The Prince

❤️‍🩹ကိုယ့်စိတ်ကိုသတ်နေတဲ့ စိတ်သမားကိုမှ အချစ်ဆုံးပါဆိုပြီး ဓားအသွားကို ကိုယ်တိုင် ပြန်ပြန်သွေးပေးဖူးလားဗျ…

အဆိပ်ခါးမှန်းသိရက်နဲ့ နှမြောလို့ ဆိုတဲ့ စကားလုံးနောက်ကွယ်မှာ ပိတ်မိနေတဲ့ အချစ်ရေးရဲ့ အမှောင်ဆုံး အနိဋ္ဌာရုံ…

🕯️❤️‍🩹Sunk Cost Fallacy ❤️‍🩹🕯️
နှမြောစိတ် သံယောဇဉ် ထောင်ချောက်

လူသားတွေရဲ့ စိတ်အောက်ခြေမှာ အမြဲတမ်းလိုလို ရှိနေတတ်တဲ့ ကြောက်စရာကောင်းအခြေအနေတခု က Sunk Cost Fallacy ပါ။

Sunk Cost Fallacy အခြေအနေ က ကိုယ်သတိမထားမိခင်လေးမှာတင် ကိုယ့်ဘဝတွေကို ဖျက်ဆီးပစ်တတ်တဲ့အခြေအနေအခုဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် အချစ်ရေးနဲ့ သံယောဇဉ် နွံတွင်းမှာ ကျွန်တော်တို့ကို အသက်ရှူကျပ်အောင် ပိတ်လှောင်ထားတတ်တဲ့ ထောင်ချောက်တစ်ခုပါ။

အရင်ဆုံး Sunk Cost Fallacy စကားလုံးရဲ့ သဘောတရားကို အရိုးရှင်းဆုံး ဖြစ်အောင် ရှင်းပြပါ့မယ်။

စီးပွားရေးပညာမှာ Sunk Cost ~ နစ်မြုပ်ကုန်ကျစရိတ် ဆိုတာ ပြန်မရနိုင်တော့တဲ့ စိုက်ထုတ်လိုက်ရတဲ့ အရင်းအနှီးတွေပါ။ ငွေကြေး၊ အချိန်၊ လုပ်အား၊ သံယောဇဉ် စတာတွေပေါ့ဗျာ။ Fallacy ဆိုတာကတော့ မှားယွင်းတဲ့ အတွေးအခေါ် ပါ။

ရိုးရိုးလေးနဲ့ အရိုးရှင်းဆုံး ပြောရရင်တော့ Sunk Cost Fallacy ဆိုတာ အချစ်ရေး မှာဆိုရင် နှမြောစိတ်ကြောင့် လမ်းမခွဲနိုင်ဘဲ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ငရဲ ဆက်ကျအောင် လုပ်နေမိတဲ့ စိတ်အခြေအနေကို ပြောတာပါ။

ဒီထောင်ချောက်ထဲ ရောက်နေတဲ့သူတွေက အလှူရေစက် လက်နဲ့မကွာဆိုသလို အချစ်တွေကို လှူနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။

သူတို့လည်း လူသားမို့လို့ လက်ရှိဆက်ဆံရေးဟာ အဆင်မပြေတော့ပဲ Toxic ဖြစ်နေလို့ ဒီလူနဲ့ ရှေ့ဆက်ရင် ကိုယ် ပိုပြီးတော့ပဲ နာကျင်ရတော့မယ် ဆိုတဲ့ ကို စိတ်ထဲကနေ ရာနှုန်းပြည့် သိနေကြပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ လမ်းခွဲဖို့ ပြတ်ပြတ်သားသား ဆုံးဖြတ်ခါနီးတိုင်း အတိတ်က ကိုယ်ပေးဆပ်ခဲ့ရတဲ့ အရာ ၃ ခုက နောက်ကနေ ကြိုးတုပ်ပြီး လှမ်းဆွဲထားတတ်ပါတယ်။

ပထမတခု က အချိန်ကို နှမြောတာပါ။ ကိုယ့်ရဲ့ လူငယ်ဘဝ နုပျိုတဲ့အရွယ် ၅ နှစ်၊ ၁၀ နှစ်လုံးလုံး သူ့ကိုပဲ ပုံပေးခဲ့တာပါ။ အခုမှ လမ်းခွဲလိုက်ရင် အဲဒီအချိန်တွေက အလဟဿ ဖြစ်ပြီး အချည်းနှီး ဖြစ်သွားမှာပေါ့ ဆိုတဲ့ အတွေးပါ။

ဒုတိယတခု က အားစိုက်မှုကို နှမြောတာပါ။ သူ့ကို စရိုက်တွေ အကျင့်တွေ ပြောင်းလဲလာအောင် ကိုယ့်မျက်ရည်တွေ၊ ကိုယ့် နှလုံးသားတွေ ဘယ်လောက်တောင် ရင်းနှီးပြီး ပြုပြင်ပေးခဲ့ရလဲ ဆိုတဲ့ အတွေးပါ။

နောက်ဆုံးတခုကတော့ ငွေကြေးနဲ့ ဘဝကို နှမြောတာပါ။ သူ့အတွက် ကိုယ် ပံ့ပိုးပေးခဲ့တာတွေ၊ မျှော်လင့်ချက်တွေ အကုန်လုံး ပြာဖြစ်သွားတော့မှာလားဆိုတဲ့ အတွေးပါ။

အဲ့ဒီအတွေး ၃ ခု အရ ကိုယ် အများကြီး ရင်းနှီးထားပြီးပြီမို့လို့ အခု ဖြတ်ပစ်လိုက်ရင် ကိုယ်ပဲ အရှုံးသမားကြီး ဖြစ်သွားလိမ့်မယ် ဆိုတဲ့ နှမြောစိတ်နဲ့ အတ္တက လွှမ်းမိုးသွားပါတယ်။

တကယ်တော့ အသိဉာဏ်နဲ့ စဉ်းစားရင် ကုန်သွားတဲ့ ၅ နှစ်၊ ၁၀ နှစ်ဆိုတာ လမ်းခွဲခွဲ၊ မခွဲခွဲ ပြန်ရမှာ မဟုတ်တော့ပါဘူး။ အဲဒါတွေက နစ်မြုပ်သွားတဲ့ အရင်းအနှီး~ Sunk Costs ဖြစ်သွားပါပြီ။

ဒါပေမဲ့ လူတွေက အဲဒီကုန်သွားတာတွေကို နှမြောလွန်းလို့ "ငါ ဆက်တွဲနေမှ၊ ငါ ထပ်ပြီး သည်းခံနေမှ အတိတ်က ပေးဆပ်ခဲ့တာတွေက အဓိပ္ပာယ်ရှိမှာ"လို့ ဦးနှောက်က လိမ်ညာတွေးတောပြီး ဆက်တွဲနေမိကြပါတယ်။

ရလဒ်ကတော့အတိတ်က ရှုံးသွားတဲ့ ၁၀ နှစ်ကို နှမြောတာနဲ့တင်မကဘဲ အနာဂတ်မှာ ထပ်ပြီး ပျော်ရွှင်နိုင်ခွင့်ရှိတဲ့ ရွှေရောင်နေ့ရက်တွေကိုပါ အဲဒီအဆင်မပြေတဲ့လူဆိုး လက်ထဲကို လက်ဆောင်အဖြစ် ထပ်ပြီး ထိုးကျွေးနေမိတော့တာပါပဲ။

ရိုးရိုးလေး စဉ်းစားရင်တော့ အတိတ်က ပေးဆပ်ခဲ့တာတွေက ပြီးခဲ့ပြီ ဖြစ်လို့ ပြန်ရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။

ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အနာဂတ် ဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ လက်ရှိနဲ့ အနာဂတ်အတွက်ပဲ ကောင်းမွန်သင့်မြတ်တာ ဖြစ်ရပါမယ်။

ဒါပေမဲ့ လူသားတွေဟာ အတိတ်က ဆုံးရှုံးမှုကို နှမြောလွန်းတာကြောင့် အနာဂတ်မှာ ထပ်ပြီး ဆုံးရှုံးဖို့ သေချာနေတာကိုတောင် ဇွတ်တိုးပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမိတတ်ကြပါတယ်။

ဒါဟာ အသိဉာဏ်က လွှမ်းမိုးတာမဟုတ်ဘဲ နှမြောစိတ်နဲ့ အရှုံးမခံချင်တဲ့ အတ္တက လွှမ်းမိုးသွားတာမို့လို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီတွေးခေါ်မှု အမှားဟာ လူသားတွေ ကမ္ဘာဦးကတည်းက ရှိခဲ့တာ ဖြစ်ပေမဲ့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေနဲ့ စီးပွားရေးပညာရှင်တွေ သေသေချာချာ သတ်မှတ်ပြီး သမိုင်းတွင်သွားစေခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ရှိပါတယ်။

အဲဒါကို Concorde Fallacy လို့လည်း ခေါ်ကြပါတယ်။ ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေနဲ့ ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွေမှာ ဗြိတိန်နဲ့ ပြင်သစ်အစိုးရတို့ ပူးပေါင်းပြီး Concorde လို့ ခေါ်တဲ့ အသံထက်မြန်တဲ့ လူစီးလေယာဉ်ကြီးကို တည်ဆောက်ဖို့ စီမံကိန်းချခဲ့ကြပါတယ်။

စီမံကိန်း လုပ်ဆောင်နေရင်း လမ်းဝက်ရောက်တဲ့အခါ ဒီလေယာဉ်ဟာ နည်းပညာအရ အလွန်ခက်ခဲပြီး ကုန်ကျစရိတ်တွေဟာ မူလခန့်မှန်းထားတာထက် အဆမတန် များပြားလာတာကို သတိပြုမိခဲ့ကြပါတယ်။

ဒါတင်မကသေးပါဘူး။ စီးပွားရေးအရ တွက်ခြေမကိုက်ဘဲ အနာဂတ်မှာလည်း အရှုံးပေါ်ဖို့ ရာနှုန်းပြည့် သေချာနေပြီဆိုတာကို ပညာရှင်တွေက ထောက်ပြခဲ့ကြပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဗြိတိန်နဲ့ ပြင်သစ် အစိုးရနှစ်ရပ်စလုံးဟာ စီမံကိန်းကို မရပ်ပစ်ခဲ့ကြပါဘူး။

ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သူတို့ ဒီစီမံကိန်းထဲကို ပိုက်ဆံတွေ အများကြီး စိုက်ထုတ်ထားပြီးပြီမို့လို့ပါ။နိုင်ငံဂုဏ်သိက္ခာလည်း ပါနေပြီး အခုမှ ရပ်လိုက်ရင် အရင်စိုက်ထားတဲ့ ငွေတွေအကုန် ပြာဖြစ်သွားလိမ့်မယ် ဆိုပြီး ဆက်တိုးခဲ့ကြပါတယ်။

ရလဒ်ကတော့ နှစ်ပေါင်းများစွာ ထပ်ပြီး ငွေကြေးသန်းပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီး နောက်ဆုံးမှာတော့ ကွန်ကော့ဒ်လေယာဉ် စီမံကိန်းကြီးတစ်ခုလုံး လုံးဝပျက်စီးသွားခဲ့ရပါတယ်။

ဒီဖြစ်ရပ်ကနေစပြီး စီးပွားရေးနဲ့ စိတ်ပညာလောကမှာ ကိုယ် အရင်က ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားတဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တွေကြောင့် ရှုံးမှန်းသိရက်နဲ့ ဆက်တိုးမိခြင်း ကို Sunk Cost Fallacy လို့ တရားဝင် သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီထောင်ချောက်ကို လူတွေ ဘယ်လောက်အထိ ကျဆုံးလွယ်သလဲဆိုတာကို သိပ္ပံနည်းကျ သက်သေပြဖို့အတွက် စိတ်ပညာရှင်တွေက စမ်းသပ်ချက်များစွာ ပြုလုပ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။

၁၉၈၅ ခုနှစ်မှာ စိတ်ပညာရှင် Hal Arkes နဲ့ Catherine Blumer တို့ဟာ ကျောင်းသားတွေကို မေးခွန်းတစ်ခု မေးပြီး စမ်းသပ်ခဲ့ပါတယ်။ စမ်းသပ်ချက် က ဇာတ်လမ်းဆင်ထားတာပါ။

ကျောင်းသားတွေဟာ Michiganကို သွားမယ့် Ski စီးတဲ့ အပန်းဖြေခရီးစဉ်တစ်ခုအတွက် ဒေါ်လာ ၁၀၀ ပေးပြီး လက်မှတ်ဝယ်ထားပါတယ်။

နောက်နေ့ အတွက်လည်း ပိုပြီး ပျော်ဖို့ကောင်းမယ့် Ohio Ski ခရီးစဉ်တစ်ခုကို ဒေါ်လာ ၅၀ နဲ့ ထပ်ဝယ်လိုက်ပြန်တယ်ပေါ့။

စုစုပေါင်း နှစ်ခုလုံးကို ဒေါ်လာ ၁၅၀ ဖိုး ဝယ်ထားလိုပ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် မတော်တဆဖြစ်ပြီး အဲဒီခရီးစဉ် နှစ်ခုလုံးဟာ ရက်စွဲတစ်ခုတည်း၊ အချိန်တစ်ခုတည်း ဖြစ်နေတာကို ကျောင်းသားတွေသတိပြုမိသွားပါတယ်။

လက်မှတ်တွေကိုလည်း ပြန်အမ်းလို့ မရဘူး၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း လွှဲပြောင်းရောင်းချလို့ မရဘူး။ အခု ကျောင်းသားတွေ မှာ ရွေးချယ်စရာ တစ်ခုပဲ ရှိပါတော့တယ်။

အဆင်ပြေရုံပဲရှိမယ့် ဒေါ်လာ ၁၀၀ တန် မီချီဂန်ခရီးစဉ် နဲ့ အရမ်းပျော်စရာကောင်းမယ့်ဒေါ်လာ ၅၀ တန် အိုဟိုင်းယိုးခရီးစဉ် နှစ်ခုမှာ ဘယ်ခရီးစဉ်ကို သွားမလဲ ဆိုတဲ့မေးခွန်းပါ။

ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်မှုအရ စဉ်းစားရင် ပိုက်ဆံကတော့ နှစ်ခုလုံးအတွက် ကုန်သွားပြီ ဖြစ်လို့ ပြန်ရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။

ဒါကြောင့် ကိုယ့်အတွက် အပျော်ဆုံးဖြစ်မယ့် ဒေါ်လာ ၅၀ တန် အိုဟိုင်းယိုးခရီးစဉ်ကို သွားတာက အကောင်းဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက် ဖြစ်ရပါမယ်။

ဒါပေမဲ့ စမ်းသပ်မှုမှာ ပါဝင်သူတွေရဲ့ အများစု ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ဟာ သိပ်ပျော်စရာမကောင်းတဲ့ ဒေါ်လာ ၁၀၀ တန် မီချီဂန်ခရီးစဉ်ကိုပဲ သွားဖို့ ရွေးချယ်ခဲ့ကြပါတယ်။

ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဒေါ်လာ ၁၀၀ ဆိုတဲ့ ပမာဏက ပိုများလို့ နှမြောလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ လူတွေရဲ့ ဦးနှောက်ဟာ အနာဂတ် ပျော်ရွှင်မှုထက် အတိတ်က ဆုံးရှုံးမှုကို ပိုပြီး အလေးထားမိတတ်ကြောင်း ပြသနေတဲ့ ထင်ရှားတဲ့ သက်သေတစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

~~~~~~~~~

နိုဘယ်လ်ဆုရ စိတ်ပညာရှင်ကြီး Daniel Kahneman နဲ့ Amos Tversky တို့ကတော့ လူတွေဟာ အမြတ်ရခြင်းကပေးတဲ့ ပျော်ရွှင်မှု ထက် အရှုံးပေါ်ခြင်းကပေးတဲ့ နာကျင်မှု ကို နှစ်ဆမက ပိုပြီး ခံစားရတတ်တယ် လို့ ဆိုပါတယ်။

အဲဒါကို Loss Aversion ~ အရှုံးကို မုန်းတီးခြင်း လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့ဟာ ဒေါ်လာ ၁၀၀ ကောက်ရရင် ရတဲ့ ပျော်ရွှင်မှုထက်ကိုယ့်အိတ်ထဲက ဒေါ်လာ ၁၀၀ ပျောက်သွားရင် ခံစားရတဲ့ နာကျင်မှုက ပိုပြီး ပြင်းထန်ပါတယ်။

ဒီလို အရှုံးကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကြောက်ရွံ့တတ်တဲ့ စိတ်အခံကြောင့်ပဲ Sunk Cost Fallacy ထောင်ချောက်ထဲကို ကျွန်တော်တို့ တုတ်တုတ်မျှမလှုပ်ဘဲ သက်ဆင်းသွားကြရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

~~~~~~~~

Sunk Cost Fallacy ရဲ့ အမှောင်ဘက်အခြမ်းက ဘာလဲဆိုရင် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ညာနေခြင်း နဲ့ အချိန်ကုန်၊ လူပန်း၊ ဘဝပျက်တဲအထိ လမ်းမှားကို ဆက်လျှောက်ခြင်း ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

စီးပွားရေးလောကမှာဆိုရင်လည်း ကုမ္ပဏီအလုပ်အမှုဆောင်တွေက သူတို့ မှားယွင်း စီမံခန့်ခွဲခဲ့တဲ့ ပရောဂျက်တစ်ခု ကျရှုံးနေတာကို သိသိကြီးနဲ့ အရှုံးမခံချင်တာကြောင့် ကုမ္ပဏီ ရန်ပုံငွေတွေကို ဆက်ပြီး သွန်ထည့်ရင်း နောက်ဆုံး ကုမ္ပဏီတစ်ခုလုံး ဒေဝါလီခံရတဲ့အထိ ဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။

လောင်းကစားသမားတွေဆိုရင်လည်း ပိုပြီး ထင်ရှားပါတယ်။ ဒီနေ့ သိန်း ၁၀၀ ရှုံးသွားပြီးနေတာတောငါ အခု ချက်ချင်း ထပြန်ရင်တော့ ၁၀၀ လုံးလုံး ဆုံးပြီ။ နောက်ထပ် သိန်း ၅၀ ထပ်ထည့်ပြီး ကစားလို့ နိုင်ရင် အရင်က ရှုံးတာတွေ ပြန်ရနိုင်တယ် ဆိုတဲ့ Sunk Cost Fallacy နဲ့ ဆက်ကစားရင်း အိမ်ပါပေါင်၊ ခြံပါရောင်းပြီး ဘဝပျက်သွားကြတာပေါ့။

ဒါပေမဲ့ ဒီထောင်ချောက်ရဲ့ အဆိုးဝါးဆုံး၊ အမှောင်မိုက်ဆုံးနဲ့ အနာကျင်ရဆုံး အပိုင်းကတော့ အချစ်ရေးနဲ့ သံယောဇဉ် နွံတွင်း မှာ ဖြစ်ပွားတဲ့ အခြေအနေပါပဲ။

ကဲ... အခု ကျွန်တော်တို့ အဓိက ဆွေးနွေးချင်တဲ့ အပိုင်းကို ရောက်လာပါပြီ။ အချစ်ရေးမှာ Sunk Cost Fallacy ဟာ ဘဝ အဆိပ်အတောက် အဖြစ်ဆုံးနဲ့ ဘဝတွေကို သွေးစိမ်းရှင်ရှင် ထွက်အောင် သတ်ပစ်နေတဲ့ အရာတစ်ခုပါ။

လူတော်တော်များများဟာ အဆိပ်အတောက်ဖြစ်နေတဲ့ Toxic Relationship ထဲမှာ ပိတ်မိနေကြတာကို မြင်ဖူး၊ ကြားဖူး ၊ ကိုယ်တိုင် ကြုံဖူးပါလိမ့်မယ်။

ရိုက်နှက်နှိပ်စက်တတ်တဲ့ အိမ်ထောင်ဖက်၊ အကြိမ်ကြိမ် သစ္စာဖောက်တတ်တဲ့ ချစ်သူ၊ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ဓာတ်နဲ့ တန်ဖိုးတွေကို နင်းခြေဖျက်ဆီးနေတဲ့ လက်တွဲအဖော် ဒါတွေကြောင့် ငိုဖူးကြမှာပါ။

ဒီလူနဲ့ ရှေ့ဆက်ရင် ဘာအနာဂတ်မှ မရှိဘူးဆိုတာ သေချာနေရက်နဲ့ ဘာလို့ လမ်းမခွဲနိုင်ကြတာလဲဗျာ။

အဖြေကတော့ ရှင်းပါတယ်။ Sunk Cost Fallacy ကြောင့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အချစ်ရေးမှာ လူတွေ ကျဆုံးတတ်တဲ့ အမှောင် ထောင်ချောက်တွေကို အချက်အချာကျကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်ရအောင်ဗျ။

"ငါတို့ တွဲလာတာ ၇ နှစ်ရှိပြီ။ အခုမှ လမ်းခွဲလိုက်ရင် ငါ့ရဲ့ လူပျိုဘဝ၊ အပျိုဘဝ သက်တမ်း ၇ နှစ်လုံးလုံး အလဟဿ ဖြစ်သွားမှာပေါ့။ ငါ့ရဲ့ အသက် ၂၀ ကျော် အရွယ်တွေ အလကား ဖြစ်သွားလိမ့်မယ်"

ကဲ ဒါဟာ အချစ်ရေးမှာ အဖြစ်များဆုံး Sunk Cost အတွေး ဖြစ်ပါတယ်။ လူတွေဟာ လက်ရှိ ခံစားနေရတဲ့ နာကျင်မှုထက် အတိတ်က ပေးဆပ်ခဲ့ရတဲ့ အချိန် ကို ပိုပြီး နှမြောနေကြတာပါ။

တကယ်တော့ ကိုယ်တွဲခဲ့တဲ့ ၇ နှစ်ဟာ လမ်းခွဲခွဲ၊ မခွဲခွဲ ပြန်ရတော့မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အတိတ်က အချိန်တွေက ကုန်လွန်သွားခဲ့ပါပြီ။

အခု ကိုယ်ဆုံးဖြတ်ရမှာက ဒီလူနဲ့ ဆက်တွဲပြီး နောက်ထပ် ရာစုနှစ်ဝက် နှစ်ပေါင်း ၅၀ လုံးလုံး ထပ်ပြီး ငိုကြွေးမလား ဒါမဟုတ် ၇ နှစ်ပဲ အရှုံးခံပြီး ကျန်တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၅၀ ကို ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင် ဖြတ်သန်းမလား ဆိုတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ လူတွေဟာ အတိတ်က ၇ နှစ်ကို နှမြောလွန်းတာကြောင့် ရှေ့က နှစ် ၅၀ ကိုပါ အမှောင်ချပစ်လိုက်ဖို့ ဆုံးဖြတ်မိတတ်ကြပါတယ်။

အချစ်ရေးမှာ အချိန်တင်မကဘဲ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အားစိုက်မှုတွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ ချစ်သူက လောင်းကစားလုပ်တတ်လို့ စရိုက်မကောင်းလို့ ကိုယ်ကပဲ နားလည်ပေးရင်း၊ ငွေကြေးတွေ ထောက်ပံ့ပေးရင်း နှစ်ပေါင်းများစွာ ရုန်းကန်ခဲ့ရတယ် ဆိုပါစို့။

ကံမကောင်းအကြောင်းမလှရင် အချိန်ကြာလာတဲ့အခါ အဲဒီလူက ဘာမှပြောင်းလဲမလာဘဲ ပိုတောင် ဆိုးလာတတ်ပါတယ်။ ဒီအခါမှာ သာမန် စဉ်းစားရင်တော့ လမ်းခွဲရမှာ ဖြစ်ပေမဲ့ Sunk Cost Fallacy ဝင်လာတဲ့အခါ

"ငါ သူ့ကို ပြုပြင်ပေးဖို့ စိတ်ရောကိုယ်ပါ ဘယ်လောက်တောင် ပေးဆပ်ခဲ့ရလဲ။ ငါ့ပိုက်ဆံတွေ၊ ငါ့မျက်ရည်တွေ ဘယ်လောက် ကုန်ခဲ့ပြီလဲ။ အခုမှ ငါက လက်လျှော့လိုက်ရင် နောက်တစ်ယောက်က သူ့ကို အလကား လာပြီး အဆင်သင့် စားသွားတော့မှာပေါ့။ ငါ့ရဲ့ ပေးဆပ်မှုတွေ အရာမထင်တော့ဘူးပေါ့…"

ဒီလို အတွေးမျိုးနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် နှိပ်စက်ပြီး အဆိပ်အတောက်တွေကို ဆက်ပြီး မြိုချနေတတ်ကြပါတယ်။ ကိုယ် ပေးဆပ်ခဲ့တာတွေကို နှမြောတဲ့စိတ်က ကိုယ့်ကို သေတွင်းထဲအထိ တွန်းပို့နေတာကို မသိရှာကြပါဘူး။

လူသားတွေဟာ ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း ကြားမှာ ကိုယ်မှားသွားခဲ့တယ်ဆိုတာကို ဝန်ခံဖို့ အလွန် မုန်းတီးကြပါတယ်။

အထူးသဖြင့် မိဘတွေ၊ သူငယ်ချင်းတွေက "ဒီလူနဲ့ မတွဲပါနဲ့၊ နင် ဒုက္ခရောက်လိမ့်မယ်" လို့ တားမြစ်ထားတဲ့ ကြားကနေ ဇွတ်တွဲခဲ့တဲ့ အခြေအနေမျိုးမှာ ပိုဆိုးပါတယ်။

ကိုယ့်ရွေးချယ်မှု မှားယွင်းကြောင်းကို သူငယ်ချင်းတွေရှေ့၊ မိဘတွေရှေ့မှာ ဝန်မခံချင်တာကြောင့် "ငါ အဆင်ပြေပါတယ်၊ သူ ငါ့ကို ချစ်ရှာပါတယ်" ဆိုပြီး ဟန်ဆောင်ကာ Toxic ဆက်ဆံရေးကြီးကို ဆက်ပြီး ဆွဲဆန့်ထားတတ်ကြပါတယ်။

ဒါဟာ အရှုံးကို ဝန်မခံချင်တဲ့ Sunk Cost Fallacy ရဲ့ အနိဋ္ဌာရုံပါပဲ။ ကိုယ့်ဘဝ ငရဲကျနေတာထက် သူတစ်ပါးရှေ့မှာ "ငါရွေးတာ မှန်တယ်" လို့ ပြချင်တဲ့ အတ္တက ပိုပြီး အရေးကြီးသွားတဲ့အခါ ဘဝဟာ တစ်စစီ ကြေမွသွားရပါတယ်။

ဒီထောင်ချောက်ရဲ့ အဆိုးဝါးဆုံး အမှောင်ခြမ်းကတော့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှု တွေအထိ ရောက်သွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

နှိပ်စက်တဲ့သူတွေဟာ အမြဲတမ်း နှိပ်စက်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ တစ်ခါတလေ ရိုက်နှက်ပြီးရင် နောက်ရက်မှာ ဒူးထောက်တောင်းပန်တာ၊ လက်ဆောင်တွေ ပေးတာ၊ အချစ်တွေ ပြတာမျိုး လုပ်တတ်ပါတယ်။

အဲ့ဒီအခါ ခံရတဲ့သူက "သူ ငါ့ကို တကယ်ချစ်တာပါ။ ပြီးတော့ ငါတို့မှာ အမှတ်တရကောင်းတွေ အများကြီး ရှိခဲ့တာပဲ။ ကလေးတွေလည်း ရှိနေပြီ။ ငါ ဒီအိမ်ထောင်ကို ဘယ်လိုမှ အပျက်စီးမခံနိုင်ဘူး" ဆိုပြီး အတိတ်က အမှတ်တရကောင်းတွေ ကို ဖက်တွယ်ပြီး လက်ရှိ ခံနေရတဲ့ ငရဲကို သည်းခံနေတတ်ပါတယ်။

ဒီလိုနဲ့ နောက်ဆုံးမှာ အသက်အန္တရာယ်အထိ စိုးရိမ်ရတဲ့အခြေအနေ ရောက်သွားတာတောင် ရုန်းမထွက်နိုင်ကြတော့ပါဘူး။

ဒီအခြေအနေကို ပိုပြီး မြင်သာအောင် လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု အပြည့်နဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန်လို ဇာတ်လမ်းတိုလေးတစ်ခု အနေနဲ့ ပုံဖော်ကြည့်ရအောင်ဗျ။

မိန်းကလေးတစ်ယောက် ရှိတယ်ဆိုပါစို့။ သူမ နာမည်က "ဆု" တဲ့။ ဆု ဟာ သူမရဲ့ ကောလိပ်ကျောင်းသား ဘဝကတည်းက ချစ်သူဖြစ်ခဲ့တဲ့ "မင်းမင်း" နဲ့ တွဲလာတာ အခုဆို ၁၀ နှစ် ရှိပါပြီ။

မင်းမင်းဟာ အလုပ်အကိုင် အတည်တကျ မရှိသလို၊ လောင်းကစားလည်း လုပ်တတ်တယ်။ ဆု ရှာသမျှ ပိုက်ဆံတွေကိုလည်း လိမ်ညာ တောင်းတတ်တယ်။

တစ်ခါတလေ စိတ်တိုရင် ဆု ကို လူပုံအလယ်မှာ ဆဲဆိုအော်ဟစ်တတ်သေးတယ်ပေါ့။

ဆု ရဲ့ သူငယ်ချင်းတွေက ဆု ကို လမ်းခွဲဖို့ အကြိမ်ကြိမ် ပြောကြပါတယ်။ ဆု ကိုယ်တိုင်လည်း ညတိုင်း ခေါင်းအုံးမျက်ရည်စိုပြီး "ငါ ဘာလို့ ဒီလိုဘဝမျိုးမှာ ရှင်သန်နေရတာလဲ" လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မေးမိတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆု မခွဲနိုင်ဘူး။ ဘာလို့လဲ?

ဆု ရဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာ Sunk Cost Fallacy ကြီးက ကြီးစိုးနေလို့ပါ။ ဆု က ဒီလို တွေးနေမိတာပါ..

"ငါ့ရဲ့ အသက် ၂၀ ကနေ ၃၀ အထိ အလှဆုံး မိန်းကလေး ဘဝ သက်တမ်း ၁၀ နှစ်လုံးလုံး သူ့ကိုပဲ ပေးခဲ့တာ။ ငါတို့မှာ အတူတူ ရုန်းကန်ခဲ့တဲ့ အမှတ်တရတွေ ရှိတယ်။ ငါ သူ့အတွက် ပေးဆပ်ခဲ့တဲ့ ငွေတွေ၊ မျက်ရည်တွေက ရေတွက်လို့ မရဘူး။

အခုမှ လမ်းခွဲလိုက်ရင် ငါ့ရဲ့ အဲဒီ ၁၀ နှစ်လုံးလုံးဟာ အဓိပ္ပာယ်မရှိ ရှုံးနိမ့်မှုကြီး ဖြစ်သွားတော့မယ်။ အခု ဖြတ်လိုက်ရင် ငါ့မှာ ဘာမှ ကျန်မှာ မဟုတ်တော့ဘူး။" ဆိုတဲ့ အတွေးပါ။

ဆု မသိတာတစ်ခုကတော့ သူမဟာ အတိတ်က ဆုံးရှုံးသွားတဲ့ ၁၀ နှစ်ကို နှမြောတာနဲ့တင် မကဘဲ သူမရဲ့ အနာဂတ် ဖြစ်တဲ့ အသက် ၃၀ ကနေ ၄၀ အထိ နောက်ထပ် ရွှေရောင်တောက်နိုင်တဲ့ ၁၀ နှစ်ကိုပါ မင်းမင်း လက်ထဲ ထပ်ပြီး အလုပ်အကျွေးပြုကျွေးမွေးပူဇော်နေမိမှာဆိုတာပါပဲ။

ဒါဟာ တကယ့်ကို ရင်နာစရာကောင်းတဲ့ အမှောင်ဘက်အခြမ်း ဖြစ်ပါတယ်။

~~~~~~~~~~

ကျွန်တော်တို့ ဘာကြောင့် ဒီထောင်ချောက်ထဲကို ကျဆင်းရတာလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းက တိမ်မယောင်နဲ့ နက်တယ်ဗျာ။

❤️‍🩹စိတ်တွင်း ပဋိပက္ခ

လူတွေက ကိုယ့်ကိုယ်ကို အသိဉာဏ်ရှိတဲ့သူတစ်ယောက် လို့ ယုံကြည်ထားပေမဲ့ ကိုယ် ရွေးချယ်မှုက မှားနေပြီး ကိုယ့် ချစ်သူက လူယုတ်မာဖြစ်နေတယ် ဆိုတဲ့ အမှန်တရားကို ရင်မဆိုင်နိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

အဲ့ဒီအခါ စိတ်သက်သာရာရအောင် သူလည်း တစ်နေ့ ပြောင်းလဲလာမှာပါ ဆိုပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် လိမ်ညာတဲ့ လမ်းကို ရွေးချယ်လိုက်ကြပါတယ်။

❤️‍🩹အပြောင်းအလဲကို ကြောက်ရွံ့ခြင်း

လူတွေဟာ ဘယ်လောက်ပဲ ဆိုးဆိုး ကိုယ့်ရဲ့လက်ရှိ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ အခြေအနေမှာပဲ ဆက်နေချင်ကြပါတယ်။

လမ်းခွဲလိုက်ရင် ကြုံတွေ့ရမယ့် အထီးကျန် ရတာတွေ အသစ်က ပြန်စရတာတွေ ဆိုတဲ့ မရေရာတဲ့ အနာဂတ်ကို ရင်ဆိုင်ရမှာထက် နာကျင်ရမှန်း သေချာနေတဲ့ လက်ရှိ အခြေအနေကပဲ ပိုပြီး လုံခြုံသလို ခံစားရတတ်လို့ ဖြစ်ပါတယ်။

❤️‍🩹Social Identity

နှစ်ရှည်လများ တွဲလာတဲ့ စုံတွဲတစ်တွဲအဖြစ် ပတ်ဝန်းကျင်က သတ်မှတ်ထားတာကို ဖျက်ဆီးပစ်ရမှာ တွန့်ဆုတ်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

လမ်းခွဲလိုက်ရင် အောင်မြင်တဲ့ ဆက်ဆံရေးတစ်ခုကို မတည်ဆောက်နိုင်တဲ့ ရှုံးနိမ့်သူ အဖြစ် အများက မြင်မလားဆိုတဲ့ အကြောက်တရားက တွန်းပို့နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... ကျွန်တော်တို့ Sunk Cost Fallacy ရဲ့ ကြောက်စရာကောင်းပုံတွေကို သေသေချာချာ သိပြီဆိုရင် ဒီထောင်ချောက်ထဲကနေ ဘယ်လို ရုန်းထွက်ရမလဲဆိုတဲ့ နည်းလမ်းတွေကို ဆွေးနွေးကြည့်ရအောင်ဗျ။

ဘဝကို ဒီအတိုင်း အမှောင်ထဲမှာ အဆုံးစီရင်မခံနိုင်ဘူး မဟုတ်လား။ အချက် ၃ ချက် နဲ့ဖြေရှင်းလို့ရပါတယ်။

🕯️ Accept the Loss🕯️

ပထမဆုံးနဲ့ အရေးကြီးဆုံးအချက်ကတော့ ကိုယ် ပေးဆပ်ခဲ့ရတဲ့ အချိန်၊ ငွေကြေး၊ သံယောဇဉ်တွေဟာ ဘယ်လိုမှ ပြန်မရနိုင်တော့ဘူး ဆိုတာကို ရင့်ကျတ်သူပီပီ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ဝန်ခံလိုက်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

စီးပွားရေးမှာ စာရင်းပိတ်သလိုမျိုး "အိုကေ... ငါ့ဘဝရဲ့ ၁၀ နှစ်နဲ့ ငါ့ရဲ့ သံယောဇဉ်တွေ အရှုံးပေါ်သွားပြီ။ အဲဒီငွေတွေ၊ အချိန်တွေက ပြန်မလာတော့ဘူး" လို့ ပြတ်ပြတ်သားသား သတ်မှတ်လိုက်ပါ။

အတိတ်ကို ပြင်လို့ မရပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အနာဂတ်ကိုတော့ ကိုယ်ထိန်းချုပ်လို့ ရပါတယ်။ အတိတ်က အရှုံးကို လက်ခံနိုင်မှသာ အနာဂတ်အတွက် မှန်ကန်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ချနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

🕯️Future-Oriented Thinking🕯️

ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခု ချခါနီးတိုင်း ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဒီမေးခွန်းကို မေးပါ။

"ငါ အတိတ်က ဘာတွေ ပေးဆပ်ခဲ့ရလဲဆိုတာကို ခဏမေ့ထားလိုက်။ ဒီနေ့၊ ဒီအချိန်မှာ ဒီလူနဲ့ ငါ အခုမှ စသိတာဆိုရင်၊ ဒီလို စရိုက်မျိုးရှိတဲ့သူကို ငါ ချစ်သူအဖြစ် ရွေးချယ်မလား"

အဖြေက မရွေးဘူး၊ လုံးဝ အဝေးကြီး ရှောင်မယ်ဆိုရင် ကိုယ် ဘာလုပ်ရမလဲ သိပါပြီ။ အတိတ်က ပေးဆပ်မှုတွေကို ဖယ်ထုတ်ပြီး ဒီနေ့ကစပြီး ရှေ့ဆက်ရင် ကိုယ့် အတွက် ကောင်းမလား၊ ဆိုးမလား ဆိုတဲ့ အနာဂတ် ရှုထောင့်တစ်ခုတည်းကနေပဲ ကြည့်ပြီး ဆုံးဖြတ်ပါ။

🕯️နှမြောစိတ် ကို အဖိုးတန် သင်ခန်းစာ အဖြစ် ပြောင်းလဲပစ်ပါ🕯️

ကိုယ် ပေးဆပ်ခဲ့ရတာတွေကို အလဟဿ ဖြစ်သွားတယ် လို့ မတွေးပါနဲ့။ ကိုယ့် ဘဝအတွက် ကြွေးဆပ်လိုက်ရတယ် ၊ တန်ဖိုးကြီး သင်ခန်းစာတစ်ခုအတွက် ကျောင်းလခ ပေးလိုက်ရတယ် လို့ သဘောထားလိုက်ပါ။

ဒီလို တွေးလိုက်တဲ့အခါ နှမြောစိတ် ဟာ လျော့ပါးသွားပြီး ရှေ့ဆက်ဖို့ ခွန်အား ဖြစ်စေပါတယ်။

~~~~~~~~~~~~

လူသားတစ်ယောက် ဖြစ်ရတာ မလွယ်ကူပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဦးနှောက်ဟာ အမြဲတမ်း ဆင်ခြင်တုံတရားရှိရှိနဲ့ အမှန်ကန်ဆုံး အလုပ်လုပ်နေတာ မဟုတ်လို့ပါ။

အထူးသဖြင့် အချစ် နဲ့ သံယောဇဉ် တွေ ဖုံးလွှမ်းလာတဲ့အခါ ကျွန်တော်တို့ဟာ ပိုပြီး နုနယ်သွားတတ်ကြပြီး Sunk Cost Fallacy လို အမှောင်ထောင်ချောက်တွေထဲကို သက်ဆင်းမိတတ်ကြပါတယ်။

အခု ဒီဆောင်းပါးကို ဖတ်ပြီးတဲ့နောက်မှာ ကိုယ့်ဘဝထဲက အချစ်ရေး၊ အလုပ်အကိုင် ၊ သူငယ်ချင်း နဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ပြန်လည် ဆန်းစစ်ကြည့်ဖို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။

ကိုယ် နဲ့ အဆင်မပြေမှန်း သိရက်နဲ့ နှမြောလို့ ၊အရှုံးမခံချင်လို့ ဆိုတဲ့ အတွေးတစ်ခုတည်းနဲ့ ငရဲတွင်းထဲမှာ ဆက်ပြီး ဒူးထောက်နေမိသလားဆိုတာဆန်းစစ်ကြည့်ပါ။

အဟောင်းတွေကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ စွန့်လွှတ်နိုင်မှသာ အသစ်က ပေးမယ့် ပျော်ရွှင်မှုတွေ ဝင်ရောက်လာဖို့ နေရာလွတ် ရှိလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်ဗျာ။

အတိတ်က ဆုံးရှုံးမှုတွေအတွက် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်မတင်ပါနဲ့တော့။

အခု အချိန်ကစပြီး ကိုယ့်ရဲ့ အနာဂတ်ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ဖို့အတွက် မှန်ကန်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြတ်ပြတ်သားသား ချမှတ်လိုက်ပါလို့ ဆုတောင်းပေးရင်း ဆောင်းပါးလေးကို နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်ခင်ဗျာ။

The Prince Bookshop
Telegram Channel :

https://t.me/theprincebookshop