Geostratx

Być może najważniejsza decyzja strategiczna Polski od 1989 roku nie dotyczy armii.

Dotyczy energii.

Przez dekady wiele państw mogło pozwolić sobie na energetyczną zależność.

Dziś ten komfort znika.

Energia staje się jednym z fundamentów bezpieczeństwa narodowego.

Bez stabilnej energii nie ma nowoczesnego przemysłu.

Nie ma centrów danych.

Nie ma zaawansowanej produkcji.

Nie ma realnej konkurencyjności gospodarki.

Dlatego uważam, że program energetyki jądrowej jest czymś znacznie większym niż tylko budową kilku elektrowni.

To inwestycja w pozycję Polski na kolejne pokolenia.

Oczywiście atom sam w sobie nie rozwiąże wszystkich problemów.

Ale daje coś bezcennego.

Przewidywalność.

A w świecie pełnym chaosu przewidywalność staje się strategicznym zasobem.

Patrząc na rok 2044, widzę dwa scenariusze.

Pierwszy: Polska importuje energię i pozostaje zależna od decyzji innych.

Drugi: Polska posiada własne stabilne źródła energii i sama kształtuje swoją przyszłość.

Moim zdaniem wybór powinien być oczywisty.

Jak sądzicie — czy energetyka jądrowa powinna być dziś absolutnym priorytetem państwa?

Gdy zaczynałem interesować się geopolityką, popełniałem ten sam błąd, który popełnia większość ludzi.

Skupiałem się na wydarzeniach.

Na nagłówkach.

Na pojedynczych kryzysach.

Na tym, co wydarzyło się dziś.

Z czasem zrozumiałem, że najważniejsze rzeczy dzieją się znacznie wolniej.

Niepozornie.

Po cichu.

Prawdziwe zmiany często nie trafiają na pierwsze strony gazet.

Budowa nowych szlaków handlowych.

Zmiany demograficzne.

Rozwój technologii.

Przebudowa armii.

Transformacja energetyczna.

To właśnie te procesy najczęściej zmieniają świat.

Dziś, gdy analizuję wydarzenia, dużo mniej interesuje mnie pytanie:

„Co się stało?”

Znacznie bardziej interesuje mnie:

„Jaki proces właśnie obserwujemy?”

Bo pojedyncze wydarzenie może być przypadkiem.

Proces rzadko jest przypadkiem.

To jedna z najważniejszych lekcji, jakich nauczyła mnie geopolityka.

I prawdopodobnie jedna z najbardziej przydatnych również poza nią.

A Wy?

Jakie wydarzenie lub proces z ostatnich lat najbardziej zmienił Wasze spojrzenie na świat?

Rzym nie upadł w jeden dzień.

I właśnie dlatego jego historia jest tak ważna.

Większość ludzi wyobraża sobie upadek imperium jako nagłą katastrofę.

Tymczasem rzeczywistość wyglądała inaczej.

Najpierw pojawiły się problemy gospodarcze.

Później osłabienie instytucji.

Następnie coraz większe trudności z ochroną granic.

Rosnące koszty utrzymania państwa.

Spadające zaufanie obywateli.

Dopiero na końcu przychodzi moment, który historycy zapisują jako formalny upadek.

Ale prawdziwy proces zaczął się znacznie wcześniej.

Dlaczego o tym piszę?

Bo geopolityka nie dotyczy wyłącznie przyszłości.

Dotyczy również rozpoznawania wzorców.

Historia nie powtarza się idealnie.

Ale często się rymuje.

Dlatego warto obserwować nie tylko siłę państw, ale również ich słabości.

Nie tylko sukcesy, ale również procesy erozji.

Każde państwo może rosnąć.

Każde państwo może również słabnąć.

Kluczowe pytanie brzmi:

Czy potrafi dostrzec ten moment wystarczająco wcześnie?

Patrząc na współczesny świat — które państwo Waszym zdaniem najbardziej przypomina mocarstwo, które weszło już na ścieżkę stopniowego osłabienia?

Nowy wyścig zbrojeń już trwa.

Tylko wygląda zupełnie inaczej niż ten, który pamiętamy z czasów zimnej wojny.

Wtedy symbolem potęgi były głównie czołgi, samoloty i rakiety.

Dziś nadal są ważne.

Ale obok nich pojawiły się nowe pola rywalizacji.

Sztuczna inteligencja.

Drony.

Cyberbezpieczeństwo.

Satelity.

Systemy kosmiczne.

Produkcja półprzewodników.

Państwa inwestują dziś miliardy nie dlatego, że planują natychmiastową wojnę.

Inwestują dlatego, że wiedzą, iż przewaga technologiczna może za kilka lat decydować o wyniku konfliktu jeszcze przed oddaniem pierwszego strzału.

To właśnie dlatego obserwujemy wzrost wydatków wojskowych niemal na całym świecie.

Nie dlatego, że politycy zwariowali.

Dlatego, że świat staje się coraz bardziej konkurencyjny.

Dla Polski oznacza to jedno.

Nie wystarczy kupować nowoczesnego sprzętu.

Trzeba budować własne kompetencje technologiczne, własny przemysł i własne zdolności produkcyjne.

Bo w czasie kryzysu najcenniejsze jest nie to, co można kupić.

Najcenniejsze jest to, co można samodzielnie wyprodukować.

Moim zdaniem XXI wiek będzie należał nie do państw największych, ale do państw najbardziej innowacyjnych.

Zgadzacie się z tym, czy nadal decydują przede wszystkim liczba ludności i wielkość armii?

Za 20 lat energia może być dla państw tym, czym ropa była w XX wieku.

Źródłem siły.

Źródłem niezależności.

Źródłem wpływów.

Dlatego coraz częściej zastanawiam się nad jednym pytaniem:

Czy Polska może stać się energetycznym liderem Europy Środkowej?

Jeszcze kilka lat temu wielu uznałoby to za fantazję.

Dziś sytuacja wygląda inaczej.

Budowa elektrowni jądrowych, rozwój infrastruktury przesyłowej, terminale LNG, porty, magazyny energii, nowe technologie — wszystko to może w ciągu dwóch dekad całkowicie zmienić pozycję Polski.

W geopolityce energia nigdy nie jest tylko energią.

To bezpieczeństwo.

To gospodarka.

To przemysł.

To polityka zagraniczna.

Państwo, które kontroluje własne źródła energii, ma znacznie większą swobodę działania niż państwo uzależnione od decyzji innych.

Dlatego uważam, że jedna z najważniejszych debat najbliższych lat nie będzie dotyczyła wyłącznie cen prądu.

Będzie dotyczyła tego, czy Polska chce być odbiorcą energii, czy jednym z krajów, które wyznaczają reguły gry w regionie.

Jeżeli spojrzymy na mapę Europy Środkowej, położenie Polski daje ogromne możliwości.

Pytanie brzmi:

Czy potrafimy je wykorzystać?

Jak sądzicie — jaki element powinien być dziś absolutnym priorytetem polskiej strategii energetycznej?