानंतरच आपल्याला कळू शकत कि कोणत्या डायमीटरचे किती स्टील लागणार आहे.

स्टील ची खरेदी ही वजनानुसार होते. या क्षेत्रातील काही नामवंत कंपन्या स्टीलच्या बंडल वर वजन प्रिंट करतात. आपण ज्या इंजिनियरकडून सुपरव्हिजन ची सर्विस घेत असाल ते तुम्हाला प्रत्येक कामासाठी किती किलो / टन स्टील लागणार ते सांगू शकतात. त्यानुसार हव्या त्या वेळीच स्टील खरेदी करा. पुढच्या वर्षी घर बांधायच आहे पण यंदा स्वस्त मिळतय म्हणून स्टील खरेदी करू नका. त्याला गंज लागतो. ही सुचना विशेषतः ग्रामीण भागासाठी आहे.

आरसीसी डिझायनर कडून खालील गोष्टी मागून घ्या

काॕलम आणि फुटींग - प्लॕन साईज, स्टील
ग्राऊंड आणि प्लीन्थ बिम - प्लॕन, बिम साईज आणि स्टील
फ्लोअर बिम - प्लॕन, साईज, स्टील
स्लॕब - जाडी, स्टील
जिना - जाडी, स्टील

काॕलम, बिम यांना रिँग कशा बांधायच्या हे ड्राईंग फार महत्त्वाच आहे. सध्या सगळ्या स्टील उत्पादक कंपन्या विविध साईज मध्ये रेडिमेड रिंग उपलब्ध करून देत आहेत. त्यांचा वापर करायला काहीच हरकत नाही.

विविध आरसीसी जाईंट च्या ठिकाणी स्टील कसे बांधावे याची ड्राईंग न चुकता घ्यावी. काँक्रिट ची ग्रेड कोणती हे सुद्धा आरसीसी डिझायनरलाच विचारावे.

आपल्या बांधकामाची दररोज देखरेख करणाऱ्या प्रोजेक्ट इंजिनियर कडून सेंटरिंग काँट्रॕक्टर आरसीसी आणि आर्किटेक्चरल ड्राॕईंग प्रमाणेच काम करताहेत याची खात्री करून घ्यावी.

हल्ली स्क्वेअर फुट पद्धतीने घराचे संपूर्ण बांधकाम एकाच मुख्य काँट्रॕक्टर ला देण्याची पद्धत रूढ होत आहे. संबंधित काँट्रॕक्टर स्वतः सिव्हिल इंजिनियर असेल किंवा नसेलही. यामध्ये सुद्धा इमारत मालकाने संबंधित काँट्रॕक्टर कडून सर्व ड्राईंग काम सुरू करण्या अगोदर तयार करून घ्यावीत.

आर्किटेक्ट, आरसीसी डिझायनर आणि प्रोजेक्ट इंजिनियर या तिघांचेही योगदान इमारत बांधकामात महत्वपूर्ण आहे.

क्रमशः
इंजि. विद्यानंद गावडे
B. E. Civil