NeuroPsyche

Poznaj astrycoty jako małych architektów mózgu człowieka. 🏛️ Na wykładzie dowiecie się jak astrocyty wpływają na rozwój neuronów, uczenie się plastyczność mózgu oraz jakie znaczenie odgrywały w ewolucji człowieka 🧠
Widzimy się już niedługo w Bibliotece na Meksykanskiej!

Skuteczne uczenie się nie polega na jednorazowym, intensywnym „zakuwaniu”, lecz na świadomym rozłożeniu wysiłku i stosowaniu sprawdzonych strategii.

Przede wszystkim warto uczyć się w odstępach czasu. Zamiast odkładać wszystko na ostatnią chwilę, lepiej regularnie wracać do materiału, ponieważ rozłożenie nauki sprzyja trwalszemu zapamiętywaniu.

Kolejnym ważnym elementem są aktywne powtórki. Samo czytanie, nawet uważne, nie jest tak skuteczne jak próba odtworzenia wiedzy z pamięci. Przywoływanie informacji (czy to na głos, czy w myślach) wzmacnia ślady pamięciowe i pomaga utrwalić materiał na dłużej.
Istotne jest także wyjaśnianie i rozwijanie zagadnień. Tłumaczenie materiału własnymi słowami, niezależnie od tego, czy robimy to dla siebie, czy dla kogoś innego, pozwala lepiej go zrozumieć i uporządkować, co przekłada się na skuteczniejsze uczenie się.

Na koniec warto pamiętać o różnicowaniu tematów. Długie skupienie się na jednym przedmiocie może utrudniać przyswajanie kolejnych informacji, zwłaszcza gdy są do siebie podobne. Dlatego lepiej dzielić naukę na bloki i przeplatać różne zagadnienia, co pomaga uniknąć przeciążenia i zwiększa efektywność pracy.

Bibliografia:
Carpenter, S.K., Cepeda, N.J., Rohrer, D., Sean, H., K., K., Pashler, H. (2012). Using Spacing to Enhance Diverse Forms of Learning: Review of Recent Research and Implications for Instruction. Educational Psychology Review, 24, 369–378.
https://doi.org/10.1007/s10648-012-9205-z
Orzechowski, J., Nęcka, E., Szymura, B., Wichary, S. (2020). Psychologia Poznawcza. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Pastoetter, B., Baeuml, T., K. (2014). Retrieval practice enhances new learning: the forward effect of testing. Frontiers in Psychology, 5. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2014.00286
Weinstein, Y., Madan, C.R., Sumeracki, M.A. (2018). Teaching the science of learning. Cognitive Research, 3(2). https://doi.org/10.1186/s41235-017-0087-y

NEUROPOLITYKA

Czy mózg ma poglądy? O neurobiologicznych różnicach między konserwatyzmem a liberalizmem.

Od lat badacze próbują odpowiedzieć na jedno pozornie proste pytanie: co decyduje o tym, gdzie identyfikujemy się na politycznym spektrum? Czy to tylko efekt wychowania i środowiska, czy może źródłem jest biologiczna predyspozycja? ​​Okazuje się, że między osobami o odmiennych przekonaniach politycznych występują zauważalne różnice w aktywności i budowie niektórych obszarów mózgu. Badania z zakresu neuropolityki skupiają się na ukazywaniu tych strukturalnych różnic poprzez metody neuroobrazowania takie jak EEG, fMRI lub MEG. Czym więc się różni mózg konserwatysty od mózgu liberała? Czy na podstawie obecnej wiedzy w dziedzinie neuropolityki możemy przewidywać poglądy na podstawie informacji o budowie mózgu?

CIAŁO MIGDAŁOWATE
Jedną z najlepiej udokumentowanych różnic jest ta dotycząca ciała migdałowatego – struktury odpowiedzialnej za wykrywanie bodźców emocjonalnie ważnych, zwłaszcza tych zagrażających. Istnieje szereg badań wskazujących na to, że przeciętnie osoby o bardziej konserwatywnych poglądach mają większą objętość ciała migdałowatego i silniej reagują na obrazy przedstawiające potencjalne niebezpieczeństwo. Z kolei liberałowie w takich sytuacjach są bardziej responsywni, lecz angażują ciało migdałowate słabiej, zamiast tego uruchamiając regiony odpowiedzialne za analizę i reinterpretację sytuacji (m.in. płat przedczołowy). Wyjaśnia to większą otwartość i elastyczność, jaką charakteryzują się liberałowie. (Amodio i in., 2007; Kanai i in., 2011; Petalas i in. 2024). Co ciekawe, uszkodzenie ciała migdałowatego nie wpływa znacząco na zmianę poglądów w kierunku liberalnym (Nam i in. 2021) - co sugeruje, że różnice światopoglądowe wynikają z interakcji wielu struktur mózgowych jednocześnie.

POŁĄCZENIA OFC-INSULA
Zwiększona objętość ciała migdałowatego niekoniecznie oznacza, że konserwatyści są z natury przytłoczeni lękiem. Ich mózgi są, statystycznie, bardziej wyczulone na sygnały potencjalnego zagrożenia, co sprzyja preferowaniu stabilności, ładu i przewidywalności. Paradoksalnie jednak, pomimo iż konserwatyści są bardziej podatni na stres związany z zagrożeniem, to jednak często deklarują wyższą satysfakcję z życia niż liberałowie. Powodem ku temu, mogą być psychologiczne zasoby, które mają swoje neuronalne podłoże. Mowa tu głównie o połączeniach nerwowych między korą oczodołową a wyspą, czyli dwoma strukturami zaangażowanymi m.in. w kontrolę emocji i autoregulację. Kim i in. (2020) przeprowadzili badanie, którego wyniki (choć nieistotne statystycznie) wskazują na zaskakującą tendencję, która otwiera ciekawy kierunek dla przyszłych odkryć. Autorzy badania zauważyli, że w grupie konserwatystów występują silniejsze połączenia neuronalne między tymi dwoma strukturami i korelują one z wysokimi wynikami na samoopisowych skalach odporności psychicznej. Może to oznaczać, że konserwatyści, choć częściej doświadczają stresu - potrafią sobie z nim radzić efektywniej niż liberałowie!

PŁAT PRZEDCZOŁOWY I ACC
Płat przedczołowy odgrywa prawdopodobnie najbardziej kluczową rolę w kształtowaniu naszych poglądów, bo decyduje o tym, w jaki sposób przetwarzamy informacje. Szczególnie istotna jest grzbietowo-boczna kora przedczołowa (dlPFC), odpowiadająca za kontrolę poznawczą, zdolność do refleksji, planowanie i hamowanie reakcji impulsywnych. Uszkodzenie dlPFC ma statystycznie największy wpływ na zmianę poglądów w bardziej konserwatywnym kierunku (Nam i in., 2021). Obszar ten, wraz z przednią korą zakrętu obręczy (ACC), tworzy system inicjujący proces krytycznego myślenia i aktualizacji informacji. W kontekście polityki, sprawność tych struktur decyduje o tym, jak reagujemy na dysonans poznawczy i jak bardzo jesteśmy otwarci na zmianę swoich przekonań, gdy stykamy się z informacjami niepasującymi do posiadanej przez nas wiedzy. Według kilku badań liberałowie wykazują statystycznie większą aktywność i objętość istoty szarej w ACC, co biologicznie tłumaczy ich otwartość i elastyczność poznawczą (Amodio i in., 2007; Kanai i in., 2011). Warto jednak zauważyć, że dużą rolę może grać tu kontekst kulturowy, jako że badania te były prowadzone w krajach anglosaskich, a ich replikacje w krajach europejskich nie wykazały podobnych różnic.

OBWÓD NEURONALNY EMPATII
Na poziomie neuronalnym empatia wiąże się m.in. z obniżoną aktywnością obszarów odpowiedzialnych za przetwarzanie własnych emocji — w badaniach MEG przejawia się to charakterystycznym spadkiem aktywności w paśmie Alfa. Reakcję tę określa się jako „sygnał empatii”, który, jak wskazują badania, jest silniejszy u osób o poglądach liberalnych (Zebarjadi i in., 2023). U osób konserwatywnych sygnał ten był wyraźnie słabszy, a jego intensywność zwiększała się stopniowo wraz z nasileniem postaw lewicowych. Co interesujące, zarówno liberałowie, jak i konserwatyści subiektywnie oceniali własną empatię na podobnym poziomie. Badanie dotyczyło jednak wyłącznie reakcji na cierpienie osób obcych, co sugeruje, że konserwatyści mogą rzadziej uruchamiać sygnał empatii, gdy osoba doświadczająca bólu nie jest z nimi bezpośrednio związana.

Czy na podstawie technik neuroobrazowania można przewidzieć gdzie stoimy na spektrum politycznym?
Krótka odpowiedź brzmi: nie do końca. Raczej chodzi tu o identyfikację kluczowych obszarów mózgu, które mają znaczenie dla procesów poznawczych zaangażowanych w podejmowanie decyzji charakterystycznych dla konkretnych profili politycznych. Na podstawie tych odkryć możemy dyskutować o wpływie strukturalnych różnic mózgu — m. in. na istotność przetwarzania zagrożenia, reakcji na konflikt poznawczy i sposobów autoregulacji w kontekście naszego światopoglądu.
Przedstawione różnice są natomiast delikatne i stanowią jedynie biologiczne tło dla naszych sposobów myślenia. Nie oznacza to jednak, że mózg jednoznacznie określa nasze poglądy, ani że na podstawie analiz fMRI da się przewidzieć wyniki przyszłych wyborów. Nadal nie wiemy też, w jakim stopniu odpowiadają za nie czynniki genetyczne, a w jakim wpływy środowiskowe.
Warto jednak pamiętać, że polityka, psychologia i neuronauka są ze sobą zaskakująco ściśle powiązane, a przed nami w tych obszarach czeka wciąż wiele ciekawych odkryć.
Autorka: Martyna Michalska

Bibliografia:
Amodio, D. M., Jost, J. T., Master, S. L., & Yee, C. M. (2007). Neurocognitive correlates of liberalism and conservatism. Nature neuroscience, 10(10), 1246-1247.

Jost, J. T. (2021). The psychological appeal of left and right. In Left and right: The psychological significance of a political distinction (s. 301-333) Oxford University Press.

Kanai, R., Feilden, T., Firth, C., & Rees, G. (2011). Political orientations are correlated with brain structure in young adults. Current biology, 21(8), 677-680.

Kim, T., Hur, J. W., Kwak, S., Jang, D., Lee, S. H., & Kwon, J. S. (2020). Intrinsic functional connectivity of blue and red brains: neurobiological evidence of different stress resilience between political attitudes. Scientific reports, 10(1), 15877.

Petalas, P. D., Schumacher, G., & Scholte, S. H. (2024). Is political ideology correlated with brain structure? A preregistered replication. Iscience, 27(10), 110532

Nam, H. H., Jost, J. T., Meager, M. R., & Van Bavel, J. J. (2021). Toward a neuropsychology of political orientation: exploring ideology in patients with frontal and midbrain lesions. Philosophical Transactions of the Royal Society B, 376(1822), 20200137.

Zebarjadi, N., Adler, E., Kluge, A., Sams, M., & Levy, J. (2023). Ideological values are parametrically associated with empathy neural response to vicarious suffering. Social cognitive and affective neuroscience, 18(1), nsad029.

🧠✨ **Dni Mózgu 2026 na Uniwersytet SWPS ✨🧠

Za nami wyjątkowe dni pełne inspiracji, wiedzy i fascynujących odkryć! Tegoroczne Dni Mózgu zgromadziły pasjonatów psychologii, neuronauki i rozwoju osobistego. Dziękujemy, że byliście z nami! 💙

🔬 W programie znalazły się:
– inspirujące wykłady ekspertów i ekspertek z zakresu funkcjonowania mózgu
– wystawcy pokazujący, jak lepiej rozumieć siebie i innych
– spotkania pełne ciekawostek o pamięci, emocjach i procesach poznawczych

💡 Rozmawialiśmy o tym, jak działa nasz mózg, jak się uczy, reaguje na stres i jak możemy wspierać jego dobrostan na co dzień.

🤝 Dziękujemy wszystkim prelegentom, organizatorom oraz uczestnikom za stworzenie tej wyjątkowej atmosfery ciekawości i otwartości!

Do zobaczenia za rok! 👋

Jak jedzenie wpływa na myślenie? Czy wiesz że:
- Zbyt duża ilość cukru w diecie może zaburzać funkcjonowanie hipokampa - obszaru kluczowego dla procesów uczenia się i pamięci?
- Dieta Zachodu (tłuste, słodkie i przetworzone jedzenie)
może powodować stan zapalny w mózgu i sprzyjać przejadaniu się. Hipokamp jest na to szczególnie wrażliwy
- Nagłe wzrosty poziomu glukozy we krwi wpływają niekorzystnie na funkcjonowanie mózgu?
- Wystarczą zaledwie cztery dni niezdrowego jedzenia, aby zauważyć pogorszenie pamięci długotrwałej (zależnej od hipokampa).
- Skład Twoich jelit może wpływać na pamięć? Niektóre bakterie wspierają mózg, inne mogą pogarszać funkcje poznawcze
- To, co jesz na co dzień, ma realny wpływ na pracę Twojego mózgu. Zdrowe nawyki żywieniowe wspierają pamięć, koncentrację i pomagają uniknąć przejadania się.

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Wpadnij na wykład prof. dr hab. Anety Brzezińskiej podczas Dni Mózgu!
📍 Uniwersytet SWPS
📅 7 marca 2026
🕔 17.00 - 19.30