WAI LINN - Information Technology

What is Li-Fi?

Linux
=====
လင္းနပ္စ္ (အဂၤလိပ္: Linux) ဆိုသည္မွာ ယူးနစ္စ္ (Unix) ႏွင့္ ဆင္တူေသာ ကြန္ပ်ဴတာ စက္လည္ပတ္ေရး စနစ္ (Operating System) တစ္မ်ိဳး ျဖစ္ၿပီး လင္းနပ္စ္ ကာနဲလ္ (Linux kernel) ကို အသုံးျပဳထားသည္။ လင္းနပ္စ္ကို ကြန္ပ်ဴတာ ဟတ္ဒ္ဝဲလ္ အမ်ိဳးမ်ိဳးေပၚတြင္ တပ္ဆင္ အသုံးျပဳႏိုင္ၿပီး မိုဘိုင္းဖုန္းမ်ား၊ တက္ဘလက္ ကြန္ပ်ဴတာမ်ား၊ ေရာက္တာမ်ား ႏွင့္ ဗြီဒီယိုဂိမ္း ကြန္ဆိုး မ်ားမွ စ၍ မိန္းဖရိမ္ ကြန္ပ်ဴတာမ်ား ႏွင့္ စူပါကြန္ပ်ဴတာ မ်ား အထိ တပ္ဆင္အသုံးျပဳေလ့ ရွိသည္။ လင္းနပ္စ္ သည္ ဆာဗာ စက္လည္ပတ္ေရး စနစ္ မ်ားတြင္ ေရွ႕မွေျပးလွ်က္ ရွိေသာ စနစ္တစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီး ကမာၻေပၚတြင္ အျမန္ဆုံးေသာ ကြန္ပ်ဴတာ ၁၀ လုံးတြင္ လင္းနပ္စ္ကို အသုံးျပဳထားသည္။

လင္းနပ္စ္ကို ေရးသားတီထြင္ျခင္းမွာ အခမဲ့လြတ္လပ္ ေသာ အိုးပင္းဆို႔စ္(open source) ေဆာ့ဖ္ဝဲလ္မ်ားကို ပူးေပါင္းေရးသားၾကျခင္း၏ ထင္ရွားေသာ ဥပမာ တစ္ခု ျဖစ္သည္။ ပုံမွန္အားျဖင့္ စနစ္၏ ေနာက္ခံတြင္ ေရးသားထားေသာ ဆို႔စ္ကုတ္ဒ္ မ်ားကို အသုံးျပဳျခင္း၊ လြတ္လပ္စြာ ျပင္ဆင္တည္းျဖတ္ျခင္း၊ ျပန္လည္ျဖန႔္ေဝျခင္းတို႔ကို စီးပြားေရး လုပ္ငန္းသုံး ႏွင့္ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းသုံးမဟုတ္ေသာ ကိစၥမ်ား အတြက္ မည္သူမဆို GNU ေယဘူယ် အမ်ားသုံး လိုင္စင္ (General Public License ) ကဲ့သို႔ေသာ လိုင္စင္မ်ားျဖင့္ အသုံးျပဳႏိုင္သည္။ ပုံမွန္အားျဖင့္ လင္းနပ္စ္ ကို ပက္ေက့ခ်္ (Package) ဟုေခၚေသာ ပုံစံမ်ားေအာက္တြင္ စားပြဲတင္ (Desktop ) ႏွင့္ ဆာဗာ ကြန္ပ်ဴတာ မ်ားအတြက္ ျဖန႔္ေဝေလ့ ရွိသည္။ ထင္ရွားေသာ လင္းနပ္စ္ ျဖန႔္ေဝမႈမ်ားတြင္ ဒီဘီယံ (Debian) ႏွင့္ ၎၏ မ်ိဳးကြဲျဖစ္ေသာ ဦးဘြန္းတု ၊ ဖီဒိုရာ (Fedora ) ႏွင့္ အိုးပင္းဆူဆီ (openSUSE) စသည္တို႔ ပါဝင္ၾကသည္။ လင္းနပ္စ္ ျဖန႔္ေဝမႈမ်ားတြင္ ရည္႐ြယ္ထားသည့္ အသုံးျပဳမႈကို လုပ္ငန္းၿပီးေျမာက္ေအာင္ ေဆာင္႐ြက္ေပးႏိုင္မည့္ လင္းနပ္စ္ ကာနဲလ္ ႏွင့္ အတူ ကူညီပံ့ပိုးေပးေသာ အသုံးခ် ေဆာ့ဖ္ဝဲလ္မ်ား (utilities) ႏွင့္ လိုင္ဘရီ မ်ား ပါဝင္ၾကသည္။

လင္းနပ္စ္တြင္ အသုံးျပဳႏိုင္သည့္ ဒတ္စေတာ့အင္ဗြားရမန႔္မ်ားမွာ X Window System , GNOME ႏွင့္ KDE တို႔ျဖစ္ၾကပါသည္။ အိုမင္းေဟာင္းႏြမ္းေနေသာ ကြန္ပ်ဳတာမ်ားတြင္လည္းအသုံးျပဳႏိုင္ရင္အတြက္ သုံးစြဲမႈနည္းေသာ Xcfe ႏွင့္ LXDE မ်ားကိုလည္းေ႐ြးခ်ယ္ႏိုင္ပါသည္။ အထက္ပါ Distro မ်ားတြင္ေတာ့ သာမန္အဆင့္ရွိ ဂရစ္ဖစ္လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားပါရွိမည္မဟုတ္ပဲ ၎အစား အပါခ်ီ HTTP server ႏွင့္ OpenSSH ကဲ့သို႔ေသာ SSH server မ်ားပါရွိမည္ျဖစ္သည္။ လင္းနစ္သည္ မည္သူမဆိုလြတ္လပ္စြာ ျဖန႔္ေဝႏိုင္ၿပီး မိမိစိတ္ႀကိဳက္ Distro တစ္ခုကိုလည္းလြတ္လပ္စြာဖန္တီးႏိုင္ပါသည္။ Mozila Firefox ကဲ့သို႔ေသာ Web Browser မ်ား OpenOffice ႏွင့္ LibreOffice ကဲ့သို႔ ႐ုံးသုံးေဆာ့ဝဲေပါင္းခ်ဳပ္မ်ား GIMP ဟုေခၚေသာ ပုံျပင္ ေဆာ့္ဝဲမ်ားမွာ လင္းနပ္စ္တြင္ ေယဘူယ်ပါဝင္ေလ့ရွိၾကပါသည္။

လင္းနစ္၏ ဖိုင္သိမ္းဆည္းမႈ အၾကမ္းမ်ဥ္း
+++++++++++++++++++++++++++
/ Root directory ျဖစ္သည္။ က်န္ရွိေနေသာ directory အားလုံးကို ရည္ၫႊန္းရာျဖစ္သည္။

/bin Linux ကို run ရန္ မရွိမျဖစ္ လိုအပ္ေသာ binary file မ်ား ပါဝင္သည္။

/boot Linux ကို boot လုပ္ရန္ လိုအပ္ေသာ ဖိုင္မ်ား ပါဝင္သည္။

/etc အျခားေသာ Linux ေပၚတြင္ တင္ထားသည့္ software မ်ား၏ configuration ဖိုင္မ်ား ပါဝင္သည္။

/home User အားလုံးတြင္ ကိုယ္ပိုင္ home directory မ်ား (ဥပမာ Windows တြင္ My Documents ကဲ့သို႔) ရွိၾကသည္။ ၎ တို႔ အားလုံးပါဝင္သည္။ ဥပမာ သင္၏ user id သည္ tomh ဆိုပါက သင္၏ My Documents (home- directory) သည္ /home/tomh ျဖစ္ေပမည္။

/lib Linux တြင္ လိုအပ္ေသာ library ဖိုင္မ်ား ပါဝင္သည္။ Windows ၏ DLL ဖိုင္မ်ား ႏွင့္ ဆင္တူသည္။

/lost + found Disk check လုပ္ေသာ အခါ ေတြ႕ရွိရသည့္ ပ်က္ဆီးေနေသာ သို႔မဟုတ္ မည့္သည့္ directory ႏွင့္မွ် အဆက္အစပ္ ရွိမေန ေသာ ဖိုင္မ်ားကို ဤေနရာတြင္ သိမ္းထားသည္။ ထိုသို႔ ဖိုင္မ်ား ရွိရျခင္းမ်ား ကြန္ျပဴတာအား မွန္ကန္ေသာ shut down မလုပ္ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္သည္။

/misc အေထြေထြ ဖိုင္မ်ား ပါဝင္သည္။

/mnt အျခား ဆက္စပ္ ကိရိယာမ်ား (CD Rom, Floopy, Printer) ႏွင့္ အျခား file system မ်ားကို mount လုပ္ရာ ေနရာျဖစ္သည္။

/opt Optional software မ်ား ပါဝင္သည္။

/proc pseudo-filesystem မ်ား ပါဝင္သည္။ အမွန္တြင္ ၎တို႔သည္ hardisk ေပၚတြင္ မရွိၾကေပ။ ထိုdirectory ထဲကို သင္ ဝင္ေရာက္ ၾကည့္ပါမွာ ၎တို႔ ကိုျမင္ႏိုင္ေပသည္။ ၎တို႔သည္ System ၏ configuration parameter မ်ားျဖစ္ၾကၿပီး Linux OS kernel ၏ memory ထဲတြင္သာ တည္ရွိၾကသည္။

/root Super-user (root) ၏ ကိုယ္ပိုင္ home direcotry ျဖစ္သည္။

/sbin System ကို စီမံခံ့ခြဲရာတြင္ အသုံးခ်ေသာ binaries မ်ား ပါဝင္သည္။

/tmp ယာယီဖိုင္မ်ား ပါဝင္သည္။

/usr User မ်ားႏွင့္ သက္ဆိုင္ရာ ဖိုင္မ်ား directory မ်ား ပါဝင္သည္။

/usr/bin

/bin တြင္အလြန္ အေရးႀကီးေသာ ဖိုင္မ်ား ပါဝင္သည္ကို အထက္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့ၿပီ။ /usr/bin သည္ လည္း ထို႔နည္းတူ အျခား အေရးႀကီးေသာ ဖိုင္မ်ား ပါဝင္သည္။

/usr/include

Program မ်ားကို develop လုပ္ရာတြင္ compile လုပ္ရန္ လိုအပ္ေသာ header ဖိုင္မ်ား ပါဝင္သည္။

/usr/lib

User မ်ား၏ application မ်ား အတြက္ လိုအပ္ေသာ library ဖိုင္မ်ား ပါဝင္သည္။

/usr/local

လက္ရွိ ကြန္ျပဴတာ ျဖင့္သာ သီးျခား သက္ဆိုင္ေသာ ဖိုင္မ်ား ပါဝင္သည္။

/usr/sbin

User စီမံခံ့ခြဲရာတြင္ သုံးေသာ binaries မ်ား ဝါဝင္သည္။

/usr/share

User အမ်ားကို (share) ေဝမွ်ေပးႏိုင္ေသာ ဖိုင္မ်ား ပါဝင္သည္။

/usr/src

Linux kernel ၏ source code မ်ားပါဝင္သည္။

/usr/X11R6

X Window System ၏ လိုအပ္ေသာ ဖိုင္မ်ားပါဝင္သည္။

/var ပါဝင္သည့္ အေၾကာင္းအရာမ်ား မၾကာခန ေျပာင္းလဲသည့္ ဖိုင္မ်ားပါဝင္သည။

/var/log

System ၏ log ဖိုင္မ်ား ပါဝင္သည္။

/var/spool

စာပို႔စနစ္၊ သတင္းႏွင့္ printer စသည္တို႔ႏွင့္ အျခားေသာ queue လုပ္ရသည့္ အလုပ္မွန္သမွ်တို႔ပါဝင္သည္။

Source: wiki