AS&IT

ចំពោះសេវាកម្ម Cloud របស់ក្រុមហ៊ុនយក្ស (Google, Apple, Microsoft) ឬការប្រើ Hard Drive ផ្ទាល់ខ្លួន គ្មានអ្វីដែលធានាបាន ១០០% ថាគ្មានការបែកធ្លាយនោះទេ ប៉ុន្តែលោកអ្នកអាចកាត់បន្ថយហានិភ័យបាន បើដឹងពីប្រភពនៃ "ការបែកធ្លាយ"៖

១. ការបែកធ្លាយតាមរយៈក្រុមហ៊ុន (Data Breach)
ក្រុមហ៊ុនធំៗមានប្រព័ន្ធការពាររឹងមាំខ្លាំងណាស់ (ចំណាយលុយរាប់ពាន់លានដុល្លារលើសន្តិសុខ)។ ការដែល Hacker អាចទម្លុះចូលយកទិន្នន័យពី Server របស់ Google ឬ Apple ផ្ទាល់គឺ ពិបាកខ្លាំងណាស់។ ប៉ុន្តែ ហានិភ័យអាចកើតឡើងពី៖
• ដីកាតុលាការ៖ ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាល (អាមេរិក ឬម្ចាស់ស្រុក) មានដីកាបង្គាប់ ក្រុមហ៊ុនទាំងនោះអាចនឹងត្រូវបង្ខំចិត្តផ្ដល់ទិន្នន័យឱ្យអាជ្ញាធរ។

២. ការបែកធ្លាយតាមរយៈ "ចន្លោះប្រហោងរបស់អ្នកប្រើប្រាស់" (នេះជាមូលហេតុធំជាងគេ)
ភាគច្រើននៃការបែកធ្លាយ មិនមែនមកពីក្រុមហ៊ុនខ្សោយទេ ប៉ុន្តែមកពី៖
• លេខសម្ងាត់ខ្សោយ៖ ការប្រើលេខសម្ងាត់ងាយៗ (ដូចជា 123456) ធ្វើឱ្យ Hacker ស្មានដឹង។
• ការចាញ់បោក (Phishing)៖ លោកអ្នកចុចលើ Link ក្លែងក្លាយ រួចវាយលេខសម្ងាត់ឱ្យគេដោយមិនដឹងខ្លួន។
• ការមិនប្រើ 2FA៖ បើលោកអ្នកមិនបើក "ការផ្ទៀងផ្ទាត់ ២ តំណាក់កាល" (លេខកូដផ្ញើមកទូរស័ព្ទ) ទេ ឱ្យតែគេដឹងលេខសម្ងាត់ គេនឹងចូលមើលបានទាំងអស់។

៣. ការប្រើ Hard Drive ឬ NAS ផ្ទាល់ខ្លួន (Offline)
ជម្រើសនេះមានសុវត្ថិភាពបំផុតពីការលួចមើលតាម Online ប៉ុន្តែមានហានិភ័យផ្សេង៖
• ការបាត់បង់រូបវន្ត៖ បើ Hard Drive របស់លោកអ្នកត្រូវគេលួច ឬជ្រុះបាត់ ហើយលោកអ្នកមិនបានដាក់លេខសម្ងាត់ការពារ (Encryption) លើវាទេ អ្នកដែលរើសបាននឹងឃើញទិន្នន័យទាំងអស់។
• ការខូចខាត៖ Hard Drive អាចខូចបាត់ទិន្នន័យដោយសារការធ្លាក់ ឬទឹកចូល។

វិធីធ្វើឱ្យទិន្នន័យ "ទុកចិត្តបាន" បំផុត៖
1 បើក Two-Factor Authentication (2FA) ជាដាច់ខាត៖ ទោះគេដឹងលេខសម្ងាត់ ក៏គេចូលមិនបាន។
2 កុំប្រើលេខសម្ងាត់ជាន់គ្នា៖ លេខសម្ងាត់ App រដ្ឋ និង Google មិនត្រូវដូចគ្នាឡើយ។
3 ប្រើកម្មវិធី Password Manager៖ ដើម្បីបង្កើត និងរក្សាទុកលេខសម្ងាត់ដែលស្មុគស្មាញ។
4 ធ្វើកូដនីយកម្ម (Encrypt)៖ បើទុកក្នុង Hard Drive ត្រូវដាក់លេខសម្ងាត់ការពារ Folder សំខាន់ៗ។
សង្ខេប៖ បើលោកអ្នកអនុវត្តតាមច្បាប់សុវត្ថិភាពឌីជីថល (ជាពិសេសការបើក 2FA) នោះសេវាកម្ម Cloud របស់ក្រុមហ៊ុនធំៗគឺ មានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ និងគួរឱ្យទុកចិត្តបាន សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ទូទៅ។

ការជាប់ឈ្មោះក្នុងបញ្ជីខ្មៅ និងការរិះគន់ពីអន្តរជាតិ (UN និងអាមេរិក) មិនមែនជារឿងសាមញ្ញទេ វាមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងជ្រៅដល់សេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយកម្ពុជា។ នេះគឺជាព័ត៌មានលម្អិតបន្ថែម៖១. ចំណាត់ថ្នាក់ក្នុង "បញ្ជីខ្មៅ" នៃរបាយការណ៍សិទ្ធិមនុស្សអាមេរិក (TIP Report)កម្រិតទាបបំផុត (Tier 3): ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ និង ២០២៥ អាមេរិកបានបន្តដាក់កម្ពុជាក្នុងកម្រិត Tier 3 ដែលជាកម្រិតទាបបំផុតនៃរបាយការណ៍ស្ដីពីការជួញដូរមនុស្ស។ការចោទប្រកាន់ពី "រដ្ឋជួយសម្រួល": របាយការណ៍ឆ្នាំ ២០២៥ របស់អាមេរិកថែមទាំងបានប្រើពាក្យធ្ងន់ៗ ដោយដាក់ស្លាកកម្ពុជាថាជា "រដ្ឋឧបត្ថម្ភ" (State Sponsor) ដល់ការជួញដូរមនុស្ស ដោយសារការសង្ស័យថាមានមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មួយចំនួនមានការពាក់ព័ន្ធ ឬទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីទីតាំង Scam។ទណ្ឌកម្ម (Sanctions): កាលពីខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៦ សហរដ្ឋអាមេរិកបានដាក់ទណ្ឌកម្មលើសមាជិកព្រឹទ្ធសភា និងបុគ្គលពាក់ព័ន្ធមួយចំនួនពីបទពាក់ព័ន្ធនឹងបណ្តាញឆបោកអនឡាញ និងការជួញដូរមនុស្ស។២. របាយការណ៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UNODC)មជ្ឈមណ្ឌលឧក្រិដ្ឋកម្មឧស្សាហកម្ម: UN បានចេញរបាយការណ៍ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ និង ២០២៦ ដោយបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាបានក្លាយជា មជ្ឈមណ្ឌលនៃឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញខ្នាតឧស្សាហកម្ម ដែលមានមនុស្សប្រហែល ១០០,០០០ នាក់ ត្រូវបានគេជួញដូរឱ្យមកធ្វើការក្នុងមណ្ឌលឆបោកទាំងនោះ។ការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សធ្ងន់ធ្ងរ: ជនរងគ្រោះត្រូវបានបង្ខំឱ្យធ្វើការរហូតដល់ ១៩ ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ និងរងការធ្វើទារុណកម្មដោយប្រើដំបងឆក់ បង្ខាំងក្នុងទ្រុង ប្រសិនបើមិនអាចរកចំណូលតាមគោលដៅដែលក្រុមឧក្រិដ្ឋជនកំណត់។៣. ផលប៉ះពាល់ដល់ទំនុកចិត្តវិនិយោគ និងមុខមាត់អន្តរជាតិការធ្លាក់ចុះនៃការវិនិយោគផ្ទាល់ (FDI): កម្ពុជាបានជួបប្រទះការធ្លាក់ចុះនៃ FDI ប្រហែល ៣៧% ក្នុងដើមឆ្នាំ ២០២៦ ដោយសារវិនិយោគិនស្អាតស្អំ (Clean Investors) ខ្លាចរអានឹងបញ្ហាសន្តិសុខ និងការលាងលុយកខ្វក់។ការខូចខាតកេរ្តិ៍ឈ្មោះ (National Branding): កម្ពុជាត្រូវបានពិភពលោកស្គាល់ថាជា "ប្រទេសនៃក្រុម Scammers" ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ពលរដ្ឋខ្មែរទូទៅដែលធ្វើដំណើរទៅក្រៅប្រទេស និងធ្វើឱ្យភ្ញៀវទេសចរមានការភ័យខ្លាច។ការបាត់បង់ចំណូល: តាមការប៉ាន់ស្មាន ចំណូលពីការឆបោកអនឡាញនៅកម្ពុជាអាចមានរហូតដល់ ១៩ ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ (ស្មើនឹងប្រហែល ៦០% នៃ GDP) ប៉ុន្តែលុយទាំងនេះមិនបានចូលក្នុងសេដ្ឋកិច្ចជាតិទេ គឺធ្លាក់ទៅក្នុងដៃក្រុមម៉ាហ្វីយ៉ាអន្តរជាតិ។សរុបមក សម្ពាធទាំងនេះហើយដែលរុញឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលអាណត្តិថ្មី ត្រូវតែធ្វើសកម្មភាពបោសសម្អាតជាដាច់ខាត ដើម្បីស្ដារទំនុកចិត្ត និងធានាថា កម្ពុជាមិនក្លាយជា "រដ្ឋដែលបរាជ័យ" ក្នុងកែវភ្នែកអន្តរជាតិឡើយ។