Street Tactics

Cześć🙋

Dziś przypominajka i zachęta do refleksji nad swoim karabinowym skillem. Chociaż sam wielokrotnie o tym pisałem, chociaż temat wałkowany w internecie po wielokroć i chociaż, zdawać by się mogło, kwestia oczywista - wciąż na swoich kursach spotykam osoby ze źle, lub w ogóle niewyzerowaną bronią. Nie byłoby w tym może i nic niezwykłego, gdybyśmy mówili o osobach, które dopiero co odebrały pozwolenie i próbują się odnaleźć w strzeleckim świecie ze swoją pierwszą bronią. Tak jednak nie jest. Problem ten dotyczy, powiem bez kozery, około połowy strzelców. Często tych, którzy w swoim własnym mniemaniu są strzelcami zaawansowanymi. To straszne i smutne zarazem.

W dzisiejszym poście opowiem, dlaczego dobrze wyzerowana broń jest kamieniem węgielnym strzelania i dlaczego koniecznie należy o ten obszar zadbać. Następnie przybliżę podstawową nomenklaturę i główne zasady rządzące rzeczonym zagadnieniem. Mam nadzieję, że ten wpis kogoś zmotywuje do porzucenia strzeleckiej bylejakości i zaprzestania bycia “strzelcem przypadkowym”.

Zaczynajmy!

“If you ain’t zeroed, you ain’t sh*t”. Ten lub podobny tekst, możecie usłyszeć np. na początkowych kursach karabinowych w Haley Strategic i innych dobrych szkołach strzeleckich w USA. Po części odpowiada to na pytanie, dlaczego uznawane są za dobre. Otóż od początku stawiają na zrozumienie, że w strzelaniu chodzi o trafianie do celu. Bez tego wszystko inne to tylko stand-up z bronią. Karabinek to narzędzie do trafiania do celu również na znaczne odległości, to natomiast wymaga nie tylko nienagannej techniki, ale również odpowiedniego, owego narzędzia, przygotowania. Tutaj dochodzimy do sedna problemu - bez poprawnego wyzerowania (zestrojenia maszyny), nawet najlepsza optyka, w połączeniu z najlepszą bronią i doskonałą techniką strzału - nie gwarantuje skuteczności. A co dopiero, gdy zestawimy kiepski karabinek, nędzną optykę, przypadkową amunicję i brak skilla. Nie może być mowy o świadomym, powtarzalnym i pewnym trafianiu do celów na różnych, również znacznych, odległościach bez precyzyjnego określenia oraz świadomości zera zależnie od dystansu.

Dokonanie tego nie wymaga żadnego poważnego strzeleckiego skilla. Możliwość ustabilizowania broni w procesie zerowania i brak presji czasu sprawiają, że ogranicza nas jedynie determinacja w chęci osiągnięcia celu, oraz nakład czasu, jaki poświęcimy na zrozumienie i przeanalizowanie problemu. Nie ma wymówek. Jest tylko kwestia decyzji.

Należy zrozumieć, że zbędne kompromisy w procesie zerowania broni, zerowanie na zbyt małych odległościach, za duże grupy, niepotrzebna tolerancja na odchyły względem punktu celowania, oszczędność amunicji i niemiarodajne wyniki z całego procesu - będą multiplikować problemy. Problemy te będą wręcz wykładniczo rosły wraz ze wzrostem odległości do celu. Frustracja i szukanie problemów w sprzęcie - czekają tuż za rogiem.

Rozumiejąc powyższe, możemy przejść do odświeżenia podstawowych informacji związanych z tym, na co należy zwrócić uwagę w samym procesie zerowania karabinka.

➡ Nomenklatura:

◾ Zero - punkt przecięcia toru lotu pocisku z osią optyczną. Ustalany wedle potrzeb i preferencji strzelca. Rodzi określone zależności, takie jak - wielkość i tempo zmiany przewyższenia, drugie zero, tempo opadu pocisku na większych dystansach, “combat effective zone”.

◾ Oś optyczna - nieskończona, prosta linia przebiegająca pomiędzy okiem strzelca, znakiem celowniczym i wspomnianą właśnie nieskończonością. Z ową linią przecinać się będzie (zazwyczaj) dwukrotnie tor lotu pocisku. Podkreślam dwukrotnie, ponieważ, przynajmniej w teorii, możliwe jest znalezienie punktu styku osi optycznej z krzywą lotu pocisku idealnie na jej szczycie.

◾ Krzywa lotu pocisku - pocisk opuszczający lufę, w związku z działaniem grawitacji, niemal natychmiast zaczyna opadać. Porusza się po krzywej w kierunku ziemi. W tym ustawieniu nie ma szans spotkać się z osią optyczną. O ile oczywiście nie będziemy temu przeciwdziałać. Choć nie widzimy tego gołym okiem, to zerowanie karabinka polega przesunięciu znaku celowniczego w taki sposób, aby wymusić celowanie “pod górę”. Tak by pocisk wznosząc się, a następnie opadając przeciął oś optyczną. Ustalenie punktu pierwszego przecięcia to właśnie całe zerowanie. Drugi punkt przecięcia (gdy pocisk opada), to drugie zero. Wokół niego pokutują pewne mity. Strzelcy, przyjmując założenia nieprzystające do parametrów swojej broni, oczekują takich samych wyników. Spodziewają się drugiego zera w punkt na określonym dystansie “jak w tabelce”. To zwykle nie działa. Drugie zero znamy - jak je na tarczy sprawdzimy.

◾ MOA - ang. minute of angle (minuta kątowa) - jednostka miary równa 1/60 stopnia. Najłatwiej jak tylko mogę to sobie wyobrazić - 1 MOA to kwadrat o bokach 2.91 cm na 100 m. Odpowiednio 1.45 cm na 50 m i 5,82 cm na 200 m. Zrozumienie tej miary pozwala nam ustawiać optykę. Po określeniu średniego punktu trafienia możemy łatwo przeliczyć odległość (prawo/lewo - góra/dół) do punktu celowania i nanieść poprawki na nastawach optyki. Nastawy optyki zwykle podawane są w kliknięciach (przeskokach regulacji optyki). Jeden klik to zwykle 1/8, 1/4, 1/2, 1 MOA. Warto tutaj zauważyć, że większość dobrej optyki pochodzi z USA i MOA podawana jest tam w odniesieniu do dystansu w jardach. To nie to samo co metry. Dystans 100 yd to około 93 m. Przy bardzo precyzyjnych optykach i zerowaniu - może to mieć znaczenie.

◾ MRAD - miliradian - częste po naszej stronie oceanu. Jest w zasadzie tym samym co MOA, aczkolwiek wartości są różne. Jeden MRAD do 10 cm/100 m. Wartość tę można podzielić wedle potrzeb i możliwości regulacyjnych danej optyki.

◾ Przewyższenie - ang. overbore - różnica wysokości pomiędzy osią optyczną a osią lufy. We współczesnych montażach może sięgać nawet 15 cm. Wielkość ta maleje wraz z odległością i osiąga wartość 0 na dystansie, na jakim wyzerowano karabinek np. 50 m. Różnica ta może być newralgicznie ważna w strzelaniu do bliskich celów i powinna być mocno eksponowana w procesie treningowym. Zwłaszcza w przypadku służbowego użytkownika broni.

◾ Combat effective zone (nie przywiązujcie się do tego określenia nadmiernie - występuje tu bardzo wiele wariacji) - u nas nazywamy to np. “strzał bezwzględny” (mocna nazwa). W lokalnej definicji odnosi się mocno do wierzchołka toru lotu pocisku i faktu, iż ma on nie przekraczać wysokości celu bez dokonywania korekt w celowaniu. Ja rozpatruję to raczej w dwie strony. Zarówno w kontekście wznoszenia, jak i opadu pocisku wraz z odległością. Zerowanie na różnych odległościach pozwala strzelać do wyznaczonej wielkości celu bez przyjmowania jakichkolwiek korekt. Jeszcze o tym wspomnę w dalszej części tekstu.

➡ Dystans:

Świętym graalem zerowania, w ogólnej świadomości strzeleckiej, jest wybór odpowiedniej odległości, na której zero ulokujemy. Tutaj strzelcy potrafią kruszyć kopie, a instruktorzy dodawać lub odejmować metry, nadając temu fikuśne nazwy i wmawiając kursantom, że coś w tej materii wymyślili. Najbardziej popularne dystanse zerowania karabinka w kraju nad Wisłą to 25 m, 33 m (36 yd), 50 m i 100 m. Każdy z tych dystansów rodzi pewne konsekwencje, ale niesie też ze sobą dosyć popularne nieporozumienie. Otóż żaden z nich nie gwarantuje określonego lotu pocisku wraz ze wzrostem pokonywanej odległości. Generalizacje typu “pierwsze zero na 50 m daje drugie zero na 200 m”, są szkodliwe i upośledzają strzelców. Po pierwsze większość z nich wywodzi się z tabel, które były tworzone dla parametrów (lufa 16’, nabój M193, prędkość początkowa 3132 fps oraz overbore 2.5’). Po drugie nawet odtworzenie tych warunków nie gwarantuje skuteczności i jedyną sensowną drogą jest owego zera potwierdzenie na dalszych dystansach. Nie wspominając już o fakcie, że tabele te zwykle odnoszą się do dystansów podawanych w jardach, a nie w metrach.

Wybór pierwszego zera jest istotny, ale wymaga zrozumienia po co to jest, jakie rodzi konsekwencje i realnego potwierdzenia na długiej osi strzeleckiej. Rozłóżmy to na kawałki w zależności od wybranego zera i uwzględniając dane dla (lufa 16’, nabój M193, prędkość początkowa 3132 fps, overbore 2.5’, dystans podawany w yd).

◾ 25 yd - przewyższenie - 25 yd 0’ / 100 yd +5.91’ / 200 yd +9.61’ / max 227 yd +9,64’ / 300 yd +7.11’ / 400 yd -3.79’. Pomiędzy 25 a 400 yd pocisk wznosi się i opada na dystansie 12.49’.

◾ 36 yd - przewyższenie - 36 yd 0’ / 100 yd +2.94’ / 200 yd +3.7’ / 300 -1.75’ / 400 yd -15.60’. Pomiędzy 36 a 400 yd pocisk wznosi się i opada na dystansie 19,3’

◾ 50 yd - przewyższenie - 50 yd 0’ / 100 yd +1.46’ / max 150 yd 1.77 yd / 200 yd +0.74’ / 300 yd -6.18’ / 400 yd -21.51’. Pomiędzy 50 a 400 yd pocisk wznosi się i opada na dystansie 23.28

◾ 100 yd - przewyższenie - 100 yd 0’ / 200 yd -2.19’ / 300 yd -10.58’ / 400 yd -27.36’. Pomiędzy 100 a 400 yd pocisk wznosi się i opada na dystansie 27.36’

Tak prezentują się modelowe przykłady toru lotu pocisku w zależności od wybranego dystansu pierwszego zera. Który jest najlepszy? Oceńcie sami i dopasujcie do własnych preferencji. Osobiście zeruję swoje karabinki na 50 m oraz na 100 m. Wybór pomiędzy nimi determinuje typ optyki. W przypadku kolimatorów czy holografów jest to zawsze 50 m. Dystans ten pozwala na bezproblemowe osiągnięcie zadowalającej mnie grupy bez używania powiększalnika a przewyższenie spełnia moje wymagania. Chociaż opad na dystansach powyżej 300 m robi się znaczący, to jednak w tych bardziej “użytkowych” odległościach (0-300 m) tor lotu pocisku jest płaski a dostępność osi o długości 50 m (bez konieczności chodzenia z miarką) bardzo duża. Na zero w odległości 100 m decyduje się wówczas, gdy optyka wyposażona jest w jakiś rodzaj siatki pozwalający łatwo nanosić poprawki wraz ze wzrostem odległości do celu.

Z ciekawostek warto jeszcze przyjrzeć się rozmiarom grup zależnie od tego, jaki dystans uznamy za realny do strzelania przez nas.

◾ 0-400 m. Najlepiej wypada zero na odległości 25 yd. Łączny rozrzut 12.49’.
◾ 0-300 m. Zwycięzcą jest 36 yd. Łączny rozrzut 6.83’.
◾ 0-200 m. Z duża przewagą wygrywa 100 yd. Łączny rozrzut 2.5’.

Ta prosta ściąga pozwala szybko zdecydować, na jakim dystansie zerujemy swój karabinek podług naszych indywidualnych potrzeb.

➡ Wysokość montażu.

Ja wspomniałem wyżej - wszystkie te dane odnoszą się do overbore o wartości 2.5’. Tylko kto dziś używa tak nisko osadzonej optyki? Niemal nikt. Jak wiele razy słyszeliście od kogoś autorytarne “najlepsze zero jest na odległości X”, bez uprzedniego pytania, jak wysoki jest montaż twojej optyki? To książkowy przykład niezrozumienia tematu. Unity 2,26’ to około 3.47’ różnicy pomiędzy osią lufy oraz osią optyczną. Zachowanie odległości zerowania z rozpiski powyżej, drastycznie zmienia trajektorię lotu pocisku. Zwłaszcza na bliższych zerach (25 yd, 36 yd). Owszem, pierwsze zero zostaje zachowane, ale to, co dzieje się dalej to istny kosmos. Zero na 36 yd, przy użyciu Unity 2,26’, daje najgorszą grupę w dystansie 0-300 m. Tak tylko przypominam. Co ciekawe, modelowo najlepsze zero w zakresach 0-300 m dla montażu 2,26’ (overbore 3.47’) znajduje się na odległości 57 yd. Niezbędne jest uwzględnienie tej zmiennej przy wyborze swojego zera. W tym miejscu ujawnia się również przewaga zera na dystansie około 50 m. Jest to rozwiązanie bardziej uniwersalne sprzętowo niż mitologizowane, w zupełnym oderwaniu od sprzętowych realiów, zero na 36 yd(33 m).

➡ Prędkość początkowa.

No dobrze, a teraz weźcie te wszystkie dane i wyrzućcie do kosza. Dlaczego? A no dlatego, że niemal na pewno macie w szafie SBR. Krótsza lufa i większa kompaktowość ma swoją cenę. Tą ceną jest prędkość pocisku a co za tym idzie znacznie szybsze jego wyhamowanie i gwałtowniejszy opad. Kolejny faktor, który należy uwzględnić i wprowadzić do kalkulatora

➡ Metry vs jardy.

Metry i jardy nie są takie same. Jard stanowi 0,9144 metra. Na dystansie 300 m dystans rozjeżdża nam się o 28 yd. To dużo. W kwestii życia i śmierci bardzo dużo. Uwzględnijcie to koniecznie w swoich obliczeniach, jeżeli faktycznie podchodzicie do zerowania broni na poważnie.

➡ Amunicja.
Zupełnie odrębną, obszerną kwestią, jest amunicja oraz jej wpływ na trajektorię lotu pocisku. To na tyle istotny i duży temat, że poświęcę mu oddzielny wpis. Dziś wspomnę jedynie, że jest to parametr niezwykle istotny w doborze zera oraz jego ustawianiu.

➡ Podsumowanie.

W zerowaniu broni jedno jest pewne - nic nie jest pewne. Wszystko wymaga potwierdzenia i sprawdzenia. Sam proces nie jest nadmiernie skomplikowany. Przy użyciu darmowych narzędzi takich jak Shooterscalculator jesteście w stanie dosyć precyzyjnie wszystko zaplanować. Następnie pozostaje już tylko wyegzekwowanie autystycznie dokładnej grupy w tej części tarczy, w której powinna się ona pojawić. Po zakończonym procesie należy zabrać karabin na oś minimum 300 metrów i dokonać weryfikacji wykonanej pracy.

Ten prosty, aczkolwiek zaniedbywany proces to kamień węgielny strzelania z karabinu. Bez umiejętności precyzyjnego wyzerowania swojej optyki i głębokiego zrozumienia procesu, nie może być mowy o żadnym solidnym, strzeleckim skillu. To po prostu zabawa z bronią.

Do zobaczenia na strzelnicy. Marek🤘

Ps. Na wszelkie wątpliwości chętnie odpowiem w komentarzach. Tekst pisany na szybko z palca, w związku z tym “przekaz myśli”, może być nieco niespójny. Zapraszam!