Project Mariveles Local History

ANG MAKASAYSAYANG KUWENTO NG SAMBAYANAN NI SAN NIKOLAS DE TOLENTINO
Ang Puso ng Pananampalataya ng Mariveles, Bataan
Isinulat ni Pocholo De Leon Gonzales
Local Historian of Mariveles

Bago pa man naging sentro ng industriya, daungan ng mga barko, at tahanan ng Freeport ang Mariveles... isa muna itong tahimik at banal na baybayin na kilala noon bilang Camaya.

Napapalibutan ito ng kabundukan, dagat, at mga katutubong pamayanang matagal nang namumuhay bago pa dumating ang mga Kastila.

At sa gitna ng kasaysayang ito... nakatayo ang Sambayanan ni San Nikolas de Tolentino.

Hindi lamang ito simpleng simbahan.

Ito ay buhay na alaala ng mahigit apatnaraang taon ng:

pananampalataya
digmaan
pananakop
lindol
sunog
rebolusyon
at muling pagbangon ng sambayanan ng Mariveles.
ANG PAGDATING NG PANANAMPALATAYANG KATOLIKO
1578

Noong taong 1578, nagsimula ang pananampalatayang Katoliko sa Mariveles, Camaya sa pagdating ng mga paring misyonero.

Kabilang dito si:

Padre Sebastian de Baeza, OFM

Noon, wala pang malaking simbahan. Ang mga katutubo ay aktibong nakikipagkalakalan sa mga Intsik at Hapon habang namumuhay malapit sa dagat at kabundukan.

Nagsimula ang Kristiyanismo hindi sa malalaking gusali... kundi sa simpleng pangangaral at pakikipamuhay sa mga tao.

ANG PAGKAKATATAG NG CAMAYA BILANG CABESERA
1581

Sa panahon ni Gobernador Heneral Gonzalo Ronquillo de Peñalosa, isinama ang Camaya sa Corregimiento de Mariveles bilang cabesera o sentro ng pamahalaan.

Dito nagsimulang mabuo ang organisadong sambayanan ng Mariveles.

ANG UNANG SIMBAHAN NG MARIVELES
1598

Ang unang Obispo ng Maynila na si:

Obispo Domingo Salazar

ay nagtalaga kay:

Padre Juan Fernandez

bilang unang paring secular sa lugar.

Itinayo ang unang simbahan sa Sitio ng Samento malapit sa Balon Anito.

Simple lamang ito at yari sa mga lokal na materyales... ngunit dito nagsimula ang pormal na pagsamba ng mga unang Kristiyano sa bayan.

ANG PAGDATING NG MGA RECOLETO
1607

Dumating ang mga Recoleto-Agustino upang palawakin ang misyong Kristiyano sa Camaya.

Kabilang sa mga unang pari:

Padre Miguel de Sta. Maria

Pinalawak nila ang Kristiyanismo sa iba’t ibang bahagi ng Mariveles.

ANG PANANALAKAY NG MGA MORO
1674

Sinalakay ng mga Moro ang Camaya.

Sinunog nila:

ang simbahan
mga bahay
ang pamayanan

Maraming residente ang lumikas.

Ngunit hindi kailanman nasira ang pananampalataya ng mga taga-Mariveles.

ANG DAKILANG SIMBAHAN NG 1729
1729

Muling bumangon ang sambayanan nang itayo nina:

Padre Francisco Guillermo
Padre Pedro del Madre de Dios

na parehong Recoleto, ang mas malaki at mas matibay na simbahan.

Ginamit nila ang:

gasang-buhat
talain
kahoy-buhat

Ito ang naging pundasyon ng kasalukuyang lokasyon ng simbahan ngayon.

Kasabay nito:

Itinatag ang Camaya bilang opisyal na parokya
Itinalaga si San Nikolas de Tolentino bilang patron ng bayan

Dito tunay na nabuo ang espirituwal na identidad ng Mariveles.

MULING PANANALAKAY AT PAGKAKATATAG NG BATAAN
1753–1754

Noong 1753, muling sinalakay at sinunog ng mga Moro ang Camaya at ang simbahan.

Dahil dito, noong 1754:

Itinatag ni Gobernador Heneral Pedro Manuel de Arandia ang lalawigan ng Bataan

Mula rito:

kinilala ang Camaya bilang Mariveles
naging mahalagang sentro ng rehiyon ang lugar
MULING PAGTATAYO NG SIMBAHAN
1826

Si:

Padre Ramon Soriano Zafra, Recoleto

ang muling nagtayo ng simbahan.

Ngunit noong:

1852

isang malakas na lindol ang muling sumira rito.

ANG SIMBAHANG BATONG MARIVELES
1880

Sa pamumuno ni:

Padre Pedro Mullar

muling itinayo ang simbahan.

Sa panahong ito:

naging quarantine station ang Mariveles para sa mga barkong papasok sa Maynila
dumami ang tao sa bayan
nabago ang disenyo ng simbahan

Mga artisanong Intsik mula Sisiman ang naghugis ng mga batong ginamit sa simbahan.

ANG REBOLUSYON
1898

Pumutok ang Rebolusyong Pilipino laban sa Espanya.

Sa panahon ni:

Padre Alejandro Echezarra

muling nasira ang simbahan sa gitna ng labanan sa Copo de Mariveles.

PANAHON NG PAGBABAGO SA PANANAMPALATAYA
1935

Lumaganap ang:

Aglipayanismo
Protestantismo

Maraming Katoliko ang lumayo sa simbahan.

Ngunit pinangunahan ni:

Padre Ricardo Esguerra

ang muling pagpapatatag ng Simbahang Katolika sa Mariveles.

Sa kanyang pamumuno:

muling naitayo ang simbahan
binasbasan ito ni Obispo Michael O’Doherty noong 1941
IKALAWANG DIGMAANG PANDAIGDIG
1945

Isa ito sa pinakamadilim na yugto ng kasaysayan ng Mariveles.

Habang nilalaya ng mga Amerikano ang Bataan at Corregidor, muling nasira ang simbahan dahil sa putukan at pambobomba.

Sa panahon ng liberasyon:

ang maliit na kapilya sa loob ng kuwarentenas ang nagsilbing simbahan

Ito ay pinamunuan ni:

Padre Robert Tockert
isang kapelyang militar na Katoliko

Kahit nasa gitna ng digmaan... hindi tumigil ang pananampalataya ng bayan.

ANG PAGBANGON PAGKATAPOS NG DIGMAAN
1947

Itinalaga si:

Padre Fabian Luague

bilang kura paroko.

Kaagad siyang nagtayo ng pansamantalang simbahan na yari sa:

kahoy
yero

Habang nagdaraos ng misa sa mga maliit na kapilya sa Luna at Parakayda.

MALAWAKANG APOSTOLADO
1954

Sa panahon ni:

Padre Felipe Pangilinan

lumawak ang apostolado ng pagpapabalik-loob.

Tinulungan siya ni:

Padre Jesus Cavanah
isang misyonerong Heswita

Sa panahong ito:

naitayo ang mas malaking simbahan
itinanghal ang Birhen ng Lourdes bilang kasamang patron ng Mariveles ni Bishop Emilio Cinense
PAGLAWAK NG MGA PROGRAMA NG SIMBAHAN
1959–1967

Ipinagpatuloy nina:

Padre Resurreccion Parica
Padre Jesus Lazatin
Padre Teodulfo Tantengco

ang apostolado.

Nagsimula:

Community Mass
Cursillo movement

Noong 1967:

pinalawak ni Padre Ricardo Montilla ang mga Cursillo at recollection
MARTIAL LAW AT INDUSTRIYALISASYON
1971–1976

Sa panahon ni:

Padre Apolonio Mallari

idinaklara ang Batas Militar.

Kasabay nito:

nabuwag ang NASSCO Village
nagsimula ang EPZA
dumami ang manggagawa at populasyon
lumaki ang problemang sosyal sa parokya

Noong 1976:

pinangunahan ni Padre Antonio Dumaual ang pagpapatupad ng Basic Christian Community Program

Sa tulong ng:

Rural Missionaries
NASSA
LUSSA

Mas naging aktibo ang simbahan sa komunidad.

Sa panahon rin ni:

Monsignor Hipolito Araña

nagsimula ang misa sa mga dormitoryo ng manggagawa.

MODERNONG PANAHON NG PAROKYA
1982–2006

Sa panahon nina:

Padre Romeo Banaban
Padre Josue Enero
Padre Abraham Pantig
Padre Percival Medina
Monsignor Hipolito M. Araña

maraming bahagi ng simbahan ang napaunlad.

Kabilang dito:

Parish Hall
tanghalan
sakristiya
stained glass façade
patio ng simbahan

Kasama rin sa paglilingkod:

Padre Froilan Miguel
Padre Roy Guila
Padre Edil Pomer
Padre Markgil A. Manalili

Noong Pebrero 26, 2006:

binasbasan ni Obispo Socrates B. Villegas ang inayos na patio ng simbahan
ANG SIMBAHAN BILANG KALULUWA NG MARIVELES

Ang Sambayanan ni San Nikolas de Tolentino ay hindi lamang istrukturang bato.

Ito ay:

saksi sa kasaysayan
saksi sa pananakop
saksi sa rebolusyon
saksi sa digmaan
saksi sa pananampalataya ng sambayanan

Paulit-ulit man itong nasira...

Paulit-ulit din itong itinayo ng mga taga-Mariveles.

Dahil para sa tunay na Mariveleño...

ang simbahan ay hindi lamang gusali.

Ito ang puso ng ating kasaysayan... at kaluluwa ng ating bayan. ⛪✨

Mariveles - 1989