BD

Martha Cooper (ur. 1943, Baltimore) – jedna z kluczowych postaci powojennej fotografii dokumentalnej w Stanach Zjednoczonych.

Absolwentka historii sztuki w Grinnell College oraz etnologii na University of Oxford. Pracowała jako kuratorka w dziale antropologii Uniwersytetu Yale, służyła w Korpusie Pokoju w Tajlandii i była fotografką National Geographic. W 1977 roku została pierwszą kobietą na etacie fotoreporterki w historii „New York Post”.

Od ponad pięciu dekad dokumentuje praktyki twórcze poza głównym obiegiem instytucjonalnym: od tradycyjnego tatuażu irezumi w środowisku yakuzy („Tokyo Tattoo 1970”), przez kultury czasu wolnego na Lower East Side („Street Play”, 1977–1980), narodziny sztuki ulicznej i hip-hopu w Nowym Jorku („Subway Art”, 1984; „Hip Hop Files”, 2004), po antropologiczne studium kobiecości w fotografii reklamowej („Kodak Girl”, 2011).

Archiwum Cooper zostało włączone do zbiorów Library of Congress w Waszyngtonie. Jej fotografie znajdują się w kolekcjach Museum of the City of New York, Museum of Contemporary Art w Los Angeles, Pera Museum w Stambule oraz Urban Nation Museum w Berlinie, gdzie funkcjonuje stała „Martha Cooper Library”. W 2015 roku jej prace pokazano na wystawie „Bridges of Graffiti” podczas 56. Międzynarodowej Wystawy Sztuki w Wenecji.

W latach 2021–2022 Urban Nation Museum zaprezentowało „Martha Cooper: Taking Pictures”, pierwszą pełną retrospektywę obejmującą ponad pięć dekad jej pracy.

Bohaterka „Everybody Street” (2013) Cheryl Dunn, dokumentu o nowojorskiej fotografii ulicznej, w którym Cooper występuje obok Bruce’a Davidsona, Mary Ellen Mark, Elliotta Erwitta, Joela Meyerowitza i Jamela Shabazza. Bohaterka pełnometrażowego filmu „Martha: A Picture Story” (reż. Selina Miles, 2019), pokazanego na Tribeca Film Festival w Nowym Jorku. Autorka kilkunastu książek fotograficznych. Mieszka i pracuje w Nowym Jorku.

📸 Cezary Hunkiewicz Cezary Hunkiewicz, NYC, 2017