Career Disha

*स्पर्धेत धावण्यापूर्वी*
क्लास कोणासाठी,कशासाठी?

*डाॅ श्रीराम गीत*
(9960674094)
स्पर्धा परीक्षा म्हटल्यानंतर सगळ्यांच्या डोळ्यासमोर फक्त राज्यसेवा किंवा केंद्रीयसेवा स्पर्धा परीक्षाच उभ्या रहातात. वास्तविक पाहता चार किंवा पाच प्रकारच्या परीक्षा याच प्रकारात मोडतात. बँकेत नोकरी साठी कारकून किंवा अधिकारी पातळीवरच्या दोन वेगवेगळ्या परीक्षा असतात. सर्व प्रकारच्या गणवेशधारी दलांसाठी असाच थोडाफार सामायिक अभ्यास असलेल्या परीक्षा असतात. एवढेच काय मॅनेजमेंटच्या प्रवेशाची कोणत्याही पातळीवरील तयारी करताना जी परीक्षा द्यावी लागते त्यातही वरील अभ्यासक्रमाशी साम्य असते.
कोणतीही पदवी झाल्यानंतर यातील कोणतीही परीक्षा आपल्या इच्छेनुसार देता येते, हे त्यातील एक विशेष. मात्र पदवीधर झाल्यानंतर लगेच यासाठीचा क्लास कोणता लावू ?हा प्रश्न विचारणारे 99 टक्के विद्यार्थी सापडतात. क्लास शिवाय यश नाही हे इतके मनात ठसलेले असते की आपण कशाकरता क्लास लावत आहोत हा प्रश्नही विद्यार्थी व त्यांचे पालकांना पडत नाही. या साऱ्या परीक्षांसाठीची सामान्य प्रश्नपत्रिका कोणी जर सहज पाहिली तर त्यात दहावीचे गणितावर आधारित एक विभाग असतो. दुसरा विभाग पदवी समकक्ष इंग्रजीतून विचारलेल्या भाषेवरच्या प्रश्नांचा असतो. तर तिसरा विभाग हा मुख्यतः विद्यार्थ्यांची तर्क विचारक्षमता तपासण्यासाठी असतो.याचेच एकत्रिकरण करून राज्यसेवा किंवा केंद्र सेवा स्पर्धा परीक्षांसाठी सी-सॅट नावाचा पेपर द्यावा लागतो.
*क्लास लावावा का न लावावा*?

या चर्चेत मी येथे जात नाही. मात्र बारावी पासून दर रविवारी जे विद्यार्थी या तीन पद्धतीच्या प्रश्नांवर आधारित प्रश्नपत्रिकेचा अभ्यास करतात, त्यांना या साऱ्या परीक्षेत यश नक्की मिळते. या उलट पदवीनंतर क्लास लावून व त्यासाठी मोठी रक्कम मोजून हाती यश लागत नाही. काहींचे बाबतीत तर हे मला जमणे शक्य नाही म्हणून भीतीपोटी तो रस्ता सोडून देण्याची वेळ येते. ग्रामीण विद्यार्थी अनेकदा मी आता स्पर्धा परीक्षेची तयारी करणार आहे, पेपर वाचन सुरू केले आहे, निबंध लेखनाचा सराव करीत आहे अशी चुकीची व ठाम समजूत करून घेतात. शास्त्र शाखेतून इंजीनियरिंग ला जाणारे विद्यार्थी सोडले तर इतर साऱ्यांचाच दहावी नंतर गणिताशी संबंध येत नसतो. एवढेच काय तर्क विचारात्मक कोडी सोडवण्याचा खेळ सुद्धा त्यांनी कधी केलेला नसतो. त्यामुळे या दोन मोठ्या विभागामध्ये किमान मार्क मिळवण्यात ते अपयशी ठरतात किंवा त्या विभागांची त्यांच्या मनात कायमची भीती बसते. कितीही उत्तम अशा स्वरूपाचा क्लास जरी लावला तरी तिथल्या शिकवण्याच्या वेगाशी जुळवून घेणे हे सुद्धा कठीण असते. अशीच काहीशी गोष्ट सामान्य ज्ञान या विषयाची असते. आयुष्यात कधीही पेपर न वाचलेला पदवीधर जेव्हा या स्पर्धा परीक्षांच्या मागे जाऊन पुस्तके वाचायला लागतो तेव्हा त्याला या साऱ्याबद्दल अनाकलनीय वाटणारे साधे साधे सामान्य ज्ञान पाठांतर करून लक्षात ठेवावे लागते. मग स्वाभाविकच अभ्यासाचे दडपण येते.
अनेकांना क्लासची फी भरणे हे सुद्धा आर्थिक दृष्ट्या डोईजड असते. यावर साधासा उपाय म्हणजे या आधी सांगितलेला दर रविवारचा एक तासाचा अभ्यास. मराठीत एक म्हण आहे. तहान लागल्यावर विहीर खांदायला घेणे. तसेच पदवीधर झाल्यावर क्लासची जाहिरात पाहून नाव नोंदणी करणारे करतात.
*हा ज्याचा त्याचा प्रश्नय*

परीक्षेचे तंत्र समजून घेण्याकरता, स्पर्धेची किमान तयारी स्वतः केल्यानंतर, सामान्य ज्ञान वाचनातून वाढवल्यानंतर क्लास लावणे कितपत गरजेचे आहे? हा ज्याचा त्याचा प्रश्न. हा प्रश्नच ज्या विद्यार्थ्यांना व पालकांना पडत नाही त्यांच्यासाठी क्लास हा प्रकार प्रत्येक पेठेत, प्रत्येक गावात होता, आहे आणि राहिल.
------------------------------
लोकसत्ता करिअर वृत्तांत.
-------------------------------

*डॉ. श्रीराम गीत*

*अपारंपारिक शिकायला*
*परदेशात शिकायचय*
(क्रमांक चार)
परदेशाचे आकर्षण, तिकडे शिकायला जाण्याचे विविध रस्ते व त्यातील स्पर्धा याविषयी गेल्या तीन मंगळवारी आपण माहिती घेतली. आज अपारंपारिक अभ्यासक्रम करून पदवी घेतलेल्या विद्यार्थ्यांच्या परदेशात शिकण्याच्या स्पर्धेबद्दल जाणून घेऊ यात.
ट्रॅव्हल टुरिझम, हॉटेल मॅनेजमेंट, हॉस्पिटॅलिटी मॅनेजमेंट, स्पोर्ट्स मॅनेजमेंट, डिझाईन, ॲनिमेशन, डिजिटल मीडिया,मास कम्युनिकेशन, फिल्म मेकिंग अँड एडिटिंग अशा विविध क्षेत्रातील पदव्युत्तर अभ्यासासाठी अतिशय चांगल्या स्वरूपाचे कोर्सेस परदेशात उपलब्ध आहेत. यातील काही युरोपमध्ये आहेत,काही ऑस्ट्रेलियात आहेत. मात्र भारतात पदवी घेतल्यावर दोन ते तीन वर्षाचा अनुभव असला तर या अभ्यासक्रमांसाठी जास्त फायदा होतो. एवढेच नव्हे तर जगातील विविध देशांची दारे त्यातून उघडू शकतात.
वर उल्लेख केलेल्या कोणत्याही कोर्ससाठी 80 टक्के मार्क पाहिजेत,गणित उत्तम पाहिजे, शास्त्र आलेच पाहिजे अशा स्वरूपाची गरज नसते. थोडक्यात 60 ते 75 टक्के या दरम्यानचे मार्कांचे सातत्य राखणारा पण त्या त्या विषयामध्ये खूप रस असणारा एखादा विद्यार्थी यशस्वी होतो. पालकांनी त्याला प्रोत्साहन दिले, मदत केली तर ही मुले जगाच्या पाठीवर विविध देशात उत्तम स्वरूपाची कामे करतात.
सगळ्यात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे दोन ते तीन वर्षाचा कामाचा अनुभव असलेल्या विद्यार्थ्यांना या अभ्यासक्रमांसाठी प्राधान्यही मिळते. ज्या देशात हा कोर्स करायला जायचे आहे तेथील भाषा व्यवहारापुरती बोलता आली तरी पुरते. ऑस्ट्रेलिया किंवा कॅनडा या देशांकरता आयईएलटीएस ही परीक्षा किमान मार्काने उत्तीर्ण होणे गरजेचे आहे. इंग्लंडमध्ये हेच अभ्यासक्रम अतिशय महाग आहेत. शिवाय अभ्यासक्रम पूर्ण झाल्यावर तेथे नोकरीची शाश्वती नाही.
खर्चाचे आकडे अभ्यासक्रमाच्या कालावधीनुसार बदलत जातात. पोस्ट ग्रॅज्युएट डिप्लोमा आहे ,का पदव्युत्तर पदवी आहे यावर ते ठरते. अशा केलेल्या अभ्यासक्रमांच्या जोडीला विविध कौशल्यांची जोड देणारे छोटे छोटे अभ्यासक्रम पूर्ण करणारे काही विद्यार्थी सापडतात. अशांना काम मिळण्याची कधीच अडचण राहत नाही. उदाहरण द्यायचे झाले तर मास कम्युनिकेशन पूर्ण करून ॲनिमेशनचा छोटा कोर्स केलेला विद्यार्थी. थोडक्यात म्हणजे परदेशात काहीही करून जायचं आहे याचेसाठी अभ्यासातील हुशारीच लागते असे नाही.
सर्विस इंडस्ट्री मधील विमानतळावरील विविध स्वरूपाची कामे करणारे, फ्लाईट पर्सर, एअर होस्टेस, पायलट, मर्चंट नेव्ही, कस्टम मॅनेजमेंट, एअर ट्रॅफिक कंट्रोलर या पद्धतीच्या कामातील मंडळींना थेट परदेशी नोकरीच्या संधी उपलब्ध असतात. मात्र किमान पाच ते सहा वर्षाचा अनुभव त्यासाठी उपयुक्त राहतो.
अभ्यास करणारे हुषार किंवा अभ्यास न करणारे कौशल्य संपादन केलेले आणि कष्टाळू यांना परदेशी जाण्यासाठीच्या स्पर्धेला कसकसे तोंड द्यावे लागते हे समजून घेतले तर रस्ता जरूर सापडतो.
- -------------×---------------
*करिअर कौन्सेलर*:9960674094