Arewa Discuss

Lokacin da Sir Ahmadu Bello ya zama Firimiya na Arewacin Najeriya a shekarar 1954, ya tarar da Arewa na fama da babban ƙalubale a fannin ilimi.

A wancan lokaci, Arewa tana baya idan aka kwatanta da sauran yankunan ƙasar wajen ilimin zamani. Malamai, likitoci, injiniyoyi, lauyoyi da ma'aikatan gwamnati masu ilimi sun yi ƙaranci sosai.

Ahmadu Bello ya fahimci cewa idan ba a inganta ilimi ba, Arewa za ta yi wahala ta yi gogayya da sauran yankuna a fannin siyasa, tattalin arziki da ci gaban al'umma bayan samun 'yancin kai.

Saboda haka, ya sanya ilimi a gaba cikin manufofin gwamnatinsa.

Maimakon ya mayar da hankali ga siyasa kaɗai, Sardauna ya ɗauki ilimi a matsayin makamin canza rayuwar al'umma. Gwamnatinsa ta faɗaɗa makarantun firamare da sakandare a sassa daban-daban na Arewa, tare da kafa da bunƙasa kwalejojin horas da malamai.

Manufarsa ba kawai gina makarantu ba ce, har ma da samar da malamai da za su koyar da dubban yara a nan gaba.

Daya daga cikin manyan nasarorin gwamnatinsa shi ne shirin bayar da tallafin karatu. Dubban matasa daga Arewa sun samu damar yin karatu a Najeriya da kuma ƙasashen waje ta hanyar tallafin gwamnati.

Da yawa daga cikinsu sun zama likitoci, injiniyoyi, malamai, alkalai, manyan ma'aikatan gwamnati da shugabanni da s**a taka muhimmiyar rawa wajen ci gaban Arewa.

Ahmadu Bello ya kuma fahimci muhimmancin haɗa ilimin addini da na zamani. Maimakon watsi da tsarin karatun Alƙur'ani, gwamnatinsa ta ƙarfafa gyare-gyaren da s**a haɗa darussan Turanci, lissafi da kimiyya cikin tsarin ilimin addini.

Wannan ya taimaka wajen rage tazara tsakanin ilimin addini da ilimin zamani.

Babbar alamar hangen nesansa a fannin ilimi ita ce kafa Jami'ar Ahmadu Bello da ke Zariya a shekarar 1962. A lokacin, jami'ar ba wurin karatu kawai ba ce.

An kafa ta ne domin samar da ƙwararrun ma'aikata da masana da za su taimaka wajen bunƙasa Arewa.
Daga baya jami'ar ta zama daya daga cikin manyan jami'o'i mafi girma kuma mafi tasiri a Afirka.

Ilimi kuwa wani ɓangare ne kawai na babban shirin ci gaba da Sardauna ya tsara. Ya yi imanin cewa makarantu kaɗai ba za su wadatar ba idan babu cibiyoyi masu ƙarfi da za su ba masu ilimi damar amfani da iliminsu.

Wannan ne ya sa aka bunƙasa cibiyoyi k**ar Northern Nigeria Development Corporation (NNDC), Bank of the North da New Nigerian Newspapers.
Waɗannan cibiyoyi sun taimaka wajen ƙarfafa tattalin arziki da samar da ayyukan yi ga mutanen Arewa.

Ba kowa ne ya amince da dukkan manufofinsa ba. Wasu na ganin cewa wasu daga cikin shirye-shiryensa sun taimaka wajen tabbatar da cewa 'yan Arewa sun samu ƙarin wakilci a ma'aikatun gwamnati da cibiyoyin gwamnati. Amma masu goyon bayansa suna ganin hakan ya zama dole saboda Arewa tana da gibi a fannin ilimi a lokacin.

Fiye da shekaru sittin bayan rasuwarsa, har yanzu ana ganin tasirin jarin da Ahmadu Bello ya zuba a ilimi a sassa daban-daban na Arewa. Makarantu, jami'o'i da dubban ƙwararrun ma'aikata da s**a fito daga Arewa sun samo asali ne daga manufofin da aka kafa a zamaninsa.

A wurin masana tarihi da dama, babbar gadon da Ahmadu Bello ya bari ba muk**an da ya riƙe ba ne ko ƙarfin siyasar da yake da shi. Babbar gadonsa ita ce hangen nesan da ya yi wajen amfani da ilimi da gina cibiyoyi domin shirya makomar al'ummomin Arewa.

A taƙaice, Ahmadu Bello bai gina makarantu kawai ba — ya taimaka wajen gina tubalin Arewar da muke gani a yau.

Mutane da yawa sun san Sir Ahmadu Bello a matsayin Sardaunan Sakkwato kuma jagoran Arewacin Najeriya.

Amma ba kowa ne ya san cewa yana da damar zama Firayim Ministan Najeriya bayan zaɓen 1959 ba.

A lokacin da ƙarfinsa na siyasa ya yi yawa, Ahmadu Bello ya ƙi zuwa Legas domin jagorantar gwamnatin tarayya.

Maimakon haka, ya zauna a Kaduna yana ci gaba da jagorantar Arewacin Najeriya, sannan ya zaɓi Abubakar Tafawa Balewa ya zama Firayim Ministan ƙasar.

Masu goyon bayansa suna cewa ya yi hakan ne saboda ya fi son ya ci gaba da kula da ci gaban Arewa.

Amma wasu suna ganin cewa wannan shawara tasa ta ƙara ƙarfafa siyasar yankuna a Najeriya.

Har yanzu, bayan shekaru sama da 60, mutane na ci gaba da muhawara kan ko Ahmadu Bello ya yi abin da ya fi dacewa ko kuma ya rasa damar da za ta iya canza tarihin Najeriya.

Abu ɗaya dai a bayyane yake: da Ahmadu Bello ya karɓi wannan muƙami, watakila tarihin Najeriya zai kasance daban da yadda muka sani a yau.

Majalisar Wakilai ta Najeriya na shirin kada kuri’a cikin kasa da awanni 24 kan kudurin kafa ‘yan sandan jihohi (State Police) da sauran muhimman kudurorin gyaran kundin tsarin mulki.

Mataimakin Shugaban Majalisar kuma Shugaban Kwamitin Bitar Kundin Tsarin Mulki, Benjamin Kalu, ne ya bayyana haka yayin ganawa da manema labarai a Abuja tare da shugabannin majalisar daga shiyyoyi da jihohi.

Kalu ya bayyana kwarin gwiwa cewa kudurin kafa ‘yan sandan jihohi da aka dade ana muhawara a kai zai samu amincewar ‘yan majalisa, yana mai cewa hakan zai taimaka wajen inganta tsaro a fadin kasar.

Ya ce duk da cewa bangaren zartaswa ne ke da babban alhakin kare rayuka da dukiyoyi, majalisa ma na da rawar da ya k**ata ta taka wajen samar da dokoki da za su magance kalubalen tsaro.

A cewarsa, kwamitin gyaran kundin tsarin mulki ya yi aiki sosai kan gyare-gyare da nufin samar da tsarin doka da zai ba jihohi damar kafa rundunar ‘yan sanda, yana mai cewa tsarin da ake da shi na tsakiya bai isa ba wajen tunkarar matsalolin tsaro da ke karuwa a fadin kasar.

Ya kuma ce manyan masu ruwa da tsaki ciki har da Sufeto Janar na ‘Yan Sanda, gwamnoni da bangaren zartaswa sun nuna goyon baya ga kudurin.

Kalu ya kara da cewa idan majalisar tarayya ta amince, za a tura kudurin zuwa majalisun jihohi sannan daga bisani ga Shugaban Ƙasa, Bola Tinubu, domin sanya hannu.

Ya kuma yi kira ga ‘yan majalisa da ke kan aikin sa ido a sassa daban-daban su dawo Abuja domin kada kuri’ar, yana mai cewa matsalar tsaro ta kai matakin gaggawa.