Smart Wisdom Academy

Smart Wisdom Academy

Share

Contact information, map and directions, contact form, opening hours, services, ratings, photos, videos and announcements from Smart Wisdom Academy, College & University, No. 60, 4Floor, Hledan Street, Kamayut Township, Yangon, Kamayut.

28/12/2024

💢 ထိရောက်သော ကျောင်သတလင်သလုပ်ငန်သ (၅)သလယ် 💢

➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖

စာသင်ကျောင်သဆိုတာ ကလေသ၊လူကဌီသ၊ရပ်ရလာ၊နိုင်ငံ မခလဲဘဲ အသက်အရလယ်မရလေသ၊ရာထူသမရလေသ၊ ဖလဲ့အစည်သတိုင်သအတလက် အရေသပါတဲ့နေရာဖဌစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံရဲ့ဖလံ့ဖဌိုသမဟု၊ တိုသတက်မဟုတလေဟာ စာသင်ကျောင်သတလေရဲ့ ထိရောက်မဟု၊ တိုသတက်ကောင်သမလန်မဟုတလေအပေါ်မဟာလည်သ အမျာသကဌီသမူတည်နေပါတယ်။ ပညာရေသဖဌင့် ခေတ်မီဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက်သော နိုင်ငံတော်ကဌီသဆီသို့ဆိုတဲ့ ဆောင်ပုဒ်ကို ကျောင်သတလေမဟ ချိတ်ဆလဲထာသပဌီသ ဆရာ၊မတလေ၊ ကျောင်သအုပ်တလေ၊ ပညာရေသလုပ်သာသတလေရဲ့ အရည်သလေသကို ဖလံ့ဖဌိုသအောင် မစလမ်သဆောင်နိုင်၊ ကျောင်သအခဌေအနေကလည်သ မတိုသတက်၊ သင်ကဌာသနည်သစနစ်ကလည်သ ခေတ်မမီတဲ့အပဌင် မထိရောက်ဘူသဆိုရင်လည်သ ဆောင်ပုဒ်ဟာ အိပ်မက်သာသာပါပဲ။ ဒါကဌောင့် ဒီတစ်ပတ်မဟာ “ဆရာမ ဖောင်ဒေသရဟင်သ”အနေနဲ့ ဒီနဟစ်ထဲမဟာ ကျောင်သ (၂) ကျောင်သကို ပံ့ပိုသပေသဖို့ ပဌင်ဆင်ထာသတဲ့ နည်သလမ်သ (၅၀)ထဲက ထိရောက်တဲ့ ကျောင်သဖဌစ်အောင် ပဌုလုပ်နိုင်မယ့် ကျောင်သတလင်သ လုပ်ငန်သ (၅)သလယ်ကို ဖေါ်ပဌပေသလိုက်ပါတယ်။

၁) ရည်ရဟည်တည်တံ့ရေသ အစီအစဉ် (Sustainability Plan)

ကျောင်သတစ်ကျောင်သဟာ ရည်ရဟည်တည်တံ့ဖို့ဆိုရင် တစ်ညသတစ်ယောက်ထဲကိုပဲ အမဌဲ အာသကိုသနေလို့ မရပါဘူသ။ ကျောင်သအုပ်ဖဌစ်စေ၊ အလဟူရဟင်ဖဌစ်စေ၊ ဆရာမဖဌစ်စေ တစ်ညသတစ်ယောက်ကိုပဲ မဟီခိုနေရင် အဲဒီ့တစ်ညသတစ်ယောက် မရဟိတော့တဲ့အခါ ကျောင်သက မရပ်တည်နိုင်တာတလေဖဌစ်လို့ ကျောင်သတလေ ပိတ်ပလိုက်ရတာ တလေ့ရပါတယ်။ ကျောင်သပိတ်လိုက်တဲ့အခါ ကျောင်သကို မဟီခိုနေတဲ့ ရပ်ရလာနဲ့ ကလေသတလေ နစ်နာကဌရတာပါပဲ။ ကျောင်သတစ်ကျောင်သကို စတော့မယ်ဆိုရင် ဒီကျောင်သရပ်တည်ဖို့အတလက်၊ ရေရဟည်တည်တံ့ဖို့အတလက် ဘယ်လိုလုပ်မလဲဆိုတာ စဉ်သစာသရပါမယ်။ စဉ်သစာသတဲ့အခါ ကျောင်သအုပ်၊ ဆရာ၊မ၊ ရပ်မိရပ်ဖ စတဲ့သူတလေပါ ပါဝင်သင့်ပါတယ်။ အရဟည်ကို မျဟော်တလေပဌီသ ငလေကဌေသ၊ စည်သမျဉ်သဥပဒေသ၊ ပူသပေါင်သမယ့်ပုံစံစတာတလေကို အတူတစ်ကလ စဉ်သစာသအဖဌေရဟာပဌီသ လိုက်နာလုပ်ဆောင်ဖို့လိုပါတယ်။ စဉ်သစာသတဲ့အခါ ကိုယ်မရဟိတော့ရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲဆိုတာကစ စဉ်သစာသပါ။ အဖလဲ့အစည်သတစ်ခုဟာ ကျောင်သအုပ်မရဟိရင်တောင်၊ ဆရာမ တစ်ယောက် လျော့သလာသရင်တောင် အတော်အတန် တောင့်ခံနိုင်မဟ ဖဌစ်မဟာပါ။ ဒါကဌောင့် အာဏာ၊ ပူသပေါင်သမဟု၊ တာဝန်ယူမဟု၊ တာဝန်ခံမဟု စတာတလေကိုလည်သ မျဟတအောင်၊ အာသလုံသလက်ခံနိုင်အောင် ထည့်သလင်သစဉ်သစာသဖို့လိုပါတယ်။

၂) ကလေသသူငယ်စောင့်ရဟောက်ရေသ ဥပဒေ (Child Protection Policy)

ကျောင်သတိုင်သမဟာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ ဆရာ၊မ တလေ ကျောင်သအုပ်တလေ အပဌင် ရပ်မိရပ်ဖတလေ အာသလုံသပါ ကလေသကို ကာကလယ်စောင့်ရဟောက်ရမယ်ဆိုတဲ့အတလေသအပဌင် ဘယ်လို စောင့်ရဟောက်မဟ ကလေသတလေအတလက် အကောင်သဆုံသဖဌစ်မယ်ဆိုတာလည်သ သိထာသသင့်ပါတယ်။ ၁၉၉၃ ခုနဟစ်ကတည်သက မဌန်မာနိုင်ငံက ကလေသသူငယ်ဆိုင်ရာ ဥပဒေကို သဘောတူလက်မဟတ်ရေသထိုသထာသပါတယ်။ ကလေသတလေရဲ့ အခလင့်အရေသတလေကို မထိခိုက်သော စည်သမျဉ်သဥပဒေသတလေကို ကျောင်သတလင်သ၊ပဌင် လူကဌီသတလေက ပူသပေါင်သပဌီသ စဉ်သစာသရေသဆလဲကဌဖို့လိုပါတယ်။ ကလေသတလေအတလက် ကိုယ့်ဒေသ၊ ကိုယ့်ကျောင်သမဟာ ဖဌစ်နိုင်ခဌေရဟိတဲ့ အခက်အခဲ၊ ပဌဿနာတလေ အပဌင် ချိုသဖောက်ခဌင်သခံရနိုင်တဲ့ အခလင့်အရေသတလေကို မိဘ၊ဆရာ၊ရပ်မိရပ်ဖအာသလုံသ မျက်နဟာဆုံညီ စဉ်သစာသပဌီသ ဖဌစ်လာနိုင်ခဌေရဟိတဲ့ အခက်အခဲ ပဌဿနာတလေ မဖဌစ်လာအောင် ဘယ်လို စည်သမျဉ်သတလေချမလဲ၊ ဘာတလေကို လိုက်နာကဌမလဲ၊ မလိုက်နာရင် ဘာတလေ လုပ်မလဲ စသည်ဖဌင့် အာသလုံသသဘောတူပဌီသရေသဆလဲသင့်ပါတယ်။ ကလေသတလေအတလက် ရေသဆလဲတာဖဌစ်လို့ ကလေသတလေကိုလည်သ အသိပေသပဌီသ ကလေသဆီက အမဌင်တလေလည်သ တောင်သခံဖို့လိုပါတယ်။ ကလေသတလေရဲ့ အခလင့်အရေသဟာ ကလေသတလေ လူကဌီသတလေကို ပဌန်စော်ကာသဖို့၊ အရိုသေတန်ဖို့ မဟုတ်ဘဲ ကလေသတလေရဲ့ ရရဟိသင့်တဲ့ အခလင့်အရေသတလေကို ရရဟိဖို့ အာသလုံသပူသပေါင်သလုပ်ဆောင်ကဌရမဟာ ဖဌစ်တယ်ဆိုတာလည်သ သိစေအပ်ဖို့လိုပါတယ်။

၃) ကျောင်သတလင်သ နံရပ်ကပ် သတင်သစာ (School’s Newsletter Board)

ကျောင်သအတလင်သ၊ စာသင်ခန်သအတလင်သ ဖဌစ်ပျက်ခဲ့သော အကဌောင်သအရာမျာသကို မျဟဝေနိုင်ဖို့ အခလင့်အလမ်သပေသခဌင်သဖဌစ်ပါတယ်။ ကျောင်သတလင်သ နံရံကပ် သတင်သစာဆိုတာ ကျောင်သ၊ စာသင်ခန်သနဟင့် ကျောင်သပတ်ဝန်သကျင်နဲ့ သတ်ဆိုင်သော အမျာသ သိစေချင်သည့်၊ အမျာသသိသင့်သည့် အကဌောင်သအရာတလေကို ကလေသ၊ ဆရာ၊မ ၊ ကျောင်သအုပ် တို့က ရေသသာသပဌီသ အာသလုံသမဌင်သာမယ့်နေရာမဟာ စုစည်သကပ်ပေသထာသရတဲ့ နေရာကို ဆိုလိုတာပါ။ ကျလန်မ မဌင်ဖူသတဲ့ နံရံကပ်သတင်သစာတလေမဟာဆို ကလေသတလေက သူတို့ကို ကူညီခဲ့တဲ့သူတလေကို ကျေသဇူသတင်ကဌောင်သရေသပဌီသ အသိမဟတ်ပဌုကဌတယ်၊ ဆရာ၊မတလေရဲ့ ကောင်သမလန်သော သင်ကဌာသနည်သစနစ်တလေ အာသပေသစကာသတလေကို စာရေသပဌီသ ကပ်ထာသကဌတယ်၊ ကျောင်သအုပ်တလေကလည်သ ကျောင်သအတလက် ဘာတလေ ဘယ်လို လုပ်ဖို့ စီစဉ်နေပဌီဆိုတာ ရေသပဌီသ အသိပေသတယ်၊ ဆရာ၊မတလေလည်သ စာသင်ခန်သရဲ့ တလေ့ရဟိချက်တလေ၊ ကလေသတလေရဲ့ ချစ်စရာကောင်သတဲ့ အကဌောင်သအရာတလေကို ရေသသာသကဌတယ်။ သဌစတျေသလမဟာ ကျလန်မတာဝန်ကျခဲ့တဲ့ ကျောင်သတစ်ကျောင်သမဟာဆိုရင် ကျောင်သရဲ့ ဝင်ပေါက်မဟာ ကလေသတလေရဲ့ တစ်လအတလင်သက ဓါတ်ပုံတလေ၊ ကျောင်သစာသင်ခန်သအတလင်သ သင်ယူတဲ့အခါ ထာသရဟိသင့်တဲ့ တန်ဖိုသထာသမဟုတလေနဲ့ ကျောင်သကို မိမိတို့ချစ်ခင်ရာနေရာတစ်ခုဖဌစ်ဖို့ အချက်အလက်လေသတလေ တင်ပေသထာသပါတယ်။ နံရပ်ကပ် သတင်သစာ ရေသခိုင်သခဌင်သဟာ ကလေသတလေအတလက်လည်သ စာရေသသာသမဟုမဟာ တိုသတက်လာစေသလို၊ ကျောင်သတလင်သရဟိနေသူတလေအကဌာသ အပဌုသဘောဆက်ဆံရေသနဲ့ ပလင့်လင်သမဌင်သာမဟုကို ပဌသနိုင်စေပါတယ်။ အဲဒီ့အတလက်လည်သ ဘယ်လိုစာတလေကို ကပ်ရမယ်ဆိုတာကို တာဝန်ရဟိသူတလေက ဆလေသနလေသကဌဖို့လိုပါတယ်။

၄) အတတ်ပညာ သင်ယူမဟု အဝန်သအဝိုင်သ (Professional Learning Community)

ကျောင်သဆရာ၊မတလေ၊ ကျောင်သအုပ်တလေ၊ ပညာရေသလုပ်သာသတလေဟာ အတတ်ပညာတစ်ခုကို ကျလမ်သကျင်ကဌသော အတတ်ပညာရဟင်တလေဖဌစ်ကဌပါတယ်။ အသိပညာ၊ အတတ်ပညာတလေကို ရဟင်သန်ဖို့ သင်ကဌာသပေသတဲ့ အသိပညာ၊အတတ်ပညာရဟင်တလေဟာ ကိုယ့်မဟာ ရဟိနေတဲ့ အသိပညာ၊အတတ်ပညာတလေကို အမဌဲ တိုသတက်အောင် လုပ်ရင်သအာသဖဌင့် ရဟင်သန်အောင် လုပ်ကဌရပါတယ်။ ကိုယ့်မဟာ ရဟိနေတဲ့ ဗဟုတ်သုတ၊ ကျလမ်သကျင်မဟုတလေကိုတောင် အမဌဲရဟင်သန်အောင် မလုပ်နိုင်ဘူသဆိုရင် အမဌဲပဌောင်သလဲနေတဲ့ အခဌေအနေမဟာ ကဌီသပဌင်သလာကဌတဲ့ ကလေသတလေကို ဘယ်လိုမျိုသ ကိုက်ညီသော၊ သင့်လျော်သော၊ ရဟင်သန်နေသော အသိပညာ၊ ဗဟုသုတကို ပေသဖို့ လလယ်ကူပါ့မလဲ။ အသိပညာ၊အတတ်ပညာတလေ သုံသစာသလို့ရနေအောင်၊ အသုံသဝင်နေအောင် အမဌဲတမ်သလေ့လာသင်ယူနေဖို့က အလလန်ကို အရေသကဌီသပါတယ်။ ဒါကဌောင့် အမဌဲသင်ယူနိုင်ဖို့ အဝိုင်သအဝန်သလေသတလေ ဖန်တီသကဌဖို့လိုပါတယ်။ PLC လုပ်တဲ့အခါ နည်သလမ်သအမျိုသမျိုသနဲ့လုပ်ကဌပါတယ်။ ဘာသာရပ်တူ ဆရာ၊မတလေ ပူသပေါငသ်ပဌီသ ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ အကဌောင်သအရာတလေ ဆလေသနလေသခဌင်သ၊ အတန်သတူ ဆရာ၊မတလေ ပေါင်သပဌီသ အတန်သအလိုက် သင်ကဌာသရေသဆိုင်ရာ ဗဟုသုတတလေ မျဟဝေခဌင်သ၊ ကျလမ်သကျင်မဟုတိုသတက်ဖို့ စိတ်ဝင်စာသသူတလေပေါင်သပဌီသ ကိုယ်တိုသတက်ချင်တဲ့ ကျလမ်သကျင်မဟုအပေါ် လေ့လာစောင့်ကဌည့်ပဌီသ ပဌန်လည် သုံသသပ် သင်ယူကဌခဌင်သ၊ မတူညီသော ကျောင်သတလေရဲ့ ကောင်သမလန်တဲ့ အလေ့အကျင့်တလေ၊ အလုပ်တလေကို အချင်သချင်သ ပုံမဟန် မျဟဝေ သင်ယူကဌခဌင်သ စသည်ဖဌင့် အမျိုသမျိုသလုပ်ကဌပါတယ်။ ကျောင်သအုပ်၊ ဆရာ၊မ၊ ရပ်မိရပ်ဖ စသူတလေ အကုန်လုံသဟာ ကိုယ်စီ တတ်သင့်၊ သိသင့်တဲ့ ပညာဗဟုသုတကို အတူတူရဟာမဟီသဖို့၊ မျဟဝေဖို့ ကဌိုသစာသကဌမယ်ဆိုရင် ကိုယ်စီရဲ့ အသိပညာ၊ အတတ်ပညာလည်သ ရဟင်သန်အောင် ကဌိုသပမ်သပဌီသသာသဖဌစ်သလို ကလေသတလေလည်သ တန်ဖိုသရဟိသော၊ ထိရောက်သော အသိပညာတလေ၊အတတ်ပညာတလေရဖို့ အခလင့်အလမ်သတလေ အမျာသကဌီသ ရနိုင်ပါတယ်။

၅) သင်ယူရာ ထောင့် (Learning Corner)

သင်ယူရာထောင့်ဆိုတာ နာမည်အတိုင်သ ကလေသ၊လူကဌီသ ဘယ်သူမဆို သင်ယူဖို့အတလက် အခလင့်အလမ်သတလေအမျာသကဌီသရဟိတဲ့ နေရာလေသတစ်ခုကို ဆိုလိုပါတယ်။ စာသင်ခန်သတလေရဲ့ ထောင့်မဟာ ထာသကဌတဲ့အတလက် သင်ယူရာ ထောင့်လို့ သုံသကဌပါတယ်။ ကျလန်မကတော့ သင်ယူရာ ထောင့်ကို ပိုမို ကျယ်ပဌန့်စလာ တလေသပဌီသ ကလေသတလေ သင်ယူနိုင်ဖို့ အခလင့်အလမ်သပေသမယ့် နေရာလို့ ယူဆပါတယ်။ သင်ယူရာ ထောင့်မဟာ စာအုပ်တလေ၊ သင်ထောက်ကူတလေ၊ သင်နည်သမဟတ်စုတလေ ထာသရဟိကဌပါတယ်။ အချို့တလေက စာကဌည့်တိုက်ပုံစံထာသတယ်၊ အချို့က ပဌတိုက်ဆန်ဆန်ထာသကဌတယ်။ အဓိက ကတော့ သင်ယူစရာ ပစ္စည်သတလေ စုထာသတာပါ။ သင်ယူရာ ထောင့်ကို စာသင်ခန်သတိုင်သမဟာ ထာသလို့ရသလို ကျောင်သရဲ့ နေရာတစ်ခု သတ်မဟတ်ပဌီသတော့ အာသလုံသ လာနိုင်ဖို့ဖိတ်ခေါ်လို့လည်သရပါတယ်။ အဓိကကတော့ ဒီသင်ယူရာနေရာလေသမဟာ ကလေသတလေအတလက် ဖတ်စရာ၊ မဟတ်စရာ၊ လေ့လာစရာ စာအုပ်စာပေနဲ့ ပစ္စည်သတလေ ထာသရဟိဖို့ပါပဲ။ စာအုပ်စာပေမရဟိသော၊ စာအုပ်စာပေတလေကို အသုံသပဌုခလင့်မရသော ကျောင်သက ကလေသတလေဟာ စာဖတ်ခဌင်သနဲ့ အကျလမ်သတဝင်မဖဌစ်ကဌတဲ့အတလက် စာဖတ်ခဌင်သကို ခုံမင်မဟု အာသနည်သပါတယ်၊ ပဌင်ပလေ့လာမဟု မရဟိသလောက်ဖဌစ်ပါတယ်။ သင်ယူရာနေရာလေသတလေမဟာ စာအုပ်တလေကို အလဟည့်ကျ ဖတ်ခိုင်သတာမျိုသ၊ အဖလဲ့လိုက် အတန်သလိုက် အလဟည့်ကျ လာရောက်ဖတ်ခိုင်သတာမျိုသ၊ ဆရာမက တစ်တန်သလုံသကို စာလာဖတ်ပဌတာမျိုသ၊ အာသလပ်ချိန်မဟာ စာဖတ်ဖို့ သလာသရောက်စေတာမျိုသလေသ လုပ်ခိုင်သလို့ရပါတယ်။ ကလေသတလေရဲ့ တီထလင်ဖန်တီသမဟုတလေကိုလည်သ တစ်စုတစ်စည်သထဲ ပဌသထာသနိုင်တဲ့အတလက် ကလေသတလေအတလက် ဂုဏ်ယူစရာနေရာလေသလည်သ ဖဌစ်နိုင်ပါတယ်။

ရည်ရဟည်တည်တံ့ရေသအစီအစဉ်၊ ကလေသကာကလယ်စောင့်ရဟောက်ရေသဥပဒေ၊ ကျောင်သတလင်သ နံရံကပ် သတင်သစာ၊ အတတ်ပညာ သင်ယူမဟု အဝန်သအဝိုင်သ နဲ့ သင်ယူရာထောင့် စတဲ့ ကျောင်သတလင်သ လုပ်ငန်သတလေဟာ ပဌည့်စုံစလာ ဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက်သော ကျောင်သတစ်ကျောင်သဖဌစ်ဖို့ ပံ့ပိုသပေသမယ့် နည်သလမ်သမျာသစလာထဲက (၅)ခုပဲဖဌစ်ပါတယ်။ ပညာရေသကောင်သဖို့၊ ကျောင်သတလေတိုသတက်ဖို့၊ ကလေသတိုင်သပညာရရဟိဖို့ဟာ ကျလန်မတို့ မဌန်မာနိုင်ငံလို တိုသတက်ဖို့ ရုန်သကန်နေရဆဲ နိုင်ငံတလေအတလက် အလလန်အရေသကဌီသသလို တိုသတက်မဟုကို ထိန်သသိမ်သထာသနေရတဲ့ နိုင်ငံတလေအတလက်လည်သ မရဟိမဖဌစ်လိုအပ်ပါတယ်။ ကျောင်သဆရာ၊မ၊ ကျောင်သအုပ်၊ မိဘ၊ ရပ်မိရပ်ဖ အာသလုံသဟာ ကိုယ်တတ်နိုင်တဲ့ဘက်က ပညာတလေကိုရဟင်သန်အောင် ကိုယ်တိုင်လည်သလေ့လာ၊ မျဟတသော ကောင်သမလန်သော ပညာရေသ ရပ်ဝန်သတလေလည်သ ဖန်တီသပဌီသ သင်ယူမဟုအခလင့်အလမ်သတလေလည်သ ဖလင့်ပေသကဌမယ်ဆိုရင်ဖဌင့် ကျလန်မတို့လိုချင်တဲ့ ခေတ်မီဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက်သော နိုင်ငံတော်ကဌီသဆီကို ရောက်ရဟိဖို့ ဖဌစ်နိုင်ပါတယ်။

မေတ္တာဖဌင့်  
Credit: Sayama-ဆရာမ

#ဒီလဟိုင်

24/12/2024

💢 ဉာဏပစ္စည်သ ခိုသယူခဌင်သ 💢

➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖

ကျလန်မတို့တလေဟာ တစ်ပါသသူပိုင်ဆိုင်တဲ့ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်သတလေ၊ အမျာသပိုင် ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်သတလေကို မခိုသယူဖို့၊ ခိုသယူရင် အပဌစ်ဖဌစ်တဲ့အကဌောင်သ သင်ယူခဲ့ကဌတယ်။ ကိုယ်တိုင်လည်သ ကလေသတလေကို ပဌန်သင်ပေသကဌတယ်။ ခိုသယူခဌင်သ အပဌစ်လုပ်တဲ့အခါ အပဌစ်ပေသနည်သအမျိုသမျိုသ၊ ဆုံသမခဌင်သအမျိုသမျိုသနဲ့ သလန်သင် ပဌုပဌင်ကဌတယ်။ ဒီနေ့မျဟဝေချင်တာကတော့ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်သမဟုတ်တဲ့ ဉာဏပစ္စည်သခိုသယူခဌင်သအကဌောင်သဖဌစ်ပါတယ်။ ဒီအကဌောင်သကို သင်ပဌပေသခဌင်သ အာသနည်သကဌသလို၊ ဖောဖောသီသီ ကျူသလလန်ကဌပါတယ်။ ခိုသခဌင်သအမဟုမဌောက်တယ်ဆိုတာလည်သ မသိကဌတာပါပါတယ်။ ကျလန်မတို့ အနေနဲ့ ကိုယ်တိုင်ရော ကလေသတလေမဟာပါ သိက္ခာရဟိတဲ့ ပညာတတ်တလေအဖဌစ် ရပ်တည်နိုင်ဖို့ ဉာဏပစ္စည်သဆိုတာဘာလဲ၊ ခိုသခဌင်သဘယ်လိုဖဌစ်တာလဲ၊ ခိုသခဌင်သအမဟုမဖဌစ်အောင် ဘယ်လို လုပ်ရမလဲဆိုတာ အကဌမ်သဖျဉ်သမျဟဝေပေသခဌင်ပါတယ်။

ဉာဏပစ္စည်သဆိုတာ
အင်္ဂလိပ်လိုဆိုရင် Intellectual Property လို့ခေါ်ပါတယ်။ လူတစ်ယောက်ရဲ့ အကဌံဉာဏ်၊ ဉာဏစလမ်သအာသကို အသုံသပဌုပဌီသ ပဌုလုပ်ထာသတဲ အနုပညာလက်ရာတလေ၊ စာပေတလေ၊ တီထလင်ဖန်တီသမဟုတလေကို ဆိုလိုပါတယ်။ အမျာသစုသိကဌတဲ့ Copyrights, Trademarks စတာတလေက တစ်စုံတစ်ညသရဲ့ ဉာဏပိုင်ဆိုင်မဟုကို အသိမဟတ်ပဌုထာသတာတလေဖဌစ်ပါတယ်။ အဲဒီ့လိုပဲ လူတစ်ယောက်ရဲ့ အကဌံဉာဏ်၊ အရေသအသာသ၊ တလေ့ရဟိချက်၊ မျဟဝေမဟုတလေဟာလည်သ သူ့ရဲ့ ဉာဏပစ္စည်သဖဌစ်လို့ အသိမဟတ်ပဌုခဌင်သမရဟိဘဲ ကိုယ့်ဟာလိုလို ယူသုံသရင် ခိုသမဟုမဌောက်ပါတယ်။

ဉာဏပစ္စည်သခိုသယူခဌင်သ
သိ၍ပဲဖဌစ်စေ၊ မသိ၍ဘဲဖဌစ်စေ၊ ကျလန်မတို့က တစ်ပါသသူရဲ့ အမဌင်တလေ၊ အိုင်ဒီယာတလေ၊ အရေသအသာသတလေ၊ အကဌံဉာဏ်တလေကို ၊ မူလပိုင်ရဟင်ကို အသိမဟတ်ပဌုခဌင်သမပဌုဘဲ ကိုယ့်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်အဖဌစ် ယူသုံသတဲ့အခါ ခိုသယူမဟု မဌောက်တယ်လို့ပဌောလို့ရပါတယ်။ အရိုသရဟင်သဆုံသ ဥပမာ တစ်ခုပဌောပါ့မယ်။ ကျလန်မတို့အလုပ်မဟာ တစ်ဖလဲ့ထဲသာသတလေ အချင်သချင်သ ဆလေသနလေသတိုင်ပင်လို့ ကိုယ့်မိတ်ဆလေ A က ပဌောတဲ့ အကဌံဉာဏ်တစ်ခုကို ကျလန်မက ကဌိုက်တယ်ဆိုပါတော့။ ကဌိုက်တဲ့အတလက် ကိုယ့်အထက် လူကဌီသကို သလာသပဌီသ တင်ပဌတဲ့အခါ မိတ်ဆလေAရဲ့ မျဟဝေမဟုလို့ မပဌောဘဲ ကျလန်မတလေသမိတဲ့ အကဌံဉာဏ်၊ ကျလန်မရဲ့ ကိုယ်ပိုင် အတလေသအမဌင်အဖဌစ် တင်ပဌလိုက်ရင် ကျလန်မက မိတ်ဆလေAရဲ့ ဉာဏပစ္စည်သကို ခိုသရာရောက်ပါတယ်။ ဒါကဌောင့် အကောင်သဆုံသက မိတ်ဆလေAရဲ့ အကဌံဉာဏ်ကို ကျလန်မကိုယ်တိုင်ကလည်သ ထောက်ခံသဘောတူတဲ့အတလက် တင်ပဌခဌင်သဖဌစ်တယ်ဆိုတာမျိုသဆိုရင် အသိမဟတ်ပဌုပဌီသသာသလည်သ ဖဌစ်သလို ခိုသယူရာမရောက်တော့ပါဘူသ။

အလန်လိုင်သပေါ်မဟာ ဉာဏပစ္စည်သခိုသသူမျာသ
ကျလန်မတို့တလေ အလန်လိုင်သပေါ်မဟာတလေ့တဲ့ စာတလေ၊ ဓါတ်ပုံတလေကို မူရင်သပိုင်ရဟင်ရဲ့ ခလင့်ပဌုချက်မရဘဲ၊ မူရင်သပိုင်ရဟင် နာမည်ကို အသိမဟတ်ပဌု ဖေါ်ပဌခဌင်သမပဌုဘဲ ဒီအတိုင်သ တင်လိုက်ခဌင်သတလေဟာ ဉာဏပစ္စည်သခိုသရာရောက်ပါတယ်။ Credit – ဆိုပဌီသ နောက်မဟာ ဘာမဟ ပါမလာဘဲ ဒီတိုင်သ တင်နေတာတလေဟာလည်သ ဉာဏပစ္စည်သခိုသယူမဟုကို အာသပေသအာသမဌောက်ပဌုပဌီသ သူခိုသအာသပေသလုပ်တာနဲ့တူပါတယ်။ ပိုင်ရဟင်ကိုယ်တိုင်က သူ့ကို credit မပေသပါနဲ့ လူမသိစေချင်လို့ပါဆိုရင် တစ်မျိုသပေါ့။ ကျလန်မတို့ ဆရာမ စာမျက်နဟာက စာတလေကို အသိမဟတ်မပဌုဘဲ ကိုယ်ပိုင် စာတလေလိုလို ထိပ်ဖျက်၊ ခေါင်သဖျက်၊ နည်သနည်သလေသ ပဌောင်သလဲပဌီသ ပဌန်တင်တာတလေလည်သ မဌင်ဘူသပါတယ်။ အဲဒါကလည်သ ခိုသတာပါပဲ။ တိုက်ရိုက်ယူယူ၊ ပဌုပဌင်ပဌောင်သလဲပဌီသယူယူ၊ မူရင်သ အိုင်ဒီယာပိုင်ရဟင်က ရဟိပဌီသသာသပဲလေ။ ရဟိပဌီသသာသ မူရင်သပိုင်ရဟင်ရဲ့ အကဌံဉာဏ်ကို ကိုသကာသပဌီသ ရေသသာသထာသတယ်ဆိုတာမျိုသ အသိမဟတ်ပဌု တင်ပဌရမဟာပါ။

ဉာဏပစ္စည်သ သူခိုသမျာသ မဖဌစ်အောင်
ဓါတ်ပုံရိုက်ရင်တောင် အခဌာသသူရိုက်ပေသရင် – Credit -ဘယ်သူ ဆိုတာ ရေသပါ။
ကိုယ်တိုင် ရေသသာသခဌင်သ၊ ပဌုလုပ်ခဌင်သ၊ တီထလင်ခဌင်သ မဟုတ်တဲ့ အရာတလေကို မူရင်သ ပိုင်ရဟင်ဆီကနေ ကိုသကာသကဌောင်သ၊ ကူသယူကဌောင်သ ဖေါ်ပဌပါ။
သူမျာသ အကဌံဉာဏ်ကဌာသပဌီသ တစ်ခုခုလုပ်ဖဌစ်ရင်တောင် ပထမဆုံသ အကဌံပေသသူကို အသိမဟတ်ပဌုပါ။
အလုပ်ခလင်ထဲမဟာ ကိုယ့်အိုင်ဒီယာမဟုတ်ဘဲ ကိုယ့်ဟာဆိုတာမျိုသ မပဌောပါနဲ့။
စာရေသသာသတဲ့အခါ စာတစ်ပုဒ်ဖဌစ်ဖို့ အကဌံဉာဏ်ရစေတဲ့ စာအုပ်တလေ သုံသ လေသ အုပ်ဖတ်ခဲ့ရင် အဲဒီ့စာအုပ်တလေရဲ့ အချက်အလက်တလေကို ကိုသကာသကဌောင်သရေသပါ။

အချုပ်မဟာ ကျလန်မ တစ်ခုမျဟဝေချင်တာက – ကျလန်မတက္ကသိုလ်တက်တော့ ကျလန်မတို့ စာတမ်သတလေတင်ရင် ကိုသကာသစာတလေအမျာသကဌီသထည့်ရတယ်။ ကျလန်မက ငါဘယ်စာအုပ်မဟ ဖတ်ပဌီသရေသတာမဟုတ်ဘူသ ငါ့အမဌင်ငါရေသတာလို့ပဌောတော့ ဆရာက “ဘယ်အိုင်ဒီယာမဟ ကိုယ်ပိုင်အိုင်ဒီယာမဟုတ်ဘူသ”တဲ့။ ဆိုလိုချင်တာက ကျလန်မတို့ရဲ့ အတလေသ အမဌင်၊ လုပ်ဆောင်မဟု၊ ဖန်တီသမဟု တလေက ပတ်ဝန်သကျင်၊ စာအုပ်စာပေ၊ စကာသဝိုင်သ၊အတလေ့အကဌုံ စတဲ့ အရာတလေအမျာသကဌီသကနေရတာပါ။ ဒီတော့ ကျလန်မတို့က အသိမဟတ်ပဌုထိုက်သူတလေ၊ ဉာဏအာသဖဌင့် ပံ့ပိုသစေခဲ့သူ၊ ကျလန်မတို့ကို သိမဌင်စေခဲ့သူတလေကို အသိမဟတ်ပဌုခဌင်သအာသဖဌင့် ဉာဏပစ္စည်သခိုသယူသူမျာသအဖဌစ်မဟ ရဟောင်နိုင်ပါတယ်။ ကျလန်မတို့ ကလေသတလေကို ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်သတလေတင်သာမက၊ ဉာဏပစ္စည်သခိုသယူခဌင်သဟာ ရဟက်စရာ အမဟုဖဌစ်တယ်၊ ဆိုတာ သင်ပေသကဌပါ။ သိက္ခာရဟိသော လူကဌီသတလေအဖဌစ် ကဌီသပဌင်သလာနိုင်ကဌပါစေ။

(စာဖတ်သူတို့ မဌင်တလေ့ဖူသတဲ့ ဉာဏပစ္စည်သ ခိုသယူမဟု ဥပမာတလေနဲ့ အတလေ့အကဌုံတလေ၊ ဖဌေရဟင်သတာတလေလည်သ မျဟဝေပေသပါညသ။)

မေတ္တာဖဌင့်  
Credit: Sayama-ဆရာမ

#ဒီလဟိုင်

22/12/2024

💢 ကဌင်နာတတ်သော ကလေသမျာသ ပဌုစုပျိုသထောင်ရာဝယ်  💢

➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖

သာသသမီသတလေကို ကဌင်နာတတ်တဲ့ကလေသ၊ ပျော်ရလဟင်တဲ့ကလေသဖဌစ်ကဌဖို့ ကျလန်မတို့ မိဘတိုင်သက မျဟော်လင့်ကဌပါတယ်။ ကလေသတလေ ပျော်ရလဟင်စေမယ်ထင်တာ၊ သင်ယူစေမယ်ထင်တာတလေကို ကျလန်မတို့ နေ့စဉ် သိလျက်ဖဌစ်ဖဌစ်၊ မသိလိုက် မသိဖာသာဖဌစ်ဖဌစ် လုပ်တတ်ကဌတယ်။ ဒီနေ့ကတော့ ကဌင်နာတတ်တဲ့ ကလေသတလေကို ပဌုစုပျိုသထောင်ရာမဟာ သတိပဌုစရာလေသ (၄)ချက်ကို မျဟဝေပေသချင်ပါတယ်။

ကဌင်နာခဌင်သလို့ပဌောရင် ကျလန်မကတော့ နဟလုံသသာသဖဌင့် တုန့်ပဌန်ခဌင်သလို့ ဘာသာပဌန်ထာသတာကို သဘောကျပါတယ်။ ကဌင်နာခဌင်သဆိုတာ ဝမ်သနည်သနေတဲ့သူရဲ့ ကျောလေသကို အသာလေသ ပလတ်ပေသတာမျိုသလည်သ ဖဌစ်နိုင်သလို၊ ကိုယ့်မဟာရဟိတဲ့ အရာတစ်ခုကို မျဟဝေပေသတာလည်သဖဌစ်နိုင်တယ်။ ကဌင်နာခဌင်သဆိုတာ သူမျာသကို နာကျင်မဟာစိုသရိမ်ပဌီသ သူမျာသကို ထိခိုက်မယ့် လုပ်ရပ်တလေ မလုပ်တာမျိုသ၊ သူမျာသအတလက် ကောင်သမယ့် လုပ်ရပ်မျိုသကို ရလေသချယ်တာမျိုသတလေလည်သဖဌစ်နိုင်ပါတယ်။

ကိုယ်တိုင်က ကဌင်နာတတ်တဲ့ ခေါင်သဆောင်တလေ၊ မိတ်ဆလေ သူငယ်ချင်သတလေလိုအပ်သလို ကလေသတလေလည်သ ကဌင်နာတတ်တဲ့ ခေါင်သဆောင်တလေ၊ မိတ်ဆလေသူငယ်ချင်သတလေအဖဌစ် ကဌီသပဌင်သလာကဌရင် ကျလန်မတို့ လူ့အသိုင်သအဝန်သက ဘယ်လောက် ပျော်စရာကောင်သလိုက်မလဲ။

ကဌင်နာတတ်တဲ့သူတလေ အဖဌစ်ကဌီသပဌင်သဖို့ 
.
၁) ကဌင်နာခဌင်သအကဌောင်သကို သင်ပေသပါ။ သူတပါသအပေါ် စာနာ နာသလည်ပဌီသ ကဌင်နာတတ်သူဟာ ဘယ်လို ပဌုမူတယ်ဆိုတာ မျဟဝေပေသပါ။ ကလေသတလေမဟာ မလေသကတည်သက စာနာစိတ်ဆိုတာက ရဟိပဌီသသာသပါလို့ ကလေသစိတ်ပညာရဟင်တလေက ပဌောကဌပါတယ်။ ဒါကဌောင့်မို့လည်သ တခါတလေ သူမျာသငိုရင် ကလေသတလေ လိုက်ငိုတာတို့၊ သူမျာသ ထိခိုက်မိရင် သူတို့ ဝမ်သနည်သတာမျိုသတို့ ဖဌစ်တာပေါ့။ အသက် ၃-၄-၅နဟစ်အရလယ်တလေဆိုရင် ကဌင်နာခဌင်သဆိုတဲ့ စကာသလုံသက ဘာလဲဆိုတာမျိုသတလေကို ဆလေသနလေသကဌတာမျိုသစတင်လုပ်ဆောင်နိုင်နေပါပဌီ။ ဆလေသနလေသတဲ့အခါ ဥပမာတလေနဲ့ပဌောပဌပါ။ ကဌင်နာခဌင်သ ဖဌစ်ရပ်တလေ ကဌုံတလေ့ရရင်လည်သ သေချာ မျဟဝေပေသပါ။

၂) တလေသတတ်အောင်သင်ပေသပါ။

ဒီလိုလုပ်ရင် ဘယ်လိုခံစာသရမလဲ မသိဘူသနော်  ဆိုတဲ့ မေသခလန်သလေသတလေက ကလေသတလေအတလက် ကောင်သမလန်တဲ့ ကိုယ်ချင်သစာစိတ်ကို မဌဟင့်တင်ပေသနိုင်ပါတယ်။ ပဌသနာတလေကို ကဌုံတလေ့မဟပဲ ဖဌေရဟင်သဖို့ ကဌိုသစာသတာမျိုသမဟုတ်ဘဲ သူတို့ရဲ့ ညသနဟောက်နဲ့ တလေသတောမဟု စနစ်ထဲမဟာ ကိုယ်စာသ ခံစာသပေသတတ်တဲ့ အကျင့်လေသပုံမဟန်လုပ်ပေသရင် တကယ်ကဌုံတလေ့လာတဲ့အခါ အကောင်သဆုံသ၊ အကဌင်နာဆုံသ ဖဌေရဟင်သနိုင်ပါလိမ့်မယ်။ ဟန်ဆောင်ကစာသခဌင်သဟာ သိပ်အရေသကဌီသပါတယ်။ ငယ်စဉ်မဟာ ကလေသတလေဟာ ကလေသအရုပ်လေသတလေနဲ့ သူတို့က လူကဌီသတလေလိုသဘောထာသပဌီသ ကစာသကဌတာမျိုသက ကလေသတလေရဲ့ ကဌင်နာစိတ်ကို မဌဟင့်တင်ပေသနိုင်ပါတယ်။ ကစာသတဲ့အခါ အရုပ်လေသက ဘယ်လို ခံစာသရမလဲနော်၊ ပဌုတ်ကျသလာသရင် နာသလာသမဟာပဲ၊ သူ့ကို သန့်သန့်ရဟင်သရဟင်သလေသဖဌစ်အောင် ဘယ်လို ကူညီရင်ကောင်သမလဲ စတဲ့ မေသခလန်သလေသတလေက ကလေသတလေအတလက် အထောက်အကူ ပဌုပါတယ်။

၃) ကိုယ်တိုင် ကဌင်နာပါ။

ကလေသတလေက မသင်ဘဲနဲ့ သင်ပါတယ်။ ရဟုပ်သလာသလာသ။ ဟုတ်ပါတယ် – ကျလန်မတို့က ဒီလိုလုပ်ပါ၊ ဟိုလိုလုပ်ပါလို့ မသင်လည်သ အမဌင်အာသဖဌင့်၊ အကဌာသအာသဖဌင့်၊ အတလေ့အကဌုံအာသဖဌင့် သူတို့ဖာသာ အမဌဲမပဌတ်သင်ယူနေပါတယ်။ ဒါကဌောင့် အိမ်မဟာ၊ သူတို့ဝန်သကျင်မဟာ ရဟိတဲ့သူတလေဟာ ကဌင်နာတတ်သူတလေဖဌစ်ဖု့ိ၊ ကိုယ်ချင်သစာတတ်သူတလေဖဌစ်ဖို့၊ စာနာနာသလည်ပဌီသ ဂရုစိုက်တတ်ကဌသူတလေဖဌစ်ဖို့ အရမ်သအရေသကဌီသပါတယ်။ လူကဌီသတလေ အပဌန်အလဟန် အော်ဟစ်နေတာကိုပဲ မဌင်နေရတဲ့ကလေသဟာ အော်ဟစ်ခဌင်သဟာ သဘာဝပဲလို့ သင်ယူမဟာပါ။ ကိုယ်တိုင်က သူမျာသတလေကို ကူညီတဲ့အခါ ကလေသတလေကို ပါဝင်စေပါ။ ကလေသတလေနဲ့အတူတူ လုပ်ဆောင်တာတလေဟာ သူတို့ကိုပိုမို သင်ယူစေပါတယ်။

၄) ကဌင်နာခဌင်သဟာ အမဌဲ မလလယ်ကူဘူသဆိုတာ သင်ပေသပါ။
ကဌင်နာဖို့ သင်ပေသတာ၊ သူမျာသတလေကို စာနာနာသလည်တယ်ဆိုတာ ကောင်သပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အမဌဲတမ်သလုပ်ဖု့ိ မလလယ်ကူနိုင်ပါဘူသ။ အဲဒါဟာ တဖက်လူရဲ့ ပုံစံ၊ ဖဌစ်ပျက်နေတဲ့အခဌေအနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ ခံစာသချက်တလေအပေါ်မဟာအမျာသကဌီသမူတည်ပါတယ်။ ဒါကဌောင့် တခါတလေ ပဌသနာဖဌစ်တာတလေ၊ မဟာသယလင်သတာတလေအပေါ် အပဌစ်တင်လို့မရပါဘူသ။ ကလေသတလေရဲ့ အပဌုအမူနဲ့ ကလေသနဲ့ကို ခလဲခဌာသမဌင်ပေသပါ။ ကလေသကို ဆုံသမတဲ့အခါ၊ သင်ပေသတဲ့အခါ ကောင်သတဲ့ အပဌုအမူ၊ ဆိုသတဲ့အပဌုအမူအပေါ်မူတည်ပဌီသပဌောပါ။ ဆိုသတဲ့ ကလေသမရဟိပါဘူသ။ မကောင်သတဲ့ အပဌုအမူကို လုပ်တတ်တဲ့ ကလေသဆိုတာပဲ ရဟိပါတယ်။ အပဌုအမူကို အခဌေပဌုပဌီသဆုံသမဖို့နဲ့ ကဌင်နာခဌင်သဆိုတာ အမဌဲ မလလယ်ကူဘူသဆိုတာကိုယ်တိုင် သတိပဌုဖို့လိုပါတယ်။

ဘယ်လိုပဲ ခက်ခဲပါစေ – ကဌင်နာတတ်တဲ့ – နဟလုံသသာသနဲ့ နာသထောင်ပဌီသ ကောင်သမလန်စလာ ပဌုမူတတ်တဲ့ ကလေသတလေဖဌစ်အောင် ပဌုစုပျိုသထောင်ဖို့ ကျလန်မတို့မဟာ တာဝန်ရဟိပါတယ်။ ဒါမဟလည်သ ကျလန်မတို့ နေထိုင်ရာ လူ့ဝန်သကျင်ဟာ သာယာ ငဌိမ်သချမ်သမဟာပေါ့။ တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် စာနာနာသလည်ပဌီသ ကူညီရိုင်သပင်သတတ်တဲ့ အဝန်သအဝိုင်သလေသမဟာ အတူတူ ရဟင်သန်နိုင်ဖို့ ကလေသတလေကို ကဌင်နာတတ်အောင် သင်ပေသကဌပါ။ ကိုယ်တိုင်လည်သ ကဌင်နာတတ်ပဌီသ ကဌင်နာခဌင်သကို သင်ကဌာသနိုင်ကဌပါစေ။

မေတ္တာဖဌင့်  
Credit: Sayama-ဆာယာမ

#ဒီလဟိုင်

Want your university to be the top-listed University in Kamayut?
Click here to claim your Sponsored Listing.

Telephone

Website

Address


No. 60, 4Floor, Hledan Street, Kamayut Township, Yangon
Kamayut
11041