PHY6

2025 භෞතික විද්‍යා නෝබෙල් ත්‍යාගය, බහු කණිකා සහිත මැක්‍රොස්කෝපික මට්ටමේදී (quantum tunnelling) නිරීක්ෂණය කළ හැකි බව පෙන්වාදුන් පරීක්ෂණ සඳහා පිරිනමනු ලැබීය.

මෙවර නෝබෙල් භෞතික විද්‍යා ත්‍යාගලාභීන් වන ජෝන් ක්ලාක් (John Clarke), මිෂෙල් ඩෙවොරෙට් (Michel Devoret) සහ ජෝන් මාර්ටිනිස් (John Martinis) යන අය සුපර්කන්ඩක්ටින් විද්‍යුත් පරිපථ (superconducting electrical circuit) භාවිතා කරමින් පරීක්ෂණයක් නිර්මාණය කළහ.

මෙහි අන්තර්ගත වූ චිප් එකේ ප්‍රමාණය සෙන්ටිමීටරයක පමණ වූ අතර, මීට පෙර ක්වෝන්ටම් ටනලින්ග් සහ ශක්ති ප්‍රමාණීකරණය (energy quantisation) අධ්‍යයනය කර තිබුනේ කණිකා කිහිපයක් පමණක් අඩංගු පද්ධතිවලය. එහෙත්, මෙම පරීක්ෂණය තුළ, සම්පූර්ණ සුපර්කන්ඩක්ටරය පුරාවට බිලියන ගණනක කූපර් යුගල (Cooper pairs) අඩංගු ක්වෝන්ටම් යාන්ත්‍රික පද්ධතියකදී මෙම සංඛ්‍යාත (phenomena) දැක්වුණි.

ඒ මඟින්, ක්වෝන්ටම් යාන්ත්‍රික අත්දැකීම් කුඩා මයික්‍රොස්කෝපික මට්ටමකින් මැක්‍රොස්කෝපික මට්ටමකට ගෙන යාමට මෙය හේතු විය.

අපි අද කතා කරන්න යන්නේ බොහෝ දෙනාගේ මනස ඇදගන්නා විද්‍යාත්මක කාරනාවක් ගැන — “ශ්‍රෝඩින්ගර්ගේ බළලා” (Schrödinger’s Cat) කියන සංකල්පය ගැන 🐈‍⬛⚛️

---

🧠 මොකක්ද මේ සංකල්පය?

1935 දී විද්‍යාඥයෙකු වූ එර්වින් ශ්‍රෝඩින්ගර් (Erwin Schrödinger) විසින් උදාහරණයක් ලෙස ඉදිරිපත් කළා. ඔහුට ඕනේ වූයේ “Quantum mechanics” කියන අමුතු ලෝකයේ විචිත්‍ර ස්වභාවය සාමාන්‍ය මනුෂ්‍ය ලෝකයට තේරුම් ගන්න හැකි ආකාරයකට පෙන්වන්න.

---

📦 කතාව මෙහෙමයි:
පෙට්ටියක් තියෙනවා. ඒක ඇතුළේ

බළලෙක් ඉන්නවා,

විෂ නිකුත් කළ හැකි උපකරණයක්,

සහ විකිරණශීලී අණුවක් තියෙනවා.

එම අණුවට විනාඩියක් ඇතුළත ක්ෂය් (decay) වීමේ 50%ක් හැකියාවක් තියෙනවා.
ක්ෂය වීමක් වුනොත් — උපකරණය ක්‍රියාත්මක වෙනවා, විෂ නිකුත් වෙනවා, බළලා මැරෙනවා.
නැත්නම් — විෂ නිකුත් නොවෙන නිසා බළලා ජීවමානයි.

---

❓ ඒත් අපිට කතාවේ ප්‍රධාන අරුත මෙතනින් පටන් ගන්නවා.

පෙට්ටිය විවෘත නොකළ තුරු, quantum mechanics අනුව, බළලා “ජීවමානත් — මැරුණුත්” තත්ත්ව දෙකම එකවර පවතිනවා.
අපි පෙට්ටිය විවෘත කරන මොහොතේ — ඒ දෙවල් වල එකක් පමණක් ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දිස් වෙනවා.

---

⚛️ අර්ථය මොකක්ද?

මෙය පෙන්වන්නේ කුඩා මට්ටමේ (quantum level) දේවල් කිසිවක් නියත නොවන බවයි.
අපි නිරීක්ෂණය කරන තෙක් — ඒව යම් එක “සම්භාවිත තත්ත්වයක” පවතිනවා.
නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් පසුව පමණක් ඒක නිශ්චිත තත්ත්වයක් ගන්නවා.

---

🌌 අපේ ලෝකයට අදහස්?

ශ්‍රෝඩින්ගර්ගේ බළලා කියන එක මනුෂ්‍යයාගේ දැනුම, නිරීක්ෂණය සහ විශ්වයේ නියමයන් ගැන ගැඹුරු ප්‍රශ්න ඇති කරන විද්‍යාත්මක හා දාර්ශනික අදහසක්.
එය අපට කියනවා —
👉 “කැමැත්තට පෙනෙන දේ යථාර්ථය නෙමෙයි.”
👉 “නිරීක්ෂණය කිරීමම යථාර්ථය නිර්මාණය කරන ක්‍රියාවක්.”

---

🐾 නිගමනය:
ශ්‍රෝඩින්ගර්ගේ බළලා කියන අදහස මනුෂ්‍ය සිත විවෘත කරන, විද්‍යාව හා දර්ශනය එකට ගෙන එන අතිශය විචිත්‍ර උදාහරණයක්.
එය අපට මතක් කර දෙන්නේ — අපේ අවබෝධය සීමාවක් නොව, යථාර්ථය දැනගැනීමේ කුසලතාවක් බවට පත්විය හැකි බවයි.

---

චානක මධුෂාන්..

https://www.facebook.com/share/p/16Fnnt54kb/

Simulating 16x2 LCD in Wokwi | Arduino LCD Display Tutorial(LCD display එක්ක වැඩ කරන හැටි සිංහලෙන්) Want to test your Arduino projects without real hardware? In this video, I’ll show you how to simulate an LCD display using Wokwi, a powerful online Arduino ...

MCQ Answers 2021,Physics

🔺 ඉතිහාසයේ බිහි වු ශ්‍රෙෂ්ඨතම විද්‍යාඥයා | (නිකොලා ටෙස්ලා)

ඔබ තෝමස් අල්වා එඩිසන් යනු ශ්‍රේෂ්ඨ විද්‍යාඥයෙකු බව පිළිගන්නවාද ?

ඔබ නිකොලා ටෙස්ලා නැමැත්තෙකු ගැන අසා තිබෙනවාද?

පළමු ප්‍රශ්නයට පිළිතුර 'ඔව්' සහ දෙවැන්නට 'නැත' නම් මේ ලිපිය ඔබ සඳහායි.

උදේ තමයි, දැන් කියවන්න කම්මැලියිනම් පස්සේ කියවන්න Notepad හෝ Offline Save දාගන්න. හුඟක් වැදගත් වෙවි. මම පෞද්ගලික හුඟක් ගරැ කරන කෙනෙක්, ඒ වගේ ඔබ සැම සියළු දෙනා ගරැ කළ යුතු කෙනෙක් !
ඔබ දැන් Online පවා ඉන්නේ ඔහුගේ නිර්මාණ නිසාමයි !

නිකොලා ටෙස්ලා උපත ලැබුවේ ක්‍රොයේෂියාවේ සර්බියානු පවුලකයි. ඒ 1856 ජූනි 10 වනදා අකුණු ගසන මධ්‍යම රාත්‍රියේයි. ඒ නිසාම ඔහුව විදුලියෙන් උපන් දරුවා ලෙසද හැඳින්වුනා.

ඔහුගේ පියා ඕතොඩොක්ස් පූජකයෙකු වූ බැවින් ඔහුට තම පුතාවද පූජකයෙකු කිරීමට අවශ්‍ය වුණා. නමුත් තම මව නිවසේ වැඩ පහසු කරගැනීමට නිර්මාණය කළ විවිධ උපකරණ හා ක්‍රම දුටු කුඩා ටෙස්ලාට අවශ්‍ය වුණේ තාක්ෂණය ඉගෙනගැනීමටයි.

දිනක් ඔහුගේ සුරතල් බළලාගේ ලෝම වලින් හටගත් කුඩා ස්ථිති විද්‍යුත් ධාරාවක් වැදුණු ටෙස්ලා තමන් විදුලිය ගැන ඉගෙනගත යුතු බව තීරණය කළා.

කළක් තම උපන්බිමේ දුම්රිය සමාගමක ට්‍රොලි සම්බන්ධව සේවය කළ ටෙස්ලා තම ජීවිතයේ ගත් සාධනීයම තීරණයක් ගන්නවා. ඒ ඇමරිකාවට සංක්‍රමණය වීමටයි.

ඔහු ඇමරිකාවට එන්නේ ඇඳුම් කිහිපයක්, මග වියදමට මුදල් ස්වල්පයක් සහ තමාව හඳුන්වාදීමේ ලිපියක් පමණක් සහිතවයි. ඔහු සේවයට යන්නේ ඒ මහා "ශ්‍රේෂ්ඨ විද්‍යාඥයා" වූ තෝමස් අල්වා එඩිසන්ගේ විද්‍යාගාරයටයි.

එහිදී ටෙස්ලා කලක් පුරාවට බොහෝ පර්යේෂණ වල නියැලෙමින් බොහෝ නිර්මාණ කරනවා. එඩිසන් දැන සිටියේ සහ අලෙවි කලේ DC (සරළ ධාරා) විද්‍යුතයයි. එකළ එය ඉතාම මිළ අධික සේවාවක් වුණා.

සෑම වර්ග සැතපුමකටම පමණ බලාගාරයක් අවශ්‍ය වීම,සම්ප්‍රේෂණය සඳහා ඝනකම් රැහැන් අවශ්‍ය වීම,ගිණිගැනීම් අධික වීම,ගින්නෙන් විදුලි පද්ධතියට සිදුවන හානි ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට අධික වියදමක් යාම

ආදී හේතූන් නිසා එඩිසන් මෙම ව්‍යාපාරයෙන් අධික ලාභ උපයන්නට සමත් වුණා.

ටෙස්ලා තමන්ට වඩා අතිදක්ෂයෙක් බව තේරුම්ගන්නා එඩිසන් අවසන් වරට ටෙස්ලාට භාරදෙන ව්‍යාපෘතිය වූයේ ඔහුගේ DC ජෙනරේටර් සහ මෝටර් වල දෝෂ නිරාකරණය කර දෙන ලෙසටයි. ඒ සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් 50,000ක මුදලක් ටෙස්ලාට දීමටත් ඔහු පොරොන්දු වෙනවා. ටෙස්ලා දිවා රෑ නොබලා මෙම කාර්යය අවසන් කර එඩිසන්ට භාරදී පොරොන්දු වූ මුදල් ඉල්ලනවා.

එවිට එම මුදල් දීම ප්‍රතික්ෂේප කරමින් එඩිසන් ටෙස්ලාට මෙසේ පවසනවා

"Tesla, you don't understand our American humour"

"ටෙස්ලා, ඔබට ඇමරිකානු අපගේ කවටකම් තේරේන්නේ නෑ"

එඩිසන් සහ ටෙස්ලා බිඳීයාම මෙසේ ඇරඹෙනවා. නිකොලා ටෙස්ලා වෙනම විද්‍යාගාරයක් අරඹනවා. මේ සඳහා මූල්‍ය අනුග්‍රහය ලබාදීමට එකඟ වන්නේ J.P. Morgan සහ George Westinghouse සමාගම් දෙක පමණයි.

දැන් තමයි නිකොලා ටෙස්ලා නියමෙටම වැඩ පටන්ගන්නෙ. ඔහු AC (ප්‍රත්‍යාවර්ථ ධාරා) විදුලිය ලොවට ගෙනෙනවා. ඔහු ලොව ප්‍රථම ජල විදුලි බලාගාරය නයගරා දියඇල්ලේ ඉදිකරන්නේ ජලයෙන් විදුලිය නිපදවීම පිළිබඳව කිසිඳු අදහසක් ලෝකයට නොතිබූ යුගයකයි.

මුළු පළාතකටම එක් බළාගාරයක් හොඳටම ප්‍රමාණවත් වීම,සම්ප්‍රේෂණය හා බෙදාහැරීම සඳහා තුනී රැහැන් ප්‍රමාණවත් වීම,නිෂ්පාදන හා නඩත්තු ගාස්තු ඉතා අවම වීම

ආදී හේතු නිසා අප අදටත් පාවිච්චි කරන ටෙස්ලාගේ මෙම AC විදුලිය එදා අතිශයින් ජනප්‍රිය වන්නට පටන්ගන්නේ තෝමස් අල්වා එඩිසන්ගේ ව්‍යාපාර වලට මරු පහරක් එල්ල කරමිනි.

එඩිසන් නිකන් සිටියේ නැත. ඔහු පාසැල් ළමුන්ට මුදල් ලබාදී නිව්යෝක් නිවෙස් වලින් සුරතල් බල්ලන් සහ පූසන් සොරාගත්තේය. අවසානයේ අශ්වයන් සහ ඇතින්නක්ද සොයාගත්තේය. ටෙස්ලාගේ AC විදුලිය අනතුරුදායක බව පෙන්වීමට මේ "ශ්‍රේෂ්ඨ විද්‍යාඥයා" එම සියළු සතුන් ප්‍රසිද්ධියේම AC විදුලිය වද්දවා පණපිටින් පුළුස්සා මරා දැම්මේය.

අසමසම මොළයක් තිබූ ටෙස්ලා මීට කදිම උපායක් යෙදුවේය. Faraday Cage එකක් ආකාරයට සාදාගත් ඇඳුමක් ඇඳගත් නිකොලා ටෙස්ලා ප්‍රසිද්ධියේ තම සිරුර හරහා ඉතාමත් අධික විදුලියක් යවාගෙන පෙන්වමින් තම නිෂ්පාදනය ආරක්ෂිත බව පෙන්වුවා.

මේ සමග කුජීත වී යන එඩිසන්ගේ DC විදුලිය සැම අතින්ම ප්‍රතික්ෂේප වී දුප්පතාගේ හිතවතා වූ ටෙස්ලාගේ AC විදුලිය ලොව පුරා ජනප්‍රිය වෙනවා (අදටත් ඔබේ නිවසේ භාවිතා වන්නේ AC විදුලියයි).

ශ්‍රේෂ්ඨ විද්‍යාඥ තෝමස් අල්වා එඩිසන් පරාජය භාරගත්තා යැයි ඔබා සිතනවාද? ඔහු ටෙස්ලාගේ විද්‍යාගාරයට ගිණිතබා ටෙස්ලාගේ සටහන් විනාශ කරනවා...

නමුත් එඩිසන්ගේ මෙම උත්සාහයද ව්‍යර්ථ වන්නේ මානව ඉතිහාසයේ බිහිවූ අසමසම හා අසාමාන්‍ය මොළයක් හිමි නිකොලා ටෙස්ලා ඉදිරියේ තෝමස් අල්වා එඩිසන්ට තිබුණේ ළදරු මොළයක් බව ඔහුට අමතක වීම නිසාය.

නිකොලා ටෙස්ලාට භාෂා 8ක් කතා කළ හැකි විය.

Serbian, English, Czech, German, French, Hungarian, Italian සහ Latin ඒවාය.

ඔහුට එක්වරක් පමණක් කියවීමෙන් පසූ සම්පූර්ණ පොතක්ම නැවත ඒ අයුරින්ම ලිවිය හැකි මතකයක් විය.

ඉතාම සංකීර්ණ ත්‍රිමාණ සටහනක් මොළයෙන් නිර්මාණය කරගෙන කිසිඳු සටහනක් නොමැතිව 100%ක් අංගසම්පූර්ණව එය නිර්මාණය කළ හැකි විය.

මෙවැනි මොළයකට සටහන් ගිණිතැබීමෙන් සිදුවූ හානිය ඉතාම අවම විය.

එඩිසන්ගේ මූල්‍ය අනුග්‍රහය යටතේ අප කවුරුත් දන්නා ගුග්ලි එල්මෝ මාකෝනි රේඩියෝව සොයාගත්තේය. නමුත් ඔහු සැබැවින්ම කලේ ටෙස්ලාගේ සොයාගැනීම් හා පේටන්ට් 17ක් භාවිතා කරමින් ලොව ප්‍රථම ගුවන්විදුලි පණිවුඩය යැවීමයි (රේඩියෝවක් ගලවා එහි ඇති ටෙස්ලා කොයිල්, ට්‍රාන්සිස්ටර් ආදිය බලන්න). ටෙස්ලා මේ ගැන මාධ්‍ය වලට පිළිතුරු දුන්නේ

"Marconi is a good fellow. Let him continue. He is using seventeen of my Patents"

ලෙසයි. ඉතාම මෑතකදි දුන් නඩු තීන්දුවකින් නැවතත් ගුවන්විදුලිය සොයාගැනීමේ ගෞරවය ටෙස්ලාට ලැබුණු නමුත් අදටත් බහුතර ලෝකය එය දන්නේ නැත.

රේඩාර් සොයාගැනීමේ ගෞරවය ලැබෙන්නේ රොබට් වොට්සන් හටයි (1935දී). නමුත් 1917දී පළමු ලෝක යුද්ධයේදී ඇමරිකානු නාවික හමුදාව වෙනුවෙන් මුලින්ම රේඩාර් තාක්ෂණය සොයාගන්නේ නිකොලා ටෙස්ලාය. අවාසනාවට එවකට නාවික හමුදාවේ Research & development අංශයේ ප්‍රධානියා වූයේ එඩිසන්ය. ඉතිරිය ඔබම සිතාගන්න.

ටෙස්ලා තවත් ඇදහිය නොහැකි සොයාගැනීම් රැසක් සිදුකලේය.

ඔහු ට්‍රාන්සිස්ටරය සම්බන්ධ මූලික සොයාගැනීම් නොකරන්නට ඔබ අද අන්තර්ජාලයට එන්නේද නැත.

අදටත් පරීක්ෂණ මට්ටමේ ඇති Cryogenic Engineering පිළිබඳව වසර 100කට පෙර ඔහු පරීක්ෂණ කළේය.

අභ්‍යාවකාශයෙන් එන ගුවන්විදුලි තරංග රෙකෝඩ් කල ලොව පළමු විද්‍යාඥයාය.

භූමිකම්පා නිපදවිය හැකි යන්ත්‍රයේ නිර්මාණකරු. (මෙහි පරීක්ෂණ කරන විට මුළු නිව්යෝක් නගරයටම භූමිකම්පාව දැනී ඇත. මෙම තාක්ෂණයෙන් (HAARP) කාළගුණයද පාලනය කලහැකි අතර ලෝකයේ භයානකම ආයුධය ලෙස සැලකේ)

පෘථිවියේ අනුනාද සංඛ්‍යාතය සොයාගත් විද්‍යාඥයා (මෙම අගය නිවැරදි බව තහවුරු කරගැනීමට පමණක් ලෝකවාසී විද්‍යාඥයන්ට තවත් වසර 50ක් ගතවිය).

බෝල අකුණු ඇතිවන ආකාරය තවමත් විද්‍යාඥයන්ට නිශ්චිතව කිව නොහැක. නමුත් 1890 කාලයේදී ටෙස්ලා බෝල අකුණු නිර්මාණය කලේය.

දුරස්ථ පාලකය.රැහැන් රහිත සන්නිවේදනය.නියෝන් ලයිට්.ෆ්ලොරොසන්ට් ලයිට් (ටියුබ් ලයිට්).AC මෝටරය (බ්ලෙන්ඩරයේ ෆෑන් එකේ වායුසමීකරණයේ සිට කර්මාන්තශාලා වල දැවැන්ත යන්ත්‍ර දක්වා ඇත්තේ AC මෝටර්ය).විද්‍යුත් චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් මත ගමන් කරන පාවෙන පීරිසිය රැහැන් රහිත විදුලි සම්ප්‍රේෂණය

ඔබ සිතන්නේ මේවා සොයාගත්තේ කවුරුන් කියාද?

ටෙස්ලා ලොවට අවසන් වරට දායාද කලේ මෑන්හැටන් දූපතේ ඉදිකල ටෙස්ලා කුළුණයි. එම තනි කුළුණ මගින් වායුගෝලයට ඉහලින් ඇති අයනගෝලය භාවිතාකර "මුළු ලෝකයටම රැහැන්‍ රහිතව" නොමිලේ විදුලිය ලබාදීමට හැකිවිය.

මෙලෙස බැලූ කල නිකොලා ටෙස්ලා කෝටිපතියෙකු විය යුතුය.

නැත. ඔහු සැමවිටම මිනිසුන්ට අඩු මිලට විදුලිය ලබාදීමට හා ජල, සූර්ය, සුළං ඇතුළු පුර්ජනනීය බලශක්තිය හඳුන්වාදීමට කටයුතු කල කෙනෙකි. තව වසර 50000කට ප්‍රමාණවත් තෙල් පොළොවේ ඇතැයි සිතූ එම කාලයේ එඩිසන් සිතුවේ අනාගතය තෙල් මත රැඳෙනු ඇතැයි කියාය. නමුත් අසාමාන්‍ය ටෙස්ලා යුග ගණනක් අනාගතය දැක්කේය.

නොමිලේ මිනිසුන්ට විදුලිය දෙනවිට ඉන් ලාභ උපයන්නේ කෙසේද? මේ නිසාම ආයෝජකයන් සියල්ල ටෙස්ලා අත්හැරියහ. ටෙස්ලා ණය වෙමින් ලොවට සෙත සැදුවේය. විශේෂයෙන් කුරුල්ලන්ට හා අනෙක් සියළු සතුන්ට ඉමහත් ආදරයක් දැක්වූ මේ අවිවාහකයා 86 හැවිරිදි වියේදී සිය හෝටල් කාමරය තුලදී දුප්පතෙකු ලෙස දිවියෙන් සමුගත්තේය. වංචනික ව්‍යාපාරික එඩිසන් ගැන සැවොම දන්නා නමුත් ලොවක් තැනූ ටෙස්ලා ගැන පාසැල් පෙළපොතක වත් උගන්වන්නේ නැත. නමුත් අපගේ දරු මුණුබුරන්ද ඔහුට ණයගැතිය.

ඉතින් සියවසේ විද්‍යාඥයා වීමට වඩා සුදුසු බොහෝදුරට සෛද්ධාන්තික විද්‍යාඥයෙකු පමණක් වූ ඇල්බට් අයින්ස්ටයින්ද නැතහොත් වසර සිය ගණනක පෘථිවියේ අනාගතය තනිව තම දෑතින් ගොඩනැගූ නිකොලා ටෙස්ලාද යන්න සිතා බැලීම ඔබ සතුය.

සටහන - Diaryය පිටුවෙන්
සටහනේ සියලු ගෞරවය මුල් හිමිකරුට..