Sense & Touch

𝔸𝕒𝕟𝕣𝕒𝕜𝕖𝕟. 𝕁𝕒 𝕠𝕗 𝕟𝕖𝕖? (2)

In mijn vorige post vertelde ik al dat aanraking niet altijd de juiste ingang is. Ook niet voor een haptotherapeut of masseur.

Aanraking is direct en confronterend. Hoewel je in theorie iedereen fysiek zou kúnnen aanraken (we hebben immers allemaal een lichaam), kan niet iedereen aangeraakt wórden.

𝗢𝗳𝗳𝗹𝗶𝗻𝗲
Wanneer je door nare, traumatische ervaringen in een voortdurende overlevingstoestand terecht bent gekomen, kan de aanwezigheid van een ander, of zelfs je eigen lichaam, onveilig zijn geworden.

Soms zo onveilig dat het hele systeem 'offline' gaat; de telefoonverbinding wordt verbroken (de metafoor waar ik in mijn vorige post over schreef). En zonder verbinding is een werkelijk gesprek niet mogelijk.

Dit is geen kwestie van goede intenties, een veilige omgeving of simpelweg 'oefenen' door het toch te doen. Het gaat er niet om dat iemand leert aanraking te 'verdragen'. Dat is geen helen, maar overleven en het kan mogelijk zelfs her-traumatiseren.

𝗥𝗲𝗴𝘂𝗹𝗲𝗿𝗲𝗻 𝗼𝗳 𝗵𝗲𝗹𝗲𝗻?
We horen tegenwoordig veel over (co-)regulatie en hoe belangrijk dit is. Hoewel reguleren noodzakelijk is in het leven, en geleerd kan worden in contact met een veilige therapeut, betekent kunnen reguleren in therapie, niet automatisch dat je dit daarbuiten ook kunt.

Leren reguleren is echt iets anders dan trauma helen. Regulatie kun je zien als het kalmeren van een bepaalde overlevings- of stress-staat van het brein. Helen van trauma vraagt meer van het brein. Het gaat niet om het beheersen van de traumareactie, maar om het weer integreren van de delen van jezelf, die je door trauma bent kwijtgeraakt.

Aanraking is voor vrijwel alle getraumatiseerde mensen eng en spannend, omdat trauma zich vaak ontwikkelt in contact met andere mensen. Een veilige ander, wordt daarom door het overlevingsbrein niet altijd als veilig herkend.

Soms kan alleen de nabijheid van een ander al te veel zijn, zelfs als je hebt leren reguleren in aanwezigheid van een therapeut.Tederheid kan belastend zijn, aandacht bedreigend en iedere vorm van contact onveilig voelen.

𝗧𝗼 𝘁𝗼𝘂𝗰𝗵 𝗼𝗿 𝗻𝗼𝘁 𝘁𝗼 𝘁𝗼𝘂𝗰𝗵❟ 𝘁𝗵𝗮𝘁 𝗶𝘀 𝘁𝗵𝗲 𝗾𝘂𝗲𝘀𝘁𝗶𝗼𝗻
Kan aanraking dan helemaal niet bij trauma? Jawel, en haptotherapeuten zijn hier gelukkig ook specifiek voor opgeleid.

Maar het kan zeker niet altijd. Dan zal er eerst op een andere manier veiligheid in het systeem gebracht moeten worden. Aan de voorwaarden voldaan moeten worden om die stabiele 'telefoonverbinding' tot stand te kunnen brengen. Pas daarna kunnen we het gesprek aangaan.

Dat kan soms in haptotherapie, afhankelijk van de expertise van de therapeut. Maar vaak zal daarvoor andere specialistische hulp ingeschakeld moeten worden.

Soms kunnen traumacliënten trouwens wel aangeraakt worden bij bijvoorbeeld massage of fysiotherapie, maar niet in haptotherapie, omdat die aanraking op een andere laag plaatsvindt. Zoals bij een telefoongesprek waarbij je aan een kant van de lijn een telefoonbeantwoorder of voicemail treft.

Hoe dan ook, aanraken vraagt in iedere situatie altijd om zorgvuldigheid, doseren, afstemmen en keuzes maken. Weten wat je zelf als therapeut in huis hebt en waar jouw grenzen liggen en die van de cliënt. Want ook voor massage en haptotherapie bestaan contra-indicaties.

En soms moeten we erkennen dat haptotherapie of massage (nog) niet mogelijk is.

𝔸𝕝𝕤 𝕣𝕦𝕤𝕥 𝕤𝕡𝕒𝕟𝕟𝕖𝕟𝕕 𝕚𝕤

Ze stapt met een lach, die op haar gezicht gebeiteld lijkt, mijn praktijkruimte binnen. Alert, pratend in hoog tempo, alles aan haar beweegt. Korte en abrupte gebaren, alsof haar lijf onder hoogspanning staat.

“Spanning? Nee, dat voel ik eigenlijk nooit,” zegt ze. Ja, volgende week gaat ze vliegen en sinds een paar jaar vindt ze dat wel spannend. En haar zus start binnenkort opnieuw met chemo. Maar daar wil ze liever niet te lang bij stilstaan.
"Straks stort ik in", zegt ze.

“En dan?” vraag ik zachtjes.

Plotseling zijn daar tranen.
Ze huilt niet snel, zegt ze verbaasd. En slikt haar tranen weg. Ach, dat komt vast, omdat ze bijna ongesteld moet worden.

Maar als we samen iets langer blijven bij wat er vanbinnen gebeurt, wordt voelbaar hoeveel verdriet er zit. Hoe bang ze is haar zus te verliezen.

Haar manier van omgaan met moeilijke gevoelens is doorgaan. Hard werken. Druk zijn. Niet te veel voelen. Verdriet en angst liever niet. Boosheid ook niet. Blij zijn mag dan weer wel.
“Ik ben écht een blij ei.” lacht ze. Haar tranen zijn alweer zorgvuldig opgeborgen.

We doen een oefening. Ze komt recht tegenover me staan. Heel dichtbij. Ze had niet nagedacht over waar ze ging staan. Ze deed het gewoon. Haar lijf blijft in beweging. Ze praat snel, lacht, wiebelt. Het ongemak is zichtbaar, al zegt ze dat het wel meevalt. "Ik sta hier prima, hoor."

Maar wanneer ze een andere plek mag kiezen, wat verder weg, ontdekt ze dat het daar toch beter voelt. Minder bekeken ook. Toch blijft ze bewegen. Misschien om niet stil te hoeven staan bij wat er vanbinnen speelt?

Zo onderzoeken we een aantal plaatsen in de ruimte. Ze lijkt niet goed te weten welke plek ze zal kiezen. Veraf? Dichterbij? Ik vertel haar iets over sociale zones en ondertussen beland ze bijna ongemerkt op een plek schuin voor me, op ongeveer anderhalve meter.

“Hoe is het hier?”
“Rustiger,” zegt ze. “En ik voel me minder bekeken.” Haar lijf lijkt vanzelf een plek te hebben gevonden die klopt.

Ik nodig haar uit om naast me op de behandelbank te komen zitten. Op haar eigen billen. Gewoon even zitten. Ademhalen. Aandacht naar binnen.

“Voel maar eens hoe het daar is.”

Haar adem stokt. En dan begint ze te snikken. Heftig en rauw.
“Maar het voelt ook fijn en rustig,” zegt ze verbaasd. “Ik snap er niks van.”

Als ik mijn hand zacht op haar onderrug leg, ontspant ze verder. "Hoe doe je dat? Normaal sta ik altijd aan. En nu ga ik een soort van uit. Wow...”

Dat niet ik iets doe, maar zijzelf is een openbaring. Dat uitgaan, zakken in haar lijf, even niet-hoeven, ervaart ze als iets nieuws en het bevalt haar wel. “Dit wil ik elke dag wel.” grapt ze.

Soms is dit wat er gebeurt.
Dat iemand die denkt geen spanning te voelen, ineens ontdekt hoeveel er al die tijd gedragen is. Dat als je stopt met doorgaan, er rust ontstaat. Dat stilstaan en voelen niet betekent dat je instort. En dat je lijf al lang weet wat je hoofd nog niet durft toe te laten.

𝔼𝕖𝕟 𝕨𝕚𝕝𝕕𝕧𝕣𝕖𝕖𝕞𝕕𝕖 𝕟𝕒𝕒𝕜𝕥𝕖 𝕞𝕒𝕟

Geblinddoekt tast ik de ruimte af. Waar is iedereen? vraag ik me af. Zien ze me eigenlijk wel? Ik voel me alleen en ik moet ineens denken aan het gymles-trauma. Bang om als laatste over te blijven. Het kind dat niemand in zijn team wil.

We zijn bezig met een kiesstructuur. In plaats van een keuze op zicht te maken, zoals we meestal doen, zijn we nu aangewezen op gevoel en tast. Mijn hoofd vindt er van alles van. Voelen? Daar heb ik maar weinig ruimte voor, ik ben hyper alert.

Een hand op mijn schouder draait me in een andere richting. Ik voel iemand tegenover me staan. Een shirt, een borstkas (ojee, een man), niet zulke brede schouders, zachte maar stevige armen. Wie is dit? roept mijn hoofd, a.k.a. manager afdeling Controle. In gedachte ga ik alle aanwezige mannen langs. En dan: twee hele warme handen die de mijne vastpakken. Een beetje ruw, maar op de een of andere manier voelen ze ook veilig. Hoe zou het zijn als deze handen me aanraken? Wil ik dat wel? Zal dat ruwe niet schuren op mijn huid? schiet er door me heen.

Nieuwsgierig, maar ook vol spanning doe ik mijn blinddoek af. Als het maar niet die ene man is… Oef. Opgelucht haal ik adem en mijn lichaam ontspant. Ik zie ook opluchting aan de andere kant. “Ik hoopte stiekem al dat jij het was”, zegt hij. Het voelt alsof we een bondje sluiten. Ja, wij gaan dit samen doen! Maar Miek, het is wel een man, schiet het door me heen. Geen ‘veilige’ vrouw.

Iets in mij voelt een diep verlangen om van top tot teen aangeraakt te worden. Met volle, warme handen en zoveel olie dat elke grens tussen mijn huid en die van hem vervaagt. Ik verlang naar complete overgave. Om niets te hoeven, behalve ervaren en genieten. Om net zo vloeibaar te worden als de olie zelf.

Maar de realiteit is ook dat er straks een wildvreemde man, pontificaal met zijn geslachtsdelen voor mijn neus ligt. Oh god, wat als hij een erectie krijgt? Of erger: wat als hij iets doet wat ik niet wil? Hoe geef ik dat aan, zonder hem te kwetsen? Of: wat als hij mij afwijst? Waarom wilde ik dit ook al weer?

Lees verder op:

https://senseandtouch.nl/een-wildvreemde-naakte-man/