Onko Centrum

Panowie, badajcie prostatę! To nie boli, a ratuje życie.
Lekarze-urolodzy Onko-Centrum zapraszają na badania/konsultacje od poniedziałku do piątku.

"Panowie, badajcie prostatę! To nie boli, a ratuje życie" Rak prostaty nie jest wyrokiem. Wcześnie wykryty, bardzo dobrze rokuje. Co powinniśmy wiedzieć o prostacie i czy możemy zapobiec chorobie? Oto rozmowa z dr. Robertem Klijerem, ordynatorem oddziału urologii w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej.

Diagnoza choroby nowotworowej dla wielu pacjentów stanowi nowe i trudne
wyzwanie. Warto wiedzieć, że wsparcie żywieniowe w tym okresie może realnie
wpłynąć na samopoczucie, szybkość regeneracji i poprawę stanu zdrowia.
W jakich konkretnie aspektach może pomóc dieta?
● Łagodzenie skutków ubocznych związanych z leczeniem (nudności, wymioty,
biegunki, zaparcia, osłabienie).
● Wzmocnienie układu odpornościowego i usprawnienie regeneracji.
● Zmniejszenie ryzyka rozwoju niedożywienia jakościowego i ilościowego.
● Wpływ na skuteczność leczenia - u pacjentów, których wyniki badań nie są w
zakresie normy, często odraczana jest chemioterapia. Dieta może wpłynąć na
usprawnienie procesu leczenia.
● Wzrost witalności, siły i generalnie popraa jakości życia.

Dieta zawsze musi być dobrana indywidualnie do przypadku.
Niemożliwym jest napisanie jednej diety, która sprawdzi się u wszystkich pacjentów
onkologicznych, ponieważ sposób żywienia będzie zależał od:
- rodzaju nowotworu,
- stopnia zaawansowania,
- lokalizacji nowotworu,
- etapu leczenia,
- chorób współwystępujących,
- stanu odżywienia pacjenta.
W związku z toczącym się procesem chorobowym pacjenci onkologiczni mają
zwiększone zapotrzebowanie energetyczne i na składniki odżywcze. W przypadku
trudności z dostarczaniem energii z pożywieniem można rozważyć suplementację
odżywkami białkowymi, które zmniejszą ryzyko niedożywienia.
Ważnym elementem stylu życia jest normalizacja masy ciała i aktywność fizyczna. W
trakcie aktywnego leczenia nie jest zalecane stosowanie diet odchudzających. Jeśli
zależy nam na profilaktyce wtórnej (zapobieganie konsekwencjom choroby), to
warto po zakończonej terapii zadbać o masę ciała. Zalecana jest codzienna dawka
aktywności fizycznej (wliczają się w to spacery). Czas trwania i intensywność należy
dobrać indywidualnie do przypadku.

Ogólne wskazówki żywieniowe pomocne przy komponowaniu diety.

● W większości rodzajach nowotworów warto zwrócić uwagę na podaż białka.
Białko jest odpowiedzialne m.in. za regenerację organizmu. Pacjenci
onkologiczni mają zwiększone zapotrzebowanie na ten makroskładnik. Białko
pełnowartościowe znajduje się w jajkach, rybach, mięsie (polecane jest
głównie chude mięso drobiowe). Warto wprowadzić do diety takie produkty
jak serki wiejskie, sery białe czy źródła białka roślinnego (jeśli nie występują
przeciwwskazania): soczewica czerwona, zielona, brązowa, fasolka
szparagowa, ciecierzyca, fasola biała, czerwona. Na początku można
zastosować rośliny strączkowe w formie zmiksowanych past - będą lżej
strawne.
● Kolejnym elementem wartościowej i wspierającej proces leczenia diety są
kwasy tłuszczowe omega 3 - konkretniej przeciwzapalne kwasy EPA i DHA.
Znajdują się one w tłustych rybach takich jak: łosoś, pstrąg, śledź, makrela.
Należy wybierać ryby ze sprawdzonych źródeł i nie spożywać ich częściej niż
1-2 razy w tygodniu, aby ograniczyć ekspozycję na metale ciężkie czy
dioksyny. Można rozważyć suplementację roślinnymi kwasami omega 3 lub
spożywanie tranu.
● Istotna jest odpowiednia podaż warzyw, ponieważ zawierają błonnik
usprawniający pracę jelit, witaminy, flawonoidy czy inne składniki
antynowotworowe (np. niedobór kwasu foliowego może zwiększać ryzyko
raka jelita grubego i piersi).
● Wskazuje się również na negatywny wpływ diety bogatej w tłuszcze
zwierzęce, mięso czerwone, wysoko przetworzone produkty spożywcze i
alkohol, które mogą zwiększać ryzyko rozwoju niektórych typów nowotworów.
● Podczas smażenia/grillowania mięsa (zwłaszcza tłustego) wydzielają się
pronowotworowe substancje (tzw. wielopierścieniowe węglowodory
aromatyczne), podobne do tych, które są wytwarzane w trakcie palenia
papierosów czy benzyny. Aby zmniejszyć szkodliwość płynącą z grillowania,
należy uważać, aby tłuszcz nie kapał bezpośrednio na węgiel (wówczas
powstaje najwięcej groźnych substancji), układać mięso na aluminiowych
tackach, używać podpałki z drewna liściastego, która nie zawiera żywicy lub
zrezygnować z tłustego mięsa na rzecz świeżych warzyw.
● Należy uważać na przetwory owocowe i produkty nadgnite, zapleśniałe,
ponieważ mogą zawierać aflatoksyny czyli substancje wytwarzane przez
pleśń obecną na zepsutych produktach wykazującą potencjalne działanie
rakotwórcze. Produkty, na których widoczna jest pleśń, nie nadają się już do
spożycia (nawet po zdjęciu pleśni np. z powierzchni dżemu).

● W miarę możliwości unikać picia wody z plastikowych butelek, które były
narażone na działanie promieni słonecznych.
● W trakcie aktywnego leczenia należy unikać spożywania żywności
peklowanej, grejpfrutów, surowych jajek, serów pleśniowych oraz dla
bezpieczeństwa surowego mleka nie poddanego obróbce termicznej (mleko
"prosto od krowy"). Sery zawierają żywe pleśnie, które przy osłabionym
układzie odpornościowym mogą powodować nieprzyjemne dolegliwości, a
ponadto są bogatym źródłem nasyconych kwasów tłuszczowych.
● Istotne jest unikanie przetworzonej żywności takiej jak fast foody, chipsy,
słodycze i napoje gazowane, ponieważ zawierają dużo soli, cukru, tłuszczu i
sztucznych dodatków, które mogą zwiększać ryzyko wystąpienia
nowotworów.
● Ograniczenie spożycia alkoholu – alkohol jest jednym z czynników ryzyka
wystąpienia wielu nowotworów, w tym raka piersi, nowotworów jamy ustnej,
wątroby czy jelita grubego.

Podsumowując, dieta może wpłynąć na rozwój choroby nowotworowej, skuteczność
leczenia oraz poprawę jakości życia pacjenta. Sposób żywienia zawsze należy
dobrać indywidualnie do pacjenta, dlatego dietę warto prowadzić we współpracy z
dietetykiem i lekarzem prowadzącym.

Literatura:
1. Chmielewska W., Wygraj z Rakiem, Red.: zespół Wydawnictwa SBM,
Warszawa, 2017, ISBN: 978-83-8059-244-2.
2. Dydjow-Bendek D., Ejsmont J., Sposób żywienia a ryzyko wystąpienia chorób
nowotworowych, Probl Hig Epidemiol 2010, 91(4): 618-622.
3. Kałędkiewicz E., Lange E., Znaczenie wybranych związków pochodzenia
roślinnego w diecie zapobiegającej chorobom nowotworowym, Postępy
Fitoterapii 1/2013.
4. Kushi L.H., Byers T., Doyle C., Bandera E.V., McCullough M., Gansler T.,
Andrews K.S., Thun M.J.,: Wytyczne American Cancer Society dotyczące
żywienia i aktywności fizycznej w zapobieganiu nowotworom złośliwym:
zmniejszenie ryzyka nowotworów przez wybór prawidłowych nawyków
żywieniowych i wysiłek fizyczny, CA Cancer J Clin 2006;56:254–281.
5. Pudło H., Respondek M., Szefczyk-Polowczyk L., Wengel-Woźny K., Wpływ
diety na występowanie chorób nowotworowych=The impactof diet on the
occurrence of tumor diseases, Journal of Education, Health and Sport.
2015;5(9):549-558.
6. Wei Q, Shen H., Wang L.E. et al.: Association between low dietary folate
intake and suboptimal cellular DNA repair capacity, Cancer Epidemiol,
Biomarkers Prev. 2003, 12, 963-969.