Dr Syed Muhammad Adil

The story behind how we got normal saline is actually very impressive.

Cholera reached Britain in October 1831. It killed fast sometimes within hours. Patients went from healthy to corpse-blue in a single afternoon, drained of fluid, pulse fading.
Up until then, the standard treatments had been bloodletting. Doctors drew 16 to 20 ounces of blood from people already dying of dehydration and Mortality ran as high as 70%.

Then a 22-year-old William O’Shaughnessy, fresh out of Edinburgh, did something radical for his time because instead of speculating about cholera’s cause, he analyzed what the disease was actually doing to the body.

He studied the blood of dying patients. He found it thickened, depleted of water and salts.

The fatal end of cholera, he realized, wasn’t some mystical imbalance it was severe dehydration and electrolyte loss.

His proposal, published in The Lancet in December 1831.

A physician in Leith, Thomas Latta, read it and tried it. May 1832. His first patient was an elderly woman, hours from death. He boiled water, added salt and baking soda, and injected it through a silver tube into her arm.

May 1832. His first patient was an elderly woman, hours from death. He boiled water, added salt and baking soda, and injected it through a silver tube into her arm. Within minutes, her pulse returned. She spoke. She drank tea.
She died later that night but only because Latta, uncertain, had stopped the infusion too soon.

Latta went on to treat 14 critically ill patients. 8 survived a 57% survival rate when the prevailing standard was killing most of them.

نارمل سالین کی دریافت کے پیچھے کی کہانی حقیقتاً طب کی تاریخ کے سب سے متاثر کن ابواب میں سے ایک ہے۔
اکتوبر 1831 میں ہیضہ (Cholera) برطانیہ پہنچا۔ یہ بیماری بہت تیزی سے جان لیتی تھی، بعض اوقات صرف چند گھنٹوں میں۔ مریض صبح تک بالکل صحت مند ہوتے اور شام تک جسم نیلا پڑ جاتا، پانی کی شدید کمی سے نبض مدھم ہو جاتی۔
اس وقت تک عام علاج “فصد” یا خون نکالنا (Bloodletting) تھا۔ ڈاکٹر ایسے مریضوں سے، جو پہلے ہی پانی کی شدید کمی کا شکار ہوتے تھے، 16 سے 20 اونس تک خون نکال دیتے تھے۔ نتیجتاً شرحِ اموات 70 فیصد تک پہنچ جاتی تھی۔
پھر ایک 22 سالہ نوجوان، ولیم اوشاگنیسی (William O’Shaughnessy)، جو ایڈنبرا سے تعلیم مکمل کر کے آیا تھا، اُس نے اُس زمانے کے لحاظ سے ایک انقلابی کام کیا۔
اس نے ہیضے کی وجہ کے بارے میں قیاس آرائیاں کرنے کے بجائے یہ جاننے کی کوشش کی کہ یہ بیماری جسم کے ساتھ اصل میں کیا کر رہی ہے۔
اس نے مرنے والے مریضوں کے خون کا تجزیہ کیا۔
اُسے معلوم ہوا کہ خون گاڑھا ہو چکا ہے اور اس میں پانی اور نمکیات (Salts) کی شدید کمی ہے۔
اُس نے سمجھ لیا کہ ہیضے میں موت کسی پراسرار “جسمانی عدم توازن” سے نہیں ہوتی بلکہ شدید پانی اور الیکٹرولائٹس کی کمی سے ہوتی ہے۔
اُس نے اپنی یہ تجویز دسمبر 1831 میں جریدہ “دی لینسٹ” (The Lancet) میں شائع کی۔
اس تحریر کو لیتھ (Leith) کے ایک معالج، تھامس لیٹا (Thomas Latta)، نے پڑھا اور اسے آزمانے کا فیصلہ کیا۔
مئی 1832 میں اُس نے اپنے پہلے مریض کا علاج کیا۔
یہ ایک ضعیف خاتون تھیں جو موت کے بالکل قریب تھیں۔ لیٹا نے پانی ابالا، اُس میں نمک اور بیکنگ سوڈا ملایا، اور چاندی کی ایک نالی کے ذریعے وہ محلول اُن کی رگ میں داخل کیا۔
چند ہی منٹوں میں اُن کی نبض واپس آ گئی۔
وہ بولنے لگیں۔
انہوں نے چائے بھی پی۔
اگرچہ وہ اسی رات وفات پا گئیں، لیکن صرف اس لیے کہ لیٹا، غیر یقینی کی وجہ سے، محلول دینا بہت جلد روک بیٹھا تھا۔
بعد میں لیٹا نے 14 انتہائی تشویشناک مریضوں کا اسی طریقے سے علاج کیا۔
ان میں سے 8 مریض بچ گئے — یعنی تقریباً 57 فیصد بقا کی شرح — ایسے وقت میں جب اُس دور کے عام علاج سے زیادہ تر مریض جان سے ہاتھ دھو بیٹھتے تھے۔

نارمل سیلائن د رامنځته کېدو تر شا کیسه رښتیا هم ډېره په زړه پورې ده.
په 1831م کال د اکتوبر په میاشت کې هیضه (Cholera) برتانیې ته ورسېده. دا ناروغي به ډېر ژر انسانان وژل؛ کله ناکله به ناروغ یوازې په څو ساعتونو کې مړ شو. خلک به سهار روغ جوړ وو، خو تر ماښامه به یې بدن شین او نبض کمزوری شوی و، ځکه بدن یې له اوبو تش شوی و.
تر هغه وخته د درملنې عامه طریقه د وینې ایستل (bloodletting) وو. ډاکټرانو به له هغو ناروغانو څخه چې لا دمخه د اوبو د کمښت له امله مړه کېدل، 16 تر 20 اونسو پورې وینه ایستله. د مړینې کچه تر 70٪ پورې رسېدلې وه.
بیا یو 22 کلن ځوان، William O'Shaughnessy، چې تازه له اېډینبرګ څخه فارغ شوی و، د خپل وخت لپاره یو انقلابي کار وکړ. د دې پر ځای چې د هیضې د علت په اړه اټکلونه وکړي، هغه وکتل چې ناروغي په حقیقت کې د انسان له بدن سره څه کوي.
هغه د مړینې په حال کې د ناروغانو وینه وڅېړله. ده وموندله چې وینه غلیظه شوې او اوبه او مالګې ترې کمې شوې دي.
هغه درک کړه چې د هیضې مرګونی پړاو کومه پټه یا اسرارناکه ناروغي نه ده، بلکې د بدن شدید د اوبو او الکترولایتونو کمښت دی.
ده خپل نظر د 1831م کال په ډسمبر کې د The Lancet په ژورنال کې خپور کړ.
په لېت (Leith) کې یوه ډاکټر، Thomas Latta، دا مقاله ولوستله او عملي ازموینه یې وکړه.
د 1832م کال په مې میاشت کې یې خپله لومړۍ ناروغه، یوه بوډۍ ښځه چې د مرګ په درشل کې وه، تداوي کړه. هغه اوبه وایشولې، مالګه او بیکینګ سوډا یې ور ګډ کړل، او د سپینو زرو د نل له لارې یې د هغې رګ ته داخل کړل.
په څو دقیقو کې د ښځې نبض بېرته راغی. هغې خبرې وکړې. چای یې وڅښه.
هغې هماغه شپه وروسته وفات وکړ، خو یوازې ځکه چې لاټا، د شک او ناپوهۍ له امله، محلول ډېر ژر بند کړی و.
وروسته لاټا 14 ډېر سخت ناروغان تداوي کړل، چې له هغو څخه 8 ژوندي پاتې شول — یعنې 57٪ د بقا کچه، په داسې حال کې چې د هغه وخت دودیزه درملنه د ډېرو ناروغانو د مړینې سبب کېده.