ART BAR - Creative Studio

ကျွန်တော်နဲ့ Layout များ ( ၂)

ဒီကြားထဲမှာ Service လုပ်ရတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေ၊ Programming ပိုင်းတွေ၊ Software Problem solve, Hardware Problem Solve လုပ်ရတာတွေ ထားခဲ့ပါ့မယ်။ ဒီအထဲမှာ မှတ်မှတ်ရရ ရှိခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်း တောက်လျှောက်အသုံးဝင်ခဲ့တဲ့ Software ပိုင်း Error ရှင်းပုံရှင်းနည်းတွေက ခုချိန်ထိ အသုံးဝင်နေဆဲပါ။ Software Error တက်တိုင်း uninstall လုပ် install ပြန်လုပ်တာ မဟုတ်ပဲနဲ့ Error တက် တဲ့အပိုင်းကို စိတ်ရှည်လက်ရှည်ရှာပြီး Error ရှင်းရတာပါ။ ကျွန်တော် အလုပ်လုပ်ခဲ့တဲ့ SPA/FMI မှာ နိုင်ငံခြားသားတွေ များတာကို သူတို့က Software Error တက်လိုက်တိုင်း Software တွေကို uninstall လုပ်ပြီး install ပြန်လုပ်တာကို လက်မခံကြပါဘူး၊ Error ဖြစ်ရတဲ့ အပိုင်းကို သေချာရှာ ရှင်းပြီး နောက်ထပ် error ထပ်မဖြစ်အောင် သူတို့ကို software သုံးရတဲ့ အချိန်မှာ do and don’t တွေကို ပြန် report တင်ပေးရတာပါ။ ထားပါတော့ ဒါလေးတွေကတော့ ကြားပေါက်လေးတွေပေါ့နော်။

၂၀၀၁ ခုနှစ်မှာ အရင် Service လုပ်ခဲ့ Design လေးတွေ အတူတူလုပ်ခဲ့ဘူးတဲ့ Ko Roger နဲ့ ပြန်ဆက်စပ်မိတယ်။ သူက အာ့အချိန်မှာ Myanmar Times မှာ ရောက်နှင့်နေပြီလေ။ သူနဲ့ သူ့အမျိုးသမီးက မနက် ၉း၀၀ နာရီကနေ ၅း၀၀ နာရီထိ ရှိမယ်၊ ကျွန်တော်က မနက် ၁၁း၀၀ နာရီကနေ ညဘက် ဖလင်ထုတ်ချိန်ထိ နေရမယ်ပေါ့။ တကယ်က Layout ဆိုတဲ့ စထဲ့ပေးခဲ့တာ Ko Roger နဲ့ Suu Nyein Chan တို့ပါ။ ကိုယ်တွေ အရင်က ဖလင်ထုတ်တယ်ဆိုတာ Negative Film လောက်ပဲ ထုတ်ခဲ့ဘူးတာပါ။ အဲဒီမှာ စတွေ့တာကတော့ Layout အတွက် မြန်မာပြည်မှာ အဓိကသုံးတာ Pagemaker ပေါ့။ အားသာချက် အားနည်းချက်တွေကတော့ အများကြီးပေါ့နော်။

ကံကောင်းတာ တချက်က အာ့ခေတ်ကာလ အခါတုန်းက ဆရာကြီးတယောက်နဲ့ မထင်မှတ်ပဲ ပညာယူရတာပါ။ ဆရာကြီးက ကျွန်တော်တို့ တသက်လုံးနီးပါး တလေးတစား ဆက်ဆံရတဲ့ ဆရာဦးဌေးမောင်ပါ။ ဆရာဌေးက အရင်တုန်းက New Light of Myanmar ရဲ့ ပုံနှိပ်အရာရှိပါ၊ ဆရာက ဟိုးခေတ်အခေါ် RIT ကျောင်းထွက်ပါ။ သတင်းစာတိုက်မှာ Printing ပိုင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆရာက အရမ်းကို စေ့စပ်သေချာတာပါ။ Myanmar Times ကို ရောက်မှပဲ ဆရာနဲ့ ဘာကို ထိပ်တိုက် သွားတွေ့တာလဲလို့ မေးရင် ပုံနှိပ်မှာ အင်မတန် အရေးကြီးတဲ့ စာမျက်နှာ နံပါတ်ထားပုံထားနည်းတွေ (ဘယ် ညာထားရမဲ့ဆိုတဲ့ အကြောင်းတွေ)၊ ကြော်ငြာအတွက် သိကို သိရမယ့် Trend Size, Bleed Size တွေကို သေသေချာချာ စနစ်တကျ၊ ထဲထဲဝင်ဝင် သေချာ နားလည်လာခဲ့ရတာပါ။

Pagemaker ကို ပြန်သုံးရတော့ Pagemaker က Version 6.0 ဖြစ်နေပြီ။ အရင်က ကိုယ်တွေက Pagemaker ကို စာစီစာရိုက်လောက်ပဲ သုံးရတယ်ပဲ ထင်ထားတာကိုး။ Myanmar Times ရောက်မှ layout အတွက် Pagemaker က အဓိကဖြစ်မှန်း သိခဲ့ရတာပါ။ Myanmar Times ရောက်ရောက်ချင်း အလုပ်လုပ်ဖို့ Computer က ချက်ချင်းမရသေးတော့ Ko Roger ကွန်ပျူတာမှာပဲ သူတလှည့် ကိုယ်တလှည့်နဲ့ Computer ကို ကိုင်ရတာပါ။ အာ့အချိန်မှာ Adobe Photoshop က Version 5.5 လားမသိဘူး ရောက်နေပြီ။ အာ့အချိန်ကာလတုန်းက Photoshop ဆိုတာကို ကျွန်တော်တို့အဖို့က Design ဆိုတာထက် color adjust လုပ်ဖို့လောက်ကိုပဲ သုံးကြတာပါ။

အာ့ခေတ်ခါတုန်းကလဲ layout ဆိုတာကို သိကြတာ လက်တဖက်စာလောက်ပဲ ရှိလောက်တာပါ။ Pagemaker ရဲ့ အားနည်းချက်ကြီး တခုက စသုံးမယ်ဆိုတာနဲ့ default printer ရွေးရတာပါ။ စလုပ်ကာစတုန်းက အာ့အပိုင်းတွေ နားမလည်သေးတော့ ဘာပြဿနာကြီးကြီးမားမားကြုံလဲ မေးရင် Layout ချထားပြီးသား Pages တွေကို ဖလင်ထုတ်ဖို့ Dummy ချတဲ့နေရာရောက်ရင် Default Printer ကို Setup လုပ်ထားတာ မတူဘူးဆိုရင် Layout တွေမှာ ပါတဲ့ စာတွေအကုန်လုံး လယ်ထွက်သွား တာပါ။ အဲဒီအချိန်မှာ ခုခေတ်လို Software တွေကို ဘယ်လိုသုံးရမလဲဆိုတာ မသိသေးတော့ Dummy တွေကို Pagemaker မှာပဲ တွဲရတာပါ။ ဖလင်ထုတ်ရင် အဲဒီတုန်းက ၄၁ လမ်းထဲက Alpha Color Separation မှာ သွားလုပ်ရတယ်။

Film ထုတ်ဖို့ သွားရင်လဲ Package လဲ မလုပ်တတ်သေးတော့ စာမျက်နှာ တခုချင်းစီမှာ ပါတဲ့ Link တွေကို folder တခုလုပ်၊ ပြီးရင် အာ့အထဲကို အကုန် Copy ကူးထည့်။ ပြီးရင် External Mobile Rak နဲ့ထည့်ပြီး ဖလင်ထုတ်မဲ့နေရာကို ယူသွားရတာပေါ့။ တခါတလေ Listings မှာ ကြော်ငြာ အသစ်ပါ လာလို့ Link ကို Copy များ မကူးမိရင် အာ့ညဆိုရင် ၄၁ လမ်းနဲ့ ဗဟိုရ်စည်ကို တညတည်း အခေါက် ခေါက်ပြန်ရတဲ့ ညတွေဆို ပလက်လန်ပဲ။ နောက်ပိုင်းမှ Link တွေ သဘာဝအကြောင်းကို နားလည် လာတော့မှ ပြန်ရတာ သက်သာသွားတာပေါ့။ နောက် Pagemaker ရဲ့ Default Printer ကိစ္စကို သေချာနားလည်သွားအောင် ရှင်းပြပေးခဲ့တာ CE Myanmar က ကိုခင်မောင်သော်ပါ။ သူကတော့ တွေ့ခဲ့ဘူးတဲ့ Programmer, Service တွေရဲ့ ဆရာတဆူဆိုတာ ဘယ်လို ငြင်းလို့မရပါဘူး။

သူပေးတဲ့ အကြံဉာဏ်နဲ့ alpha နဲ့ ညှိလိုက်လို့ သုံးရမယ့် Default Printer တွေ ရလာခဲ့တယ်၊ ရလာတော့ နောက်တဆင့် ဘာကို ထပ်ပြီး သင်ကြားလေ့လာရလဲဆိုရင်တော့ ပုံနှိပ်စက်တွေကို နားလည်အောင် ကြိုးစားခဲ့ရသေးတယ်။ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ Layout ထဲကို ထဲထဲဝင်ဝင်ဖြစ်လာပါတယ်။ Layout ထဲကို ထဲထဲဝင်ဝင်ဖြစ်လာပေမယ့် နားမလည်နိုင်သေးတာက Photoshop ထဲမှာ ရှိတဲ့ Color နဲ့ Pagemaker ရဲ့ ကာလာ အချိုး ဘယ်လောက်ပဲ တူတူ၊ အမြင်မှာ တူကို မတူတာပါ။

WHY?

မေးချင်သည်များ၊ သိချင်သည်များ မေးလို့ရပါတယ်။

ကျွန်တော်နဲ့ Layout များ

ပထမဦးဆုံး layout နဲ့ စတင်ထိတွေ့မိတာက ၁၉၉၈-၉၉ ပတ်ဝန်းကျင်လောက်က (အာ့ထက်လည်း စောနိုင်ပါတယ်) သရဖူ မဂ္ဂဇင်းတိုက်ရဲ့ ဆရာကြီး ကိုကြွက်ဆီက စတင်ထိတွေ့မိ မြင်ဘူးတာပါ။ အာ့ခေတ်က အခေါ်ကတော့ Macintosh လေးနဲ့ ဆရာကြွက်ရဲ့ စာမျက်နှာစီဖို့ စာမူတွေကို ရိုက်နေတာ စတွေ့ဘူးတာပါပဲ။

အာ့ခေတ်က စာမျက်နှာထိုင်ပုံက အဆန်းကြီးပေါ့နော်။ စာမျက်နှာ တမျက်နှာစာကို အပြည့်တခါတည်း ထိုင်လိုက်တာ မဟုတ်ဘူး။ တမျက်နှာမှာ ပါဝင်မယ့် ကော်လံတခုချင်းစာကို စာစီစာရိုက်လုပ်၊ ပရုပ်ဖတ်၊ ပြင်ချက်လုပ် ပြီးတာနဲ့ ပရင့်ထုတ်ပြီး စာမျက်နှာတွေ တွဲထားတဲ့ Dummy အချပ်ကြီးပေါ်မှာ ပရင့်ထုတ်ထားတဲ့ Story တွေကို ဖြတ်ညှပ်ကပ်ပြီး လိုက်ကပ်ရတဲ့ ခေတ်ပါ။ Dummy တစ်ချပ်ပြီးရင် Negative Film သွားရိုက်၊ Film ရိုက်ပြီးလို့ ထွက်လာရင် အဖြူဖောက်တွေကို အိုပိတ်နဲ့ လိုက်ပိတ်ရတာ။ အာ့ပညာကို ဘယ်မှာ ရလိုက်တာလဲလို့ မေးရင် ဆရာနန္ဒမိုးကြယ်စီမှာ သေသေချာချာမြင်ဘူးလိုက်တာပါ။ ဆရာကတော့ သူကိုင်ထားတဲ့ မဂ္ဂဇင်းတွေက ၅ အုပ်အထက်မှာ ရှိတယ်၊ တစ်လ တစ်လကို စာအုပ် ၅ အုပ်စာ dummy တွေနဲ့ layout ကို သူကိုယ်တိုင် စီစဉ်တာပါ။

FMI ရဲ့ ပဒေသာပင် မြို့တော်ရဲ့ တပတ်တကြိမ်ထုတ် Newsletters လေးပါ။ အာ့ကာလတုန်းက Layout ဆိုတာ နားမလည်သေး မသိတတ်သေးတဲ့ အချိန်ပါ။ စာမျက်နှာ ဖွဲ့ရတဲ့ software ဆိုတာလည်း သီးသန့်မရှိသေးပဲ Corel Draw နဲ့ ထိုင်ရတာ မှတ်မိပါသေးတယ်။ အဲဒီအချိန်တုန်းက ဆိုရင် FMI/SPA ရဲ့ ဒီဇိုင်းနာကြီး ကိုခင်ညို (Ko Khin Nyo) စာမျက်နှာလုပ်တာ ထိုင်တာကို မအိပ်မနေ သွားကူပြီး လုပ်ပေးခဲ့တာ တကယ့်ကို အမှတ်တရပါ။ စာမျက်နှာ ထိုင်ပြီးတာနဲ့ ပရင့်ထုတ်ပြီး negative film လုပ်ပြီး ပုံနှိပ်တိုက် သွားအပ်ရတာပါ။ Newsletter မှာ ပါတဲ့ Logo အတွက်က ဇင့်ဘလောက်ကို သပ်သပ်အပ်ရတာပါ။ မဟုတ်ရင် Negative Film ကနေ ရိုက်တာ ဖြစ်တဲ့အတွက် Logo တွေက Flat တွေ ဖြစ်တာ များတယ်။ အာ့တုန်းက မှတ်မှတ်ရရ Adobe Pagemaker 5 နဲ့ Adobe Photoshop က 4 လားပဲ ရှိသေးတယ်။ အာ့ခေတ်က Photoshop မှာ ဒီဇိုင်းဆွဲဖို့ ဆိုတာထက် ဓာတ်ပုံတွေ ပုံချိန်ဖို့လောက်ပဲ သိခဲ့တာပါ။ Photoshop ထက် ပိုစိတ်ဝင်စားတာက Pagemaker မှာ ဒီဇိုင်းလုပ်ရတာကို ပိုစိတ်ဝင်စားတယ်၊ ဖောင့်တွေကို ကစားရတာ ပိုကြိုက်တယ်၊ အာ့ခေတ်လောက်ကတည်းက Layout ကို စိတ်ဝင်စားနေမှန်း မသိခဲ့တာပါ။ မှတ်မှတ်ရရ အာ့ခေတ်က လုပ်ခဲ့ဘူးတဲ့ ဒီဇိုင်းတစ်ခုက Mola Engine Oil ကို ၃ ခေါက်ချိုး ထိုင်ရတာပါ။

ခုခေတ်ကတော့ လွယ်မှာပေါ့နော်.....
ဟိုခေတ်တုန်းက ကော်လံခွဲ စာရိုက်၊ ခေါင်းစဉ်ရိုက် ပြီးရင် ပရင့်ထုတ်။ ဓာတ်ပုံက သပ်သပ်ဆိုတော့ ဓာတ်ပုံအတွက် နေရာချန် ပြီးရင်၊ ပရင့်ထုတ်ထားတဲ့ စာရွက်မှာ ဓာတ်ပုံကို ကပ်၊ ပြီးရင် စာတွေကို ကပ်ပြီး စာရွက် အစွန်းနေရာတွေကို Correction Pen နဲ့ လိုက်အုပ်ပြီး ကော်ပီရာကူးရတာဗျ......Manual တွေပေါ့ဗျာ.......

ခုခေတ်ဆိုတော့ လွယ်သဟေ့ပေါ့နော်......ဟိုတုန်းက တရက်တည်းနဲ့ ပြီးဖို့ တော်တော်လုပ်ရတာ.....နောက် ပရင်တာက Dotmatrix Printer နဲ့ ထုတ်ရတာလေ.....နော့ Resolution တင်လိုက်တာနဲ့ A4 တစ်ရွက်ကို ၁ နာရီလောက် နားညဉ်းခံပြီး ထုတ်ရတာပါ၊ Canon Laster Printer မြန်မာပြည် စရောက်တော့ မှတ်မှတ်ရရ 3L ကို ရုံးက ဝယ်လာတယ်။ စင်ကာပူကနေ တိုက်ရိုက်ဝယ်လာပေးတာ၊ Certificate တွေ ထုတ်ဖို့၊ လုပ်နေတဲ့ အလုပ်က ဟိုတုန်းက Stanford-City Business Institute ဆိုတော့ ကျောင်းဆင်းပွဲအတွက် Certificate ထုတ်ပေးရဖို့ပေါ့။ Certificate တွေကလဲ Singapore ကနေ တိုက်ရိုက်လာတော့ အယောက် ၅၀ ဆိုရင် Certificate က ၅၁ ရွက်ပဲ ပါတာ၊ ပိုပါတဲ့ ၁ ရွက်က အတိမ်းအစောင်းအတွက်.....ကျန်တာ ပျက်လို့ မရဘူးလေ။

အာ့ခေတ်က Printer ရဲ့ သဘာဝက Certificate ထုတ်ရင် သတိထားရမယ့် အရာလေးကို သတိထားသွားမိတယ်၊ အဲဒါက ဘာလဲ ဆိုရင် ရိုးရိုး A4 နဲ့ ထုတ်ရင် ပြဿနာ မရှိပေမယ့် Certificate လို စက္ကူအထူဆိုရင် paper roller ကို ဆွဲတဲ့ ပုံစံက မတူတော့ဘူးလေ။ Certificate ထုတ်ရင် ၅ ရွက်လောက် ထုတ်ပြီးရင် paper roller ကနေ စက္ကူဆွဲတာ နည်းနည်းလေး နောက်ကျတယ်၊ အာ့ဆိုရင် Page Setting ဘယ်လောက်ပဲ ချိန်ထား ချိန်ထား နေရာလွဲတယ်၊ Certificate တွေက အတိမ်းအစောင်း မခံတော့ Printer ကနေ ၄ ရွက်လောက်ထုတ် ပြီးရင် ခဏမီးပိတ် စက်ကို အအေးခံပြီး ထုတ်ရတာ တညလုံးနီးပါးပဲ။ အာ့တုန်းက အတူတူလုပ်ခဲ့ဘူးတဲ့ သူငယ်ချင်းကတော့ ခုချိန်မှာ မရှိတော့တဲ့ Super Nova လို့ ခေါ်ကြတဲ့ ဇော်မြင့်သူပါပဲ။

သူနဲ့က ကျောင်းရဲ့ မိုးထဲရေထဲလို့ ခေါ်တဲ့ အကျပ်အတည်းတွေမှာ နှစ်ယောက်သား မိုက်မိုက်ကန်းကန်းနဲ့ အဆင်ပြေအောင် လုပ်ခဲ့ရတာတွေချည်းပဲလေ၊ တော်ရုံ Service Center က လက်မခံတဲ့ ဟာတွေဆို ဇော်မြင့်သူရယ်၊ ကျွန်တော်ရယ် ဆရာသမား ဖြစ်တဲ့ Soe Naing Mg ရယ်လေ၊ ကိုယ်က အငယ်ဆုံးဆိုတော့ သူတို့ လှည့်ပတ် ကျပ်သမျှကိုလည်း ဒိုင်ခံ ခံခဲ့ရတာပါ။

ကျွန်တော့ကို Computer Service နဲ့ ပတ်သက်ရင် အောက်ခြေသိမ်းအထိ အဓိကထား မောင်းပေးခဲ့တာ ဘယ်သူလဲလို့ ဆိုရင် ဆရာ စိုးနိုင်မောင်ပါပဲ အာ့တုန်းက Computer တွေက Windows 95 ပေါ်ကာစနဲ့ DOS ကြားထဲက ကာလတွေပါ။ DOS Operating System နဲ့ သွားရတာ ဖြစ်တဲ့အတွက် DOS Command အောက်မှာ ရှိတဲ့ Key Note တွေကို အသေကျက်ရတာပါ၊ ဆရာသမားက စိတ်ကူးပေါက်ရင် ထထမေးပါတယ်၊ မေ့နေရင် သူ့လက်ထဲ ကိုင်ထားတဲ့ ပလာယာ၊ ဝက်အူလှည့်နဲ့ အဘေခံရတာပါ၊ အာ့ကတည်းက Computer Services ဆိုတာ တရေးနိုးလည်း အေးဆေးဆိုတော တော်တော်နားလည် သဘောပေါက်သွားတာပါ။

ဆက်ဖော်ပြပါ့မယ်။
U Tun Min Soe
Layout Design Instructor