Betta Nation

Hey yoh!

Keeper တွေ ခေါင်းခဲရတဲ့ Betta နဲ့ ဝမ်းပြဿနာ

'' ကျနော့ Betta လေး p**p အဖြူတွေဖြစ်နေလို့ ဘာဖြစ်တာလဲ မသိဘူး '' ဆိုတဲ့ မေးခွန်းမျိုးကို ဒီရက်ပိုင်း page ရဲ့ Message Box မှာ တော်တော်များများ အမေးစိပ်နေတာကိုတွေ့ရပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ '' Betta နဲ့ ဝမ်းပြဿနာ'' လို့ ခေါင်းစဉ်တပ်ပြီး ဒီနေ့ Article မှာ ဝမ်းနဲ့ ပတ်သက်သမျှ သိကောင်းစရာတွေကို မျှဝေပေးသွားမှာပဲ​ဖြစ်ပါတယ်။

'' ဝမ်းတလုံးကောင်း ခေါင်းမခဲဘူး '' ဆိုတဲ့စကားက ကျနော်တို့ လူတွေအတွက်တင်မဟုတ်ပါဘူး။ ငါးတွေအတွက်လည်း အရေးပါလှပါတယ်။ လူအပါအဝင် ငါး၊ ခွေး၊ ကြောင်၊ နွား ၊ အစရှိတဲ့ သတ္တဝါတွေဟာ အဆင့်မြင့် သတ္တဝါတွေဖြစ်ကြပါတယ်။ တစ်နည်းအားဖြင့် အဆင့်မြင့်သတ္တဝါတွေဟာ Multicellular ဖြစ်ပြီး Cell တွေပေါင်းစပ်ခြင်းအားဖြင့် Special function တွေကို လုပ်ဆောင်နိုင်တဲ့ Tissue ၊ Tissue တွေပေါင်းစပ်ခြင်းအားဖြင့် နှလုံး၊ ကျောက်ကပ် အစရှိတဲ့ organ, အဂင်္ါ တွေ ဖြစ်လာပြီး ထိုမှတစ်ဖန် organ တွေစုပေါင်းကာ Respiratory System (အသက်ရှူစနစ်) ၊ Digestive System ( အစာခြေစနစ်) ၊ Reproductive System ( မျိုးပွားစနစ်) ၊ Excretory System ( အညစ်အကြေးစွန့်စနစ်) အစရှိတဲ့ System တွေဖြစ်လာပြီး အသက်ရှင်ရပ်တည်ဖို့လိုအပ်တဲ့ အမျိုးမျိုးသော လုပ်ငန်းဆောင်တာတွေကို ခွဲဝေတာဝန်ယူထားကြတာ​​ဖြစ်ပါတယ်။

တိုင်းရင်းသမားတော်တွေနဲ့ ဆရာဝန်တွေဟာ လူနာရဲ့ အပြင်ပန်းအခြေအနေကို စစ်ဆေးရုံတင်မကဘဲ ဆီး၊ ဝမ်း၊ ဝမ်းရဲ့အရောင် စတာတွေကို စစ်ဆေးပြီး ဒီလူနာဟာ နှလုံးမကောင်းတာလား၊ ကေ​ျာက်ကပ်မှာ ပြဿနာဖြစ်နေတာလား ဆိုတာမျိုးတွေကို တန်းသိနိုင်ကြပါတယ်။ ဒီတော့ ဝမ်းက အရေးကြီးတယ်ဆိုတာ ပြောဖို့တောင်လိုမယ် မထင်တော့ပါဘူး။

ကိုယ်မွေးထားတဲ့ ငါးလေးတွေ '' အင်အင်းပါတာကို ထိုင်ကြည့်ဖူးလား'' လို့ မေးရင် နည်းနည်းတော့ ကြောင်တောင်တောင်ဖြစ်နေမလားပဲ။ ဒါပေမယ့်လည်း တခါတလေမှာ ကျနော်တို့ဟာ သေချာ ကြည့်ရှုစစ်ဆေးဖို့ လိုအပ်လှပါတယ်။

အညစ်အကြေးစွန့်တဲ့အခါ ဘာအရောင်ရှိလဲ?
ကျန်းမာသန်စွမ်းတဲ့ ငါးတစ်ကောင်ရဲ့ ဝမ်းဟာ ဘယ်လိုပုံစံရှိသလဲ?

စသဖြင့် ကိုယ့်ငါးရဲ့ အခြေအနေကို သူစွန့်ထားတဲ့ အညစ်အကြေး ကြည့်ရုံနဲ့ စစ်ဆေးနို်င်မယ်ဆိုရင် အသေအပျောက်နည်းပြီး မလိုလားအပ်တဲ့ ဆုံးရှုံးမှုတွေကို လျှော့ချနိုင်မှာ အသေအချာပါပဲ။

ငါးတွေဘယ်လို အညစ်အကြေးစွန့်ကြသလဲ?

ငါးတွေဟာ A**l fin အနားက အပေါက်ငယ် Urogenital Opening (ဆီးလိင်ပြွန်) ကနေ အညစ်အကြေးစွန့်ကြပါတယ်။ ငါးတွေဟာ ကူးခတ်နေစဉ်၊ Flare နေစဉ်တွေမှာ အညစ်အကြေးစွန့်တတ်ကြပါတယ်။ ထူးခြားချက်တစ်ခုကတော့ Betta အများစုဟာ Private place လေးတွေရှာပြီး အဲ့နေရာမှာ ကိစ္စရှင်းတတ်ကြပါတယ်။

အရွယ်အားဖြင့် ၂ လက်မသာသာ လောက်ရှိတဲ့ ငါးတစ်ကောင်ရဲ့ အစာအိမ်ဟာ အင်မတန်သေးငယ်လှပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ဒီလိုအစာအိမ်ကနေ စွန့်ထုတ်လိုက်တဲ့ အညစ်အကြေးဟာ ပိုပြီး သေးငယ်သွားပါတယ်။ အစာပုံမှန်ကျွေးနေတဲ့ ငါးတစ်ကောင်ဟာ အညစ်အကြေးလည်း ပုံမှန်စွန့်နေမှာဖြစ်ပါတယ်။ ငါးဟာ ပုံမှန်ဝမ်းသွားနေမယ်၊ အညစ်အကြေးကလည်း ပုံမှန်ပဲဆိုရင်တော့ ရေပေါ်မှာ ပေါလောပေါ်နေတဲ့ ကိစ္စတွေရှိလာမှာမဟုတ်ပါဘူး။

ဒီနေရာမှာ အီးဋီကာလေး နည်းနည်းလောက်တော့ ဖွင့်ပါရစေ။ လေကြောရှည်တယ်တော့ မထင်လိုက်ပါနဲ့။ ပိုပြီး ပြည့်စုံသွားအောင်ပါ။

ဆိုတော့ Betta Fish ရဲ့ အညစ်အကြေးဟာ

- လုံးဝန်းရှည်မျောတဲ့ ပုံစံရှိပါတယ်
- အရောင်အားဖြင့် အညိုရောင် သို့ အညိုဖျော့ရောင်ရှိတတ်ပါတယ်
- ဒီနေရာမှာ အရောင်ဆိုးဆေးပါတဲ့ အစာတွေကျွေးတယ်ဆိုရင် အနီရောင် အနည်းငယ်ရောယှက်နေတတ်ပါတယ်

အနီရောင်ပါလို့ လူတွေမှာလို ဝမ်းကိုက်တာမျိုးတော့ မဟုတ်ပါဘူး။

String p**p သို့မဟုတ် ငါးမှာ တန်းလန်း၊ တွဲလောင်းကျနေတယ်၊ ဒါမှမဟုတ် ငါးရဲ့ အညစ်အကြေးဟာ အဝါ သို့ အဖြူရောင်ဖြစ်နေပြီဆိုရင်တော့ ဒါဟာ နာမကျန်းဖြစ်နေပြီဆိုတာကို ပြသတဲ့ လက္ခဏာတစ်ခုပဲဖြစ်ပါတယ်။

ငါးတွင်ဖြစ်သော ဝမ်းချုပ်ခြင်း

အကယ်၍ ငါးရဲ့ အညစ်အကြေးဟာ ခန္ဓာကိုယ်က​​ေန တန်းလန်းဖြစ်နေပြီဆိုရင်တော့ ငါးကို အနီးကပ် ကြည့်ရှုစစ်ဆေးဖို့ လိုအပ်လာပါပြီ။ လေအိတ်ပြဿနာ သို့မဟုတ် ဝမ်းချုပ်နေတဲ့ ငါးတစ်ကောင်ဟာ ရေပေါ်မှာ ပေါလောပေါ်နေနို်င်သလို၊ တခါတရံ ကန်ရဲ့အောက်ခြေမှာ ငြိမ်သက်ပြီး တက်ကြွမှုမရှိဘဲ ထိုင်းမှိုင်းနေတတ်ပါတယ်။

ငါးတစ်ကောင် ရေပေါ်မှာ ပေါလော ပေါ်နေတယ်ဆိုတာ အဖြစ်များတဲ့ သာမန်ပြဿနာတစ်ခုပါပဲ။ ကံကောင်းထောက်မစွာနဲ့ ဒီပြဿနာဟာ ေဖြရှင်းရလွယ်သလို၊ ကုသဖို့လည်း လွယ်ကူလှပါတယ်။ လေအိတ်ပြဿနာကို ကြိုတင်ကာကွယ်ဖို့အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းကတော့ အစာကို အလွန်အမင်း မကျွေးမိစေဖို့ပါပဲ။ '' ငါးတွေ မှာကျွေးတာနည်းလို့ သေတဲ့ငါးမရှိပါဘူး။ အစာများလို့သေတဲ့ ငါးပဲရှိပါတယ်'' (ဤကား စကားချပ်)

ဒီနေရာမှာ Betta တွေဟာ အစာမစားဘဲ ၁၀ရက်ကနေ ၁၄ ရက်အထိ နေနိုင်စွမ်းရှိကြပါတယ်။ သင့်တင့်ရုံပမာဏကို တစ်နေ့တစ်ကြိမ် သို့ နှစ်ကြိမ်ကျွေးရုံနဲ့ လုံလောက်ပါတယ်။ တချို့တွေကတော့ အူလမ်းကြောင်းရှင်းစေရန် အလို့ငှာ တစ်လမှာ ၂ ရက်တန်သည် ၊၃ ရက်တန်သည် အစာဖြတ်ထားလေ့ရှိကြပါတယ်။

အမျှင်ဓာတ်များတဲ့ Daphnia ၊ ရွှေပဲသီး လို ပဲစေ့တွေကို ကျွေးပေးခြင်းအားဖြင့် ငါးရဲ့ အူလမ်းကြောင်းကို ရှင်းစေနိုင်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ရေအပူချိန်ကိုလည်း ၇၄ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်ကနေ ၈၂ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်ကြား ထားပေးနိုင်ရင် အကောင်းဆုံးပါပဲ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ရေအပူချိန်နည်းတဲ့အခါ ငါးရဲ့ အစာခြေဖျက်နိုင်စွမ်းကို နှေးကွေးသွားစေနိုင်လို့ဖြစ်ပါတယ်။

ကပ်ပါးပြဿနာ

အကယ်၍ ငါးရဲ့ အညစ်အကြေးဟာ အဖြူရောင် သို့ အရမ်းဖျော့တဲ့အရောင် ဖြစ်နေခြင်းဟာ ကပ်ပါးတွယ်နေတာကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဝမ်းဖြူတိုင်း ကပ်ပါးတွယ်တာ ဖြစ်နိုင်ဖို့က Chance အရမ်းနည်းပါတယ်။ ( အပင်အသစ်တွေ ဆိုင်ကဝယ်လာပြီး ကန်ထဲကို ချက်ချင်းထည့်လိုက်တာမျိုး မလုပ်ဘူးဆိုရင်ပေါ့)

** Live plant တွေမှာ ကပ်ပါးတွေ ပါလာတတ်တာ သတိပြုပါ **

ကပ်ပါးတွယ်ပြီ ဆိုရင်တော့ ကပ်ပါးသတ်ဆေး ခပ်ရပါတော့မယ်။

များသောအားဖြင့် အစာမဝင်တဲ့အခါမှာလည်း ဝမ်းအဖြူတွေသွားတတ်ပါတယ်။ Betta တစ်ကောင် အစာမစားရတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေကတော့ အများကြီးပါပဲ။

- Stress
- အခြား ရန်လိုသော ငါးများနှင့်တွဲထားခြင်း
- ပုန်းခိုစရာ နေရာများမရှိခြင်း
- ကန် ကျဉ်းခြင်း
- ရေအရည်အသွေး ညံ့ဖျင်းခြင်း
စတာတွေကြောင့်ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် Internal parasite တွေကြောင့်မဟုတ်ဘဲ

- External Bacteria
- Fungal Infection တွေကြောင့် နာမကျန်းဖြစ်တဲ့ အခါမှာလည်း အစာစားလေ့မရှိကြပါဘူး။

ဒီလိုတွေဖြစ်လာပြီဆိုရင် အရင်ဆုံး

- အရောင် အခြေအနေ
- အတောင် အခြေအနေ
- ရေကူးခတ်ပုံ

စတဲ့ အချက်တွေကို သတိထား စစ်ဆေးသင့်ပါတယ်။ အခြားလက္ခဏာတွေ တွေ့ခဲ့ရင်လည်း ရောဂါအခြေအနေတွေနဲ့ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးပြီး မှန်ကန်တဲ့ နည်းလမ်းနဲ့ ကုသဖို့ လုပ်ဆောင်သင့်ပါတယ်။

နောက်တစ်ချက်ကတော့ ကန်ထဲက ငါးကို Stress ဝင်စေမယ့် အရာတွေအကုန်ဖယ်ရှားပါ။ အစာကျွေးတဲ့အခါ အစာဝင်လားဆိုတာ သေချာသိရအောင် ဂရုစိုက်ကျွေးပါ။ ဒီလိုလုပ်လို့မှ အစာမဝင်သေးဘူးဆိုရင် အစာပြောင်းကြည့်ပါ။ Brime Shrimp, Frozen dried food တွေ အခုဆို နေရာတော်တော်များများ ဝယ်လို့ရနေပါပြီ။

အဆုံးသတ်အနေနဲ့
- ငါးရဲ့ အညစ်အကြေးဟာ A**l fin နားမှာ ကပ်နေလား
- မျှင်မျှင်လေးတွေဖြစ်နေလား သတိပြုပါ။
- ဝမ်းဟာ အညိုရောင် ဖြစ်နေမှ ပုံမှန်ဖြစ်ပါတယ်။

အားလုံးပဲ ကျန်းမာလှပတဲ့ Betta လေးတွေ ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေလို့ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်။

Velvet Disease

Velvet Disease ကတော့ ငါးရဲ့ခန္ဓာကိုယ်မှာ အမှုန်တွေကပ်နေသလိုမျိူး ဖြစ်နေတဲ့ ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ပါတယ်။ ဒီရောဂါကို Gold Dust Disease လို့လည်းခေါ်ကြပါသေးတယ်။ Velvet ဟာ ငါးတစ်ကောင်ကနေ နောက်တစ်ကောင်၊ ကန်တစ်ကန်ကနေ နောက်တစ်ကန်ကို လျင်လျင်မြန်မြန်ကူးစက်တတ်တာကြောင့် ပြဿနာကို မြန်မြန်အဖြေရှာဖို့တော့ လိုပါလိမ့်မယ်။ အခြားရောဂါတွေလိုပဲ Velvet ဟာ ေစာစောသိပြီး မြန်မြန်ကုသနိုင်ရင် လွယ်လွယ်ကူကူပျောက်ကင်းနိုင်ပေမယ့် အသိနောက်ကျတဲ့အခါ သေဆုံးတဲ့အထိ အခြေအနေဆိုးရွားတတ်ပါတယ်။

ဒီ Article မှာတော့

▶ Velvet ရောဂါဆိုတာဘာလဲ

▶ ရောဂါလက္ခဏာ

▶ ကြိုတင်ကာကွယ်နည်း

▶ ကုသနည်း စသဖြင့်

အပိုင်းလေးပိုင်းခွဲပြီးဖော်ပြပေးသွားပါမယ်။

Velvet ရောဂါဆိုတာဘာလဲ?

Velvet Disease ( Coral Disease, Gold Dust Disease, Rust Disease) စတဲ့ နာမည်အမျိုးမျိုးနဲ့ ဒီရောဂါဟာ Tank ထဲမှာရှိတဲ့ သေးငယ်တဲ့ parasite (ကပ်ပါး) တွေကြောင့် ဖြစ်ပွားတဲ့ရောဂါဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို ဆဲလ်တစ်လုံးထဲပါတဲ့ Single-celled parasite တွေဟာ ငါးရဲ့ခန္ဓာကိုယ်အပေါ်လွှာက Slime coat (အကျိအချွဲလွှာ) ကို ထိုးဖောက်ပြီး Cell တွေကို စားသုံးဖို့ ကြံစည်ကြိုးစားကြတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကောင်တွေကို marine tank တွေမှာ အတွေ့များပြီး၊ Freshwater aquarium တွေမှာလည်း တခါတရံ တွေ့ရတတ်ပါတယ်။

- Velvet ရောဂါကိုဖြစ်ပွားစေသော Parasite များ

ဒီရောဂါကိုဖြစ်ပွားစေတဲ့ အဓိက Algae (Dinoflagellate) နှစ်မျိုးရှိပါတယ်။ Amyloodinium Ocellatum (အမ်မွိုင်လိုဒီနီယမ် အိုဆယ်လာတန်)
နဲ့ Oödinium (အိုဒီနီယမ်) လို့ခေါ်တဲ့ Parasite တွေပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကောင်တွေဟာ Brackish water (ရေငန်ထက်ပေါ့၍ရေချိုထက်ပိုငန်သောရေ) နဲ့ Seawater တွေမှာ နေထိုင်ပေါက်ဖွားလေ့ရှိကြပါတယ်။ ရံဖန်ရံခါ ရေချိုမှာလည်း တွေ့ရတတ်ပါတယ်။

Velvet ကိုဖြစ်စေတဲ့ Single-celled organism တွေရဲ့ ဘဝစက်ဝန်းမှာ

▶ Tomont (protozoan)

▶ Juventile (immature)

▶ Adolescent ဆိုပြီး အဆင့်သုံးဆင့်ရှိပါတယ်။

Oödinium တွေဟာ ၎င်းတို့ဘဝစက်ဝန်းရဲ့ ပထမအဆင့် မှာ Single-Celled organism တွေအဖြစ်နဲ့ Tank ထဲမှာရှိတဲ့ Decoration တွေ Substance တွေအပေါ်မှာ ရှင်သန်ကျက်စားကြပါတယ်။ ၎င်းတို့ ဟာ Fission (ဆဲလ်ခွဲထွက်ခြင်း = မူလဆဲလ်မှ တစ်ပုံစံတည်းထပ်တူကျသော Cell တစ်လုံးအဖြစ် ခွဲထွက်ခြင်း) နဲ့ မျိုးပွားကြပါတယ်။ Oödinium တစ်​ကောင်ဟာ အခြား Oödinium Tomite 256 ကောင်အထိ ခွဲထွက်နိုင်တဲ့အတွက် Tank ထဲမှာဘာလို့ Algae တေ​ွ မြန်မြန်ဆန်ဆန်ပွားလာရသလဲဆိုတဲ့အချက်ကို နားလည်လောက်ပြီထင်ပါတယ်။

၎င်းတို့ဟာ တဖြည်းဖြည်းကြီးထွားလာကြပြီး ရွေ့လျားသွားလာနိုင်တဲ့ Juvenile တွေဖြစ်လာကာ ကန်အနှံ့ကူးခတ်သွားလာနိုင်စွမ်းရှိသွားပါပြီ။ Tank ထဲမှာရှိတဲ့ Betta ကတော့ ၎င်းတို့ကပ်တွယ်ဖို့အတွက် Host (လက်ခံကောင်) ဖြစ်လာပါတော့တယ်။ Adolescent အရွယ်ရောက်လာတဲ့အခါမှာတော့ ၎င်းတို့ဟာ ငါးရဲ့ အပေါ်ယံ protective layer တစ်ခုဖြစ်တဲ့ Slime Coat (အကျိအချွဲ) ကို ဖောက်ထွင်းဝင်ရောက်နိုင်ပြီဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအချန်မှာ ငါးရဲ့ခန္ဓာကိုယ်ဟာ ၎င်းတို့ကို ကာကွယ်နိုင်စွမ်းမရှိတော့ပါဘူး။

ရောဂါလက္ခဏာမ​ျား

Keeper တစ်ယောက်အနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ ငါးလေးတွေ ကျန်းမာပျော်ရွှင်စွာနေနိုင်စေဖို့အတွက် မူမမှန်တဲ့ လက္ခဏာတစ်ခုခု တွေ့တာနဲ့ ဘာကြောင့်ဖြစ်ရသလဲဆိုတဲ့ အကြောင်းအရင်းကို မြန်မြန်ဆန်ဆန်လအဖြေရှာသင့်ပါတယ်။ ဒီလိုမှသာ ရောဂါမပြင်းထန်ခင် ပျောက်ကင်းအောင်ကုသနိုင်မှာပဲဖြစ်ပါတယ်။

Velvet ရဲ့ လက္ခဏာတွေကတော့ ပထမဆုံး
🔷 အရောင်တွေကျွတ်လာတာ
🔷 သံချေးရောင် သို့မဟုတ် အဝါရောင်သန်းလာတာတွေ ဖြစ်လာလေ့ရှိပါတယ်။

Physical changes တွေအနေနဲ့
🔷 အတောင်တွေကုပ်လာတာ
🔷 အသက်ရှူရခက်ခဲလာတာ
🔷 အကြေးခွံတွေ ကျွတ်လာတာ စတာတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

Behavioral changes တွေကတော့

🔷 Active မဖြစ်တာ

🔷 အစာမစားတာ

🔷 တစ်ခုခုနဲ့ ပွတ်တိုက်နေတာမျိုးတွေ

ေတွ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်။

ကြိုတင်ကာကွယ်နည်း

Velvet ရောဂါဟာ အင်မတန်ကူးစက်လွယ်တဲ့ရောဂါဖြစ်တာကြောင့် အခုဖော်ပြသွားမယ့်နည်းလမ်းတွေကို လိုက်နာပြီး ကြိုတင်ကာကွယ်ကြဖို့ အကြံပြုချင်ပါတယ်။

- ကိုယ့်ဆီကို အခုမှ အသစ်ရောက်လာတဲ့ငါးတွေကို နေရာသပ်သပ်စီခွဲထားပါ။
- ရေကို ပုံမှန်လဲလှယ်ပါ။
- ရေ အရည်အသွေးကို အမြဲမပြတ် စစ်ဆေးပါ။
- ငါးတွေကို တစ်ကန်ထဲမှာ စု မထားပါနဲ့။
- အစာကို သင့်တင့်မျှတအောင်ကျွေးပါ။

ကုသနည်း

အပေါ်မှာ ပြောခဲ့တဲ့ ကြိုတင်ကာကွယ်မှုတွေက အလုပ်မဖြစ်ဘဲ Velvet ဖြစ်နေပြီလို့ သံသယရှိတာနဲ့ စတင်ကုသဖို့ လုပ်ဆောင်ပါ။

📌 Water Change

သိသိချင်း ရေအသစ်လဲလိုက်ခြင်းဟာ ရေထဲမှာ လျှောက်သွားနေတဲ့ parasite တွေကို ရှင်းလင်းနိုင်ပြီး ရေထဲမှာရှိတဲ့ Pollutant တွေကိုပါ ဖယ်ရှားနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။

📌 Raise Water Temperature

ရေရဲ့ အပူချိန်ကို မြှင့်တင်ပေးခြင်းအားဖြင့် Gold Dust Disease ကို ကုသရာမှာ အထောက်အကူဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ အပူချိန် ၇၄ ကနေ ၇၉ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်အတွင်းဟာ Betta တွေအတွက် အသင့်တော်ဆုံး အပူချိန်ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၄ နာရီအတွင်း ရေအပူချိန်ကို ဖြည်းဖြည်းချင်း ၈၄ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်အထိ မြှင့်တင်ခြင်းအားဖြင့် Parasite တွေရဲ့ Lifespan ကို တိုတောင်းလာစေမှာဖြစ်ပါတယ်။

📌 Decrease Light

Velvet Betta မှာ ကပ်တွယ်နေတဲ့ Organism တွေဟာ ၎င်းတို့ရှင်သန်ဖို့အတွက် အလင်းရောင်လိုအပ်ပါတယ်။ Tank ကို ၇ ရက်လောက် အမှောင်ထဲမှာ ထားခြင်းအားဖြင့် Algae တွေကို အစာပြတ်လပ်စေပါလိမ့်မယ်။ ဒီနည်းလမ်းက ရောဂါကို ကုသရာမှာ တိုက်ရိုက်သက်ရောက်မှုမရှိပေမယ့် ကန်ထဲက Juvenile parasite အရေအတွက်ကို လျှော့ချပေးနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလိုနည်းလမ်းတွေအပြင် Chemical Treatment တွေအနေနဲ့

📌 Aquarium salt

ဆားဟာ ငါးရဲ့ အကျိအချွဲထုတ်လုပ်မှုကို ပိုအားကောင်းစေပြီး Velvet လိုရောဂါတွေကို ထိထိရောက်ရောက် ကာကွယ်နို်င်ပါတယ်။ ရေတစ်ဂါလံ (၄လီတာ) ကို Aquarium salt လက်ဖက်ရည်ဇွန်း တစ်ဇွန်းကနေ သုံးဇွန်းအတ​ွင်းထည့်ပေးရင် လုံလောက်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင်ဆားကို ရောဂါပျောက်ကင်းပြီးတဲ့ အခါ Healing ပိုကောင်းအောင်လည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။

📌 Copper Sulfate

Copper Sulfate ကတော့ ရက်ရှည်ကုသရတဲ့ Treatment တစ်ခုဖြစ်ပြီး 10 ရက် နီးပါး ကြာမြင့်လေ့ရှိပါတယ်။ Copper Sulfate ကို သံုး​​ ပြီး ထိထိရောက်ရောက်နဲ့ အန္တရာယ်ကင်းကင်း ကုသနိုင်ဖို့အတွက် ပမဏအချိုးအစားနဲ့ တရက်ကို ဘယ်နှစ်ကြိမ်ခပ်ရမယ်ဆိုတာကို ချင့်ချိန် အသုံးပြုသင့်ပါတယ်။ အခြားသော Bettafix လို ဆေးတွေ သုံးပြီးလည်း Velvet ရောဂါကို ကုသနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။

အားလုံးပဲ ကျန်းမာပျော်ရွှင်တဲ့ Betta လေးတွေ ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေလို့ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်။

Cloudy Eye (မျက်လံုးတိမ်ကွယ်ခြင်း)

Cloudy Eye ဆိုတာကတော့ မျက်လံုးထဲမှာရှိတဲ့ Eye Lens ကို တိမ်ကွယ်ခြင်းပဲဖြစ်ပါတယ်။ တိမ်ကွယ်ခြင်းကုိ ဖြစ်စေနိုင်တဲ့ အကြောင်းအရင်းတွေကတော့ အများကြီးပါပဲ။ ထိရောက်တဲ့ ကုသမှုပြုလုပ်နိုင်ဖို့အတွက် တိကျသေချာတဲ့ ဆန်းစစ်မှုတွေပြုလုပ်ဖို့တော့ လိုအပ်ပါတယ်။

ရောဂါလက္ခဏာများ

အသိသာဆံုး သတိထားမိနိုင်တဲ့ လက္ခဏာတစ်ခုကတော့ ရောဂါရဲ့ နာမည်အတိုင်း မျက်လံုးပေါ်မှာ ခဲရောင်လွှမ်းတဲ့ အလွှာတစ်ခု စတင်ဖံုးအုပ်လာတာပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအချိန်မှာ ငါးရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကနေ ပြင်ပကဝင်ရောက်လာတဲ့ ရောဂါပိုးမွှားတွေကို တိုက်ထုတ်ဖို့အတွက် အကျိအချွဲတွေကို စတင်ထုတ်လုပ်လာတတ်ပြီး မျက်လံုးပေါ်မှာ မှိုစွဲနေသလိုမျိုး မြင်ရတတ်ပါတယ်။ တခါတရံမှာ ငါးရဲ့ မျက်လံုးဟာ လိမ္မော်ရောင် သို့ အဝါရောင် သမ်းနေတတ်ပါတယ်။ တိမ်ကွယ်ခြင်းဟာ ငါးရဲ့ အမြင်အာရံုကို ဆံုးရှံုးစေပြီး ရေကူးဖို့ခက်ခဲတာ၊ အစာရှာဖို့ခက်ခဲတာတွေကြောင့် သေဆံုးတဲ့အထိ ဖြစ်စေနိုင်တဲ့အတွက် မပေါ့လေျာ့သင့်ပါဘူး။ ဒီနေရာမှာ Cloudy Eye ဟာ cataracts(အတွင်းတိမ်)၊ Pop Eye စတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေနဲ့ ခပ်ဆင်ဆင်ဖြစ်ပေမယ့် ရောဂါတစ်ခုချင်းစီအတွက် ကုသပံုတွေ မတူညီတာကြောင့် ဘာရောဂါလဲဆိုတာ သေချာဆန်းစစ်ဖို့တော့လိုပါလိမ့်မယ်။

ဖြစ်ပွားေစသော အကြောင်းအရင်းများ

ရေအရည်အသေွးညံ့ဖျင်းခြင်း၊ internal parasites တွေနဲ့ bacteria,​fungi, parasite စတဲ့ infection တွေဟာ Cloudy Eye ကို ဖြစ်စေနိုင်တဲ့ အဓိက အကြောင်းအရင်းတွေပါပဲ။ ကျနော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်က လေထဲမှာ လူတွေကို အန္တရာယ်​ဖြစ်စေနိုင်တဲ့ ရောဂါပိုးမွှားတွေအများကြီးရှိနေသလို ငါးတွေဟာလည်း ရေထဲမှာ အန္တရာယ်​ရှိတဲ့ parasitic organism တွေနဲ့ နေ့စဥ်ထိတွေ့လျှက်ရှိပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ ကျနော်တို့ နေ့တိုင်းမဖျားသလို ငါးတွေလည်းအဲ့လိုပါပဲ။ အဓိကအချက်ကတော့ လူတွေရော၊ ငါးတွေမှာပါ ကိုယ်ခံအားစနစ် ကောင်းမွန်နေတဲ့အခါ ရောဂါပိုးမွှားတွေ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဝင်ရောက်လာပေမယ့် ကျနော်တို့ကို ဒုက္ခ​မပေးနိုင်ခင်မှာပဲ ကိုယ်ခံအားစနစ်က တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းပစ်လိုက်ပါတယ်။ သို့သော်ငြားလည်း Transportation time ကြာမြင့်တာ၊ နေရာအသစ်နဲ့စတင်ထိတွေ့တဲ့အချိန် စတဲ့ အချက်တွေနဲ့ အခြား အမျိုးမျိုးသော အကြောင်းရင်းတွေကြောင့် ကိုယ်ခံအားစနစ်အားနည်းလာတဲ့ ရောဂါပိုးမွှားတွေ အလွယ်တကူဝင်ရောက်လာပြီး Cloudy Eye လိုရောဂါတွေကနေ သေဆံုးသည်အထိကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

ကုသနိုင်မည့်နည်းလမ်းများ

မျက်လုံး​တိမ်ကွယ်ခြင်းဟာ လံုးဝကို ပျောက်ကင်းအောင်ကုသနိုင်တဲ့ ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ပါတယ်။ စောစောသိပြီး မြန်မြန်​ကုနိုင်ရင် အကောင်းဆံုးပါပဲ။ အကယ်၍ Cloudy Eye လို့ ယူဆရတဲ့ ရောဂါ​လက္ခဏာ​တွေ တွေ့လာပြီဆိုရင် အခုပြောပြသွားမယ့် Recovery Step တွေအတိုင်း ကုသကြည့်ဖို့ အကြံပြုတိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။

1♦️ အပင်ကန်တွေ၊ အလှကန်တွေနဲ့ထားတာဆိုရင် အဲ့လို community tank တွေကနေ ခွဲထုတ်ပြီး quarantine tank ဆီ ခွဲထားပါ။

2♦️ အရင်ဆံုး ငါးကို ဆေးကုမယ့် ကန်ထဲမထည့်ခင် ကန်ကိုအရင်ပြင်ဆင်ပါ။ ကန်ထဲမှာ ဘာအပင်၊ ဘာ object မှမထားဘဲ ဒီအတိုင်း အရှင်းထားပါ။ ကန်ထဲထည့်မယ့်ရေကိုလည်း မထည့်ခင် 24 နာရီ ကြာအောင် အရင်သိပ်ထားပါ။

3♦️ တရက်ပြည့်လို့ ရေအဆင်သင့်ဖြစ်ပြီဆိုတာနဲ့ ငါးကို quarantine​ tank ဆီ ဖြည်းညင်းစွာထည့်ပါ။ ကန်ထဲကို ဒီအတိုင်းတန်းမထည့်ဘဲ ပလတ်စတစ်အိတ် သို့ ခွက်တခုခုနဲ့ ရေမျက်နှာပြင်ပေါ်မှာ မိနစ် 20 လောက် အရင်ထားပြီးမှ ကန်ထဲ လွှတ်ပေးတာ ပိုကောင်းပါတယ်။

4♦️ Cloudy Eye ကို ကုသဖို့အတွက် Maracyn Two နဲ့ Kanaplex လို antibiotics တွေ သံုးလို့ရပါတယ်။ ဘူးခွံမှာပါတဲ့ ဆေးအညွှန်းကို ေသချာဖတ်ပြီး ရေပမာဏ ဘယ်လောက်ကို ဆေးဘယ်လောက် သံုးရမလဲဆိုတာကို ချင့်ချိန်ပါ။

5♦️ နေ့စဥ် ဆေးပံုမှန်ထည့်ပြီး တစ်ရက်ကို ရေ 50% လဲလှယ်ပေးပါ။ ဆေးမထည့်ခင် ရေကို အရင်လှယ်ပါ။

6♦️ ပြန်ကောင်းလာဖို့အတွက် ပံုမှန်အားဖြင့် 5 ရက်ကနေ 8 ရက်အထိ ကြာမြင့်တတ်ပြီး 3-4 ရက်အတွင်းမှာ သက်သာလာတာတတ်ပါတယ်။

7♦️ ေဆးကုနေတဲ့ အချိန်အတွင်းမှာ ရေ Quality ကို ထိန်းဖို့လည်း အရေးကြီးပါတယ်၊၊

8♦️ တကယ်လို့ ခုနပြောတဲ့ antibiotics​ တွေနဲ့ မသက်သာဘူးဆိုရင်တော့ Furran-2 လို ပိုပြင်းတဲ့ဆေးတွေနဲ့ Bacterial infection ကို ကုသနိုင်ပါတယ်။

အားလံုးပဲ ကျန်းမာလှတဲ့ Betta လေးတွေ ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေ❤️