Solo Show

NOWA LUDOWA odc. 14 – Aleksandra Oślicka, byśki

Powracamy z regularnymi odcinkami serii NOWA LUDOWA. Dziś zabieramy Was ponownie na Kurpie, żeby przyjrzeć się zwyczajowi wypiekania obrzędowego pieczywa – byśków.

Wierzono, że przynoszą szczęście, roztaczają opiekę nad domowymi zwierzętami i zapewniają, że w domu nigdy nie zabraknie chleba.

Pełniły też rolę zabawek, “żeby się dzieci psotą nie zajmowały”, jak mówi pani Ola. Połamanego byśka nie można było po prostu wyrzucić, to byłoby świętokradztwo – w razie uszkodzenia był zjadany przez zwierzęta w gospodarstwie.

Naszą przewodniczką po świecie byśków jest Aleksandra Oślicka – jedna z najjaśniejszych dusz, jakie ostatnio spotkałem. Związana z kulturą kurpiowską od urodzenia, byśki zaczęła robić już jako mała dziewczynka pod okiem mamy i babci. Dziś sama przekazuje swoją wiedzę, prowadząc warsztaty i pielęgnując tradycję w domu.

Koordynacja:
Operator: .roman

Rzeźba „100 TON” Zbigniewa Frączkiewicza

Ukryta w gęstym lesie, pośrodku opuszczonego kamieniołomu i słabo oznaczona – rzeźba, której często nie znają nawet lokalni mieszkańcy.

Zbigniew Frączkiewicz trafił w to miejsce w latach 80. Odkrył ogromny blok granitu, wydobyty niegdyś w nieznanym celu. Bardzo możliwe, że miał posłużyć do realizacji monumentalnego pomnika Józefa Stalina przed Pałac Kultury i Nauki. Ostatecznie jednak nigdy do tego nie doszło.

Kamień stał się obsesją Frączkiewicza. Przez niemal pół wieku wracał do niego myślami i planował, jak przemienić go w dzieło sztuki.

„Ten blok ma setki otworów po wierceniach, niemal co kilka centymetrów. Te ślady zmagania człowieka z materią są dla mnie po prostu fascynujące. Nie śmiałbym tego zniszczyć ani wyrównać”.

W końcu, w 2018 roku – dzięki polskim i czeskim funduszom – udało się ten plan zrealizować. Zafascynowany strukturą granitu artysta postanowił nie ingerować w jego wygląd. Blok został uniesiony i ustawiony na czterech kamiennych stopach, wykonanych przez dwóch polskich i dwóch czeskich rzeźbiarzy.

Rzeźba „100 TON” znajduje się w kamieniołomie Wiciarka w Szklarskiej Porębie i została poświęcona wszystkim, którzy stracili życie podczas pracy w okolicznych kamieniołomach.

Więcej o tej realizacji przeczytacie w mojej książce „Ukryte na widoku. 101 opowieści o sztuce w przestrzeni publicznej” .


Specjalne podziękowania: .pilicht
Operator: .roman