SAUL - Katowice

Ostatni dzień konferencji SAUL domknął trzy intensywne dni rozmów o eksperymentowaniu w architekturze, urbanistyce i projektowaniu. To była edycja, w której teoria spotykała się z praktyką, a interdyscyplinarność — z realnymi wyzwaniami współczesnych miast.

Poranny panel otworzyła dr Aleksandra Wyrzykowska, prezentując modele ponownego wykorzystania terenów pokopalnianych w Polsce — na styku planowania, transformacji i eksperymentu.
Następnie Agnieszka Piórkowska pokazała, jak sztuczna inteligencja może wspierać weryfikację dostępności architektonicznej.
Aleksandra Kołodziej przedstawiła natomiast koncepcję Familoftu jako eksperymentalnego modelu mieszkaniowego inspirowanego lokalną tradycją.

Popołudniowe panele rozpoczął wykład Davide Ruzzona o projektowaniu wspierającym dobrostan, opartym na wynikach neuronauki i psychologii środowiskowej.
Dr Małgorzata Kądziela omówiła rolę sozologii oraz neuronauk jako nowe przestrzenie dla eksperymentów metodologicznych projektantów.
Prof. Katarzyna Ujma-Wąsowicz przybliżyła współczesne modele edukacji architektonicznej oparte na PBL i BIP.
Beata Abdallah-Krzepkowska mówiła o tożsamości kulturowej w procesach transformacji miast Zagłębia Dąbrowskiego.
Dalej wystąpili: Tomasz Szuliński (algorytmiczna materialność), Katerina Goryczka (mieszkanie jako laboratorium zrównoważonego życia) oraz Dawid Hornik, który zamknął panel prezentacją o projektowaniu przestrzeni dla widowisk muzycznych.

Po krótkim podsumowaniu tegoroczna edycja SAUL została oficjalnie zamknięta.

Uniwersytet Śląski w Katowicach Politechnika Śląska SARP Katowice / Galeria Architektury Towarzystwo Urbanistów Polskich Oddział Śląski Wydział Architektury Politechniki Śląskiej

Drugi dzień konferencji SAUL przyniósł jeszcze więcej rozmów, badań i inspiracji. Od porannych wykładów po popołudniowe spotkania – uczestnicy zanurzali się w różnorodne perspektywy projektowania, edukacji, technologii i zmysłowego doświadczania przestrzeni.

Rozpoczęliśmy od prezentacji dotyczących edukacji architektonicznej, urban wandering i metod spekulatywnych w opisie miasta. Późniejsze wystąpienia poświęcone były projektowaniu dla przyszłych (i starszych )pokoleń, architekturze opartej na obserwacji oraz materialności jako narzędziu uczenia się.

Po przerwie konferencja podzieliła się na dwa równoległe panele, w których swoje badania i projekty prezentowali, między innymi, studenci. W pierwszym – tematy związane z eksperymentalną zielenią, adaptacją architektury sakralnej, IoT i inkluzywnym projektowaniem, a także wdrażaniem blue-green infrastructure. W drugim – dźwięk, ruch, eksperymenty z lokalnym dziedzictwem, montaż jako narzędzie projektowe oraz analiza intensywności zdarzeń w architekturze.

Popołudnie należało do gości specjalnych. Takaharu Tezuka opowiadał o architekturze opartej na dzieleniu się i doświadczeniu wspólnotowym. Michael Fowler zabrał nas w świat eksperymentalnego soundscape’u Johna Cage’a, a Jarosław Kapuściński pokazał, jak VR redefiniuje kompozycję i percepcję muzyki. Gábor Csanády zamknął dzisiejsze obrady opowieścią o wyzwaniach projektowych związanych z historycznym przedszkolem w Budafoku i o tym, jak praca z dziedzictwem staje się eksperymentem projektowym samym w sobie.

Nasi prelegenci pojawili się także na Śląski Festiwal Nauki Katowice. Dr Tomasz Rutkowski (RIKEN AIP, Japonia), dr Tomasz Komendziński (UMK w Toruniu) oraz dr Małgorzata Kądziela, prof. UŚ, poprowadzili panel poświęcony technologiom wspierającym wczesne wykrywanie niekorzystnych zmian w mózgu: od oceny zmysłów i jakości snu, przez pasywne interfejsy mózg–komputer, po wykorzystanie sieci neuronowych do analizy funkcji poznawczych. To ważny, globalny temat, szczególnie w kontekście starzejących się społeczeństw.

To był dzień pełen pytań, nowych metod i inspirujących rozmów przy kawie. Jutro widzimy się na finałowych panelach.

Uniwersytet Śląski w Katowicach Politechnika Śląska SARP Katowice / Galeria Architektury Towarzystwo Urbanistów Polskich Oddział Śląski Wydział Architektury Politechniki Śląskiej

Fot. Natalia Cymorek

Przedstawiamy kolejną prelegentkę konferencji Senses in Architecture, Urban Landscaping and Design 2025 — prof. Małgorzatę Balcer-Zgraję, architektkę, badaczkę i nauczycielkę akademicką z Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej.
Kieruje Katedrą Projektowania Architektury Mieszkaniowej i Publicznej RAr-2, a jej dorobek obejmuje ponad 70 publikacji naukowych dotyczących architektury edukacyjnej, publicznej, kulturalnej i mieszkaniowej.

Jej badania koncentrują się na architekturze szkoły, nowych paradygmatach edukacji, przestrzeniach kształcenia nieformalnego oraz logice lokalności w dobie globalizacji — ze szczególnym uwzględnieniem materialności, innowacji i rewitalizacji przestrzeni publicznych.
Prof. Balcer-Zgraja angażuje się także w projekty edukacyjne dla dzieci i młodzieży, trzykrotnie uczestnicząc w inicjatywach finansowanych ze środków UE, które badają, jak młodzi odbiorcy uczą się przestrzeni i jak architektura może wspierać ich rozwój.

Na konferencji wygłosi wykład „Experimenting with architecture as a form of learning through materiality”.
Przedstawi w nim doświadczenia z realizacji projektu Children's Architecture University (POWER UMO DWA), prowadzonego na Wydziale Architektury Politechniki Śląskiej w latach 2018–2020.
Projekt — zorganizowany w formie dziecięcego uniwersytetu — wykorzystywał metody projektowe znane z edukacji akademickiej w pracy z dziećmi w wieku 5–15 lat. Uczestnicy odkrywali architekturę poprzez eksperymenty przestrzenne, materiały, multisensoryczne doświadczanie i interpretację znaczeń.

Wystąpienie pokaże, że edukacja o przestrzeni może realnie wpływać na rozwój młodych ludzi, a materialne, polisensoryczne poznanie architektury stanowi ważną alternatywę wobec dominacji technologii cyfrowych w doświadczeniu współczesnego dzieciństwa.
Zaprezentowane zostaną metody badawcze oparte na obserwacji, refleksji w działaniu i analizie post-projektowej.

Konferencja odbędzie się 5–7 grudnia 2025 w Katowicach i Gliwicach.
Szczegóły: saul-katowice.pl

Kolejnym gościem konferencji Senses in Architecture, Urban Landscaping and Design 2025 jest prof. Dariusz Brzostek — antropolog kultury, badacz dźwięku, literaturoznawca i jeden z najważniejszych polskich teoretyków zajmujących się sound studies.

Prof. Brzostek pracuje w Instytucie Badań Kulturowych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, a jako wykładowca gościnny prowadził zajęcia m.in. na University of North Carolina at Chapel Hill, Guangxi Normal University czy Tianjin Normal University. Prowadził także badania terenowe i nagrania w Finlandii, Portugalii, Chinach, USA, Kanadzie czy Maroku.

Podczas konferencji prof. Brzostek wygłosi wykład „Miasma. Mgła hałasu, dobrostan i pejzaż dźwiękowy urbanocenu”.
Przeanalizuje w nim, jak hałas — od XIX-wiecznych teorii miazmatów po współczesną ekologię akustyczną — staje się jednym z kluczowych czynników kształtujących doświadczenie życia w metropolii.
Punktem wyjścia będzie futurystyczna wizja Alberta Robidy i jego „elektryczna mgła hałasu”, która zadziwiająco trafnie opisuje współczesną audiosferę miast. Prof. Brzostek zestawi ją z koncepcją antropofonii Berniego Krause’a oraz z historycznymi ujęciami „wyziewów cywilizacji”.

W swoim wystąpieniu pokaże, jak hałas — wszechobecny, nieusuwalny i naturalizowany — staje się jednym z podstawowych elementów środowiska życia człowieka urbanocenu. I jak wpływa to na nasz dobrostan oraz możliwości projektowania bardziej zrównoważonych pejzaży dźwiękowych.

Konferencja odbędzie się 5–7 grudnia 2025 w Katowicach i Gliwicach.
Szczegóły: saul-katowice.pl

Uniwersytet Śląski w Katowicach Politechnika Śląska SARP Katowice / Galeria Architektury Towarzystwo Urbanistów Polskich Oddział ŚląskiWydział Architektury Politechniki Śląskiej