Cabcaben

𝗔𝗹𝗮𝗺 𝗠𝗼 𝗕𝗮: 𝗖𝗮𝗯𝗰𝗮𝗯𝗲𝗻 𝗻𝗮𝗶𝘀 𝗵𝘂𝗺𝗶𝘄𝗮𝗹𝗮𝘆 𝘀𝗮 𝗠𝗮𝗿𝗶𝘃𝗲𝗹𝗲𝘀 𝗮𝘁 𝘁𝗮𝘄𝗮𝗴𝗶𝗻𝗴 “𝗘𝘀𝘁𝗲𝗹𝗹𝗮”, 𝟭𝟴𝟴𝟮

𝘉𝘶𝘰 𝘢𝘯𝘨 𝘭𝘰𝘰𝘣. 𝘗𝘰𝘴𝘪𝘵𝘪𝘣𝘰. 𝘉𝘰𝘭𝘥. 𝘝𝘪𝘴𝘪𝘰𝘯𝘢𝘳𝘺. 𝘔𝘢𝘵𝘢𝘱𝘢𝘯𝘨. Ito ang katangian nina Andres Calimbas at mga kalalakihan ng Cabcaben, ayon sa Historyador na si Cornelio Bascara. Hiniling nila noong Hulyo 1, 1882, kay Governor General Fernando Primo de Rivera, Marqués de Estella, na ihiwalay ang Cabcaben sa Mariveles at papalitan ang pangalan nito sa “Estella”, bilang parangal sa gobernador-heneral.

Isinagawa ang petisyon ng mga vecinos o mga opisyales at residente ng Cabcaben sa pangunguna ni Andres Calimbas, ang teniente primero ng barangay. Nilayon ng petisyon na:

✓ Ihiwalay ang Cabcaben mula sa bayan ng Mariveles

✓ Magkaroon ng bagong bayan na tatawaging “Estella” bilang paggalang o inspirasyon sa Marquis de Estella, si Gobernador-Heneral Fernando Primo de Rivera, na kilala sa mga reporma sa administrasyon, pagtatag ng mga bagong bayan, at pagpapalakas ng infrastruktura sa kanyang panunungkulan mula 1880 hanggang 1883.

Anila, mayaman ang Cabcaben at kaya nitong mag-isa; dadami ang dadayo sa Cabcaben at lalaki ang populasyon. Ginawa ang petisyon dahil mahaba at delikado ang 12 kilometro na biyahe papunta sa Mariveles, lalo na para sa misa, seremonyang panrelihiyon, at iba pang mahahalagang gawain ng komunidad. Limitado ang imprastraktura at transportasyon noon, kaya maraming residente ang nahihirapan sa pag-uwi at pag-alis sa kanilang lugar.

Sa dokumento, makikita ang pirma ng ilan sa mga petitioners:
Andres Calimbas, Aguedo Salonga, Francisco Calimbas, Amadeo Ruis, Aguedo Bantugan, Anatalio de Ocampo, Geronimo Nuñez, Policarpio Jose Escaño, Eleuterio Policarpio, Jose Angeles, Juan Salonga, Vicente Bugarin, Canuto Matawaran.

❌ Tinanggihan ang Petisyon (1883)

Sa kabila ng determinasyon ng mga taga Cabcaben, noong Setyembre 25, 1883, tinanggihan ang petisyon ng Gobernador ng Bataan na si Gaspar Castaño. Nanatiling bahagi ng Mariveles ang Cabcaben at hindi natuloy ang balak na maging hiwalay na bayan.

📚 Sources
Cornelio R. Bascara PH.D., History of Bataan, UST Publishing House, 2010, Chapter 10
Mariveles Bataan, History, Balak na Paghiwalay ng Cabcaben sa Mariveles