iQ Coach Tanja Rozendaal

Het verhaal van Esther over haar ervaringen met een partner met autisme. Mooi verwoord, herkenbaar en toepasbaar in mijn werk als autismecoach. Dank je wel Esther voor het delen van je ervaring.

Aanpassen aan je partner met autisme. Wat betekent dat voor mij?

Deze blog is geschreven door Esther. Zij deelde haar verhaal in de partnergroep die bij deze blogpagina hoort. Omdat ze haar ervaringen zo mooi heeft weergegeven, heb ik gevraagd of dit als openbare blog gedeeld mag worden. En dat mag. Bij deze dus het ervaringsverhaal van Esther.

Ik wil een proces met jullie delen wat ik heb doorlopen. Niet omdat ik heb ontdekt hoe het moet voor jullie, maar omdat ik heb ontdekt wat werkt voor mij.
Mocht iemand de indruk krijgen dat ik alles snap en onder de knie heb - dat is niet zo. Het is een klein stukje in mijn situatie en in mijzelf zoals ik dat heb ervaren en ben gaan zien. Iets wat voor mij past.

In een relatie met iemand met autisme gaat het vaak over aanpassen. Ik zie het met grote regelmaat langskomen, ook bij mijzelf: vragen over hoe je het beste kunt omgaan met overprikkeling, het gevoel jezelf teveel aan de kant te moeten zetten, het op eierschalen lopen. Om maar wat voorbeelden te noemen. Ook ik ben daar veel mee bezig geweest, en nog steeds. Het zorgt ervoor dat ik er veel over nadenk en terugkijk op hoe ik dit hele ‘aanpassen’ heb ervaren.

Ik heb momenten gehad waarin ik, bijvoorbeeld tijdens een ruzie met David, het gevoel had dat al het aanpassen aan elkaar op mijn schouders lag. Hij was er niet (of heel weinig) toe in staat.
Moet ik dan maar alles accepteren? Als ik niet kan zeggen hoe ik mij voel omdat hij in het rood is, als ik de hele tijd moet nadenken over hoe ik de dingen richting hem moet aanpakken, van huishouden tot onderlinge emoties en de relatie - waar blijf ik dan? Hoe kan ik dan nog mijzelf zijn en hoe is er plek voor mijn gevoelens hierbij? Het leek alleen maar te gaan over zijn gevoelens en overprikkeling. De vraag die voorlag was: pas ik mij aan, of pas jij je aan?

Zo had ik thuis (een niet-autistische omgeving) geleerd om ruzies direct uit te praten. Bij David ontplofte ik bijna van binnen als we ruzie hadden gehad. Ik moest het direct uitspreken, ik had het nodig. Ik deed de dingen op de manier die ik gewend was. Het resultaat was niet dat ik controle kreeg over de situatie (omdat ik het deed zoals ik dat wilde), maar dat ik juist de controle over alles verloor. Het uitpraten liep nooit zoals ik dat wilde en nodig had. Hij haakte altijd af, sloeg dicht, werd boos, en ik stond met lege handen. Of met deels gevulde, maar zeer vermoeide handen en altijd nog een beetje verdrietig. Zelfs als we erover spraken, het was nooit met de rust en opluchting zoals ik dat gewend was.

Noodgedwongen (zo voelde het), ging ik mij toch aanpassen. In het begin werd ik er eerlijk gezegd moedeloos van. Het voelde oneerlijk. Bij alles nadenken hoe ik iets zei. Altijd letten op hoe overprikkeld hij was. Het voelde alsof ik mij moest aanpassen aan hem en mijzelf hiermee aan de kant zette.

Gaandeweg ontdekte ik iets over dat ‘aanpassen’. Het aanpassen was helemaal geen zwart-wit verhaal, het was niet ‘ik geef nu wat jij nodig hebt en ik geef een stukje van mijzelf op’. Ik merkte dat ik bij het aanpassen juist op een aantal vlakken meer ruimte vond voor mijzelf. Misschien was het niet enkel ‘aanpassen’, maar meer het anders doen dan ik gewend was.

Door sommige dingen anders te gaan doen, ontstond er voor mij ruimte om te accepteren wat nou eenmaal anders was in zijn autistische en mijn niet-autistische brein. Verschillende behoeften, verschillende manieren van doen, verschillende manieren van verwerking. Maar ook - en dit maakte voor mij nog het meeste verschil - om een manier te vinden waarop mijn behoefte en belangen de ruimte konden krijgen, op een manier die wél werkte.

Veranderen voelde voor mij onprettig, zeker omdat het gepaard ging met emoties. Het voelde alsof ik alleen maar mezelf on hold moest zetten. Dat viel me zwaar. Toch ontdekte ik dat ik er op een later moment profijt van had. Ik kom wél bij hem binnen als ik iets pas bespreek als hij weer in het groen is. Als ik mijn onvrede kort en bondig naar hem uitspreek in plaats van een grote stoet aan woorden die simpelweg niet bij hem binnenkomen, vangt hij wél op wat ik zeg. Zo’n verandering vraagt bij mij veel gewenning en oefening.

In dit alles hielp het mij enorm dat ik veel over autisme heb geleerd. Hier in deze groep, en door goed te kijken en luisteren naar David. Dat David nu eenmaal meer verwerkingstijd nodig heeft in zijn brein, dingen moet kunnen laten bezinken. Dat hij een veel grotere chaos aan informatie in zijn hoofd krijgt tijdens een ruzie, dat hij wellicht ervoor al erg overprikkeld (vol) in zijn hoofd was. Dat ik wel gelijk kan hebben in mijn wens om dingen direct uit te spreken, maar dat de realiteit was dat het niet werkte, of ik dat nou eerlijk vind of niet. Dat het hem niet lukte, maar mij ook niet hielp.

Voor mij is het autisme van David dus niet slechts een kwestie van aanpassen en mijzelf aan de kant schuiven. Het is anders doen en hierin mijzelf weer kunnen terugvinden, om zo weer rechtop te kunnen staan en vooruit te kijken. Zo is er ruimte voor zowel hem en zijn autisme, als ook voor mijzelf met mijn niet autistische brein.
In een ideale wereld loopt dit allemaal perfect, maar zo is het natuurlijk niet. Het is vallen en opstaan. Het is een heel proces. Een proces wat mij helpt en wat ik ga proberen door te zetten.

Dankjewel voor jouw verhaal Esther!

Prachtige jonge vrouwen aan het woord over hun autisme!

Mijn vriendin heeft AUTISME | Vet Gezellig: Docs In deze documentaire volgen we o.a. mijn vriendin die de diagnose autisme spectrum stoornis heeft. We bespreken verschillende onderwerpen; hoe is het voor mi...

Steeds meer onderzoekers en mensen met autisme zelf noemen autisme geen stoornis of beperking, maar een ‘variant’, een manier van zijn. Net als diversiteit in huidskleur of seksuele oriëntatie bestaat er ook neurodiversiteit: verschillen tussen mensen in hoe hun brein werkt.

Zeven nieuwe inzichten over autisme Wetenschap: Het oude idee over mensen met autisme is: ze zouden contactschuw zijn, geen empathie kennen en een bizar talent hebben op één specifiek gebied. Zeven nieuwe inzichten laten zien dat dit idee niet klopt.

Blijft leuk om een handgeschreven kaart te ontvangen. Dank je wel Henk Kwant. Heel attent!

Vrouwen zijn vaak beter dan mannen in staat hun sociaal tekortschieten te verbergen. De diagnose autisme (ASS) bij vrouwen wordt dan ook vaak gemist.

Opinie: ‘Mannelijk brein te veel leidend bij bepalen autisme’ Als vrouw gediagnosticeerd worden met autisme ligt niet voor de hand, weet ook Fabiënne Kamphuis. ‘De instrumenten daarvoor zijn vandaag de dag nog...