Ok

با بێنە هەولێر و جادەو بان و پڕۆژەكانی حكومەت ببینن با كە چونەوە تێبگەن دەسەڵاتداری خزمەت كردنە نەك كوشتنی هاوڵاتیانی بێ تاوان و قاچاخچێتی و فەوزا دروست كرن و جاشێتی

#ناتوانن

ئەردەلان هەلەبجەی

٨ ئامۆژگاری و ڕاستی دەربارەی ددانەکان کە یارمەتیت دەدەن باشتر ئاگاداریان بیت
تەندروستی
٢ ساڵ لەمەوبەر
نزیکەی ٣.٥ ملیار کەس تووشی نەخۆشییەکانی دەم و ددان دەبن و لە زۆر حاڵەتدا خەڵک بەبێ چارەسەر بەجێیان دەهێڵن. ڕەنگە ئەوە تێچووی زۆری کاری ددان و ئەو ڕاستییە بێت کە بەزۆری بەشێک نییە لە داپۆشینی تەندروستی کە نایکاتە ئەولەویەت بۆ خەڵک. بەڵام پێش ئەوەی بگەینە ئەو قۆناغەی کە کێشەیەک هەیە، شتێک هەیە کە دەتوانین بیکەین بۆ ئەوەی هەوڵبدەین و تا دەتوانین ددانەکانمان تەندروست بهێڵینەوە.

ئێستا هەموو شتێکم بینیوە چەند ئامۆژگاری و ڕاستییەکی سەبارەت بە ددانەکانمان کۆکردۆتەوە کە ڕەنگە بیرۆکەیەکی باشت پێبدات کە چی باشترینە بۆیان.

1- شوشتنی ددانەکانت دوای نانی بەیانی ڕەنگە هەستیارتریان بکات.

ئەگەر هەرگیز هەستت بە ئازارێکی تیژ لەناکاو کردووە کاتێک شتێکی گەرم یان سارد دەخۆیت، ئەمە ڕەنگە نیشانەیەک بێت بۆ ئەوەی ددانەکانت زۆر هەستیارن. هەستیاری ددان بە هۆکاری جۆراوجۆر ڕوودەدات و یەکێک لەوانە لاوازی مینای ددانەکانە. چونکە شوشتنی ددانەکانت ڕاستەوخۆ دوای خواردنی هەندێک خۆراک دەتوانێت هەستیاری ددان زیاد بکات , باشترە ڕێگری لەم کاریگەرییە لاوەکییە ناخۆشە بکەیت و پێش خواردنی ددانەکانت بشۆیت.

2- زۆر بە توندی فڵچە دەکەیت ئەگەر پووکەکانت دەستیان بە پاشەکشە کرد.

هەر یەکێک لە ددانەکانمان بە مینای پارێزراو , کە دەتوانێت زیانێکی زۆری پێ بگات بەهۆی زیادەڕۆیی لە فڵچەکردن. وە بە زیانگەیاندن بە مینای ددان، ڕەنگە پووکەکانمان دەست بکەن بە پاشەکشەکردن، ئەمەش ڕەگی ددانەکانمان بخاتە بەر مەترسییەکی گەورە. ئەگەر ددانەکانت گەیشتنە ئەو خاڵە، لەوانەیە پێویستت بە زیادکردنی پڕکردنەوە، کەناڵی ڕەگ، یان تەنانەت دەرهێنانی ددانەکان کە چیتر تەندروست نین. بەپێی وتەی پزیشکانی ددان، نزیکەی 10%-20%ی دانیشتوانی جیهان بەهۆی زیادەڕۆیی لە فڵچەکردندا زیانیان بە پووکەکانیان گەیاندووە.

گۆڕینی خووی خواردن و گۆڕینی بۆ ڕێجیمێکی تەندروست هەمیشە یارمەتیدەرە بۆ بەرزکردنەوەی تەندروستی، گرنگ نییە ئامانجەکەت چییە. توێژینەوەیەک کە لە گۆڤاری پزیشکی بەریتانی بڵاوکراوەتەوە پێشنیاری کردووە کە گۆڕانکاری لە خۆراکدا لە ڕاستیدا دەتوانێت خراپبوونی ددانەکان پێچەوانە بکاتەوە . ئێمە پێشتر دەزانین کە خواردنی ئەو بەرهەمانەی دەوڵەمەندن بە شەکر دەبێتە هۆی خراپبوونی ددانەکان. بەڵام ئەگەر شێوازی خواردنت بگۆڕیت، ڕەنگە هەرگیز ڕووبەڕووی کێشەیەکی لەو شێوەیە نەبیتەوە.

کالیسیۆمی زیاتر بەدەست بهێنە. پێکهاتەی سەرەکی بنیاتنانی ئێسک و ددانەکانتە. ڕۆژانە بەرهەمە شیرەمەنیەکان بخۆ (شیر، ماست، ترش، و پەنیر).
خواردنەوە شیرین نەکراوەکان بخۆرەوە. دوور بکەوەرەوە لە خواردنەوەی سۆدە و شەربەت و خواردنەوە گازییەکان. دەتوانیت ئاوی سادە و سمۆدی میوە و چای بێ شیرین تاقی بکەیتەوە. ئاو زۆر کاریگەری باشی لەسەر جەستەت هەیە لەوانە زیادبوونی ئاودان و زیاتر ڕۆیشتنی لیکی.
4. بۆ سپیکردنەوە گڵی کاولین بەکاربهێنە

ئەوەی پێویستتە: گڵی کاولین

چۆنیەتی بەکارهێنانی: تەنها گڵی کاولینەکە بدە لە ددانەکانت و بە فڵچەی ددان بە باشی بیشۆ. فشارێکی زۆر بەکارمەهێنە، بە نەرمی ئەنجامی بدە. پاشان دەمت بە ئاوی پاک بشۆ.

پێشتر باسمان لە نەهێشتنی شیرینی و شیرینی لە خۆراکەکەتدا کردووە، بەڵام شتێکی تر هەیە کە دەتوانیت بیکەیت بۆ ئەوەی یارمەتی لیکەکەت بدات بۆ بەرەنگاربوونەوەی پلاکی ددان. ڤیتامینەکان پێویستن بۆ دامەزراندنی تەندروستی باشی ددانەکانت.

خواردنی دانەوێڵەیی تەواو بخۆ . بڕێکی زۆر ڤیتامین بی و ئاسنیان تێدایە. جگە لەوەش دانەوێڵەی تەواو مەگنیسیۆمی تێدایە، کە کانزایەک یارمەتی هەڵمژینی کالیسیۆم دەدات و ددانەکانت بەهێز دەکات.
زۆرتر خواردنی دەریایی بخۆ ئەگەر دەتەوێت ڤیتامین D زیاتر لە ژەمەکانت وەربگریت. سەلەمون و هێرینگ و تونە و ماکرێل سەرچاوەیەکی زۆر باشی ڤیتامین Dن.
6-دڵنیابە مەعجونی ددانەکەت کەم بڕینی هەیە

پێویستمان بەوەیە مەعجونی ددانەکانمان ئەوەندە بڕبڕەدار بێت بۆ ئەوەی کاری خۆی بکات و ددانەکانمان وەکو پێویست پاک بکاتەوە. بەڵام مەعجونی ددانی بەرزی بڕین زیاتر لەوە دەکات و مینای ددانەکانمان لا دەبات . لەبری ئەوەی لیبێڵەکان بخوێنیتەوە و بگەڕێیت بۆ ئەوەی بزانیت پێکهاتەکان چەندە خراپن، فێڵێکی تر هەیە کە دەتوانیت بەکاری بهێنیت.

تەنها پارچەیەک فۆیل وەربگرە و بڕێکی کەم لە مەعجونی ددانەکەت لەسەری بشۆ. پاشان بە ئاوێکی زۆر بیشۆ و بزانە هیچ خراپەیەک لەسەر فۆیلەکە ماوە. ژمارەی خراپبوونەکان ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە مەعجونی ددانەکە چەندە بڕینە.

ڕەنگە شتێکی ئیرۆنی دەربکەوێت، بەڵام جوینی پووکی بێ شەکر لە ڕاستیدا دەتوانێت یارمەتیت بدات بۆ ڕێگریکردن لە خراپبوونی ددانەکان. کاتێک دەجویت، دەمت پڕ دەبێت لە لیکی کە دەتوانێت بە شێوەیەکی سروشتی پاشماوەی خۆراک بشواتەوە , ترشەکان بێلایەن بکات، مینای ددان بەهێز بکات، و بەرەنگاریی نەخۆشیەکان ببێتەوە.

8- باشتر وایە فڵچەی ددانەکەت تەنها بە 3 پەنجە بگرێت.

گرتنی فڵچەی ددانەکەت وەک قەڵەم یارمەتیت دەدات فشارێکی دروست بخەیتە سەر ددانەکانت. ئەمەش لەبەر ئەوەیە کە دەتوانیت بە ئاسانی کۆنتڕۆڵی ئەو هێزە بکەیت کە دەیخەیتە سەر دەستت. بە پێچەوانەوە کاتێک فڵچەی ددانەکەت بە مشتەکەت دەگریت، بە ئاسانی ئاگاداری هێز و فڵچەی زیادەڕۆیی خۆت لەدەست دەدەیت. ئەوە فشار نییە کە ددانەکانت پاکدەکاتەوە — دەبێت ڕیشەکان بتوانن بچنە نێوان هەموو ددانەکان، پلاکی و بەکتریاکانی تر لاببەن.