Narrative Power

"အလောင်းအစား" ဆိုတာ အနိုင်ရတဲ့အခါ အောင်နိုင်သူတစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်ကျေနပ်မှုကို ပေးစွမ်းပြီး၊ ရှုးနိမ့်တဲ့အခါမှာတော့ မခံချင်စိတ်ကို နှိးဆွပေးတတ်တဲ့ သဘောရှိပါတယ်။ ဥပမာ- စာမေးပွဲအောင်ရင် ဆုလာဘ်ရမယ်ဆိုပြီး ကြိုးစားတာမျိုးပေါ့။ ဒါပေမဲ့ "လောင်းကစား" ကတော့ ရရှိမယ့် ငွေကြေးအကျိုးအမြတ်ပေါ်မှာပဲ အခြေခံပါတယ်။

လောင်းကစားစွဲလမ်းခြင်း (Gambling Addiction) ဆိုတာ ငွေကြေးဆုံးရှုံးမယ်ဆိုတာကို သိသိကြီးနဲ့ မရပ်တန့်နိုင်ဘဲ ထပ်ခါတလဲလဲ ပြုလုပ်မိတဲ့ စွဲလမ်းမှုတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစွဲလမ်းမှုက လူတစ်ယောက်ရဲ့ ဘဝဖြတ်သန်းမှုကို ဘယ်လိုပြောင်းလဲပစ်သလဲဆိုရင် -

၁။ စိတ်အာရုံ အမြဲလွင့်နေခြင်း
ကိုယ်ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "ဘယ်လိုပြန်နိုင်မလဲ" ဆိုတဲ့ အတွေးကပဲ ကြီးစိုးနေတတ်ပါတယ်။ အလုပ်လုပ်နေချိန် ဒါမှမဟုတ် မိသားစုနဲ့ ရှိနေချိန်မှာတောင် နောက်တစ်ကြိမ် ဘယ်လိုလောင်းမလဲ၊ အရင်းအနှီးအတွက် ပိုက်ဆံဘယ်ကရှာမလဲဆိုတာကိုပဲ တစိမ့်စိမ့် စဉ်းစားနေမိပါတယ်။

၂။ ဆုံးရှုံးမှုကို ပြန်လိုက်ခြင်း (Chasing Losses)

ဒါဟာ အန္တရာယ်အရှိဆုံး အချက်ပါ။ ရှုးသွားတဲ့ငွေကို နှမြောပြီး "နောက်တစ်ပွဲသာ နိုင်လိုက်ရင် အရင်းပြန်ရပြီ" ဆိုတဲ့ မျှော်လင့်ချက်အမှားနဲ့ ထပ်လောင်းမိတာပါ။ ရလဒ်ကတော့ အကြွေးသံသရာထဲ ပိုပြီး နစ်မွန်းသွားရုံသာ ရှိပါတယ်။

၃။ လူမှုရေးနှင့် မိသားစုဆက်ဆံရေး ပျက်ပြားခြင်း

လောင်းကစားသမားတစ်ယောက်ဟာ သူရဲ့စွဲလမ်းမှုကို ဖုံးကွယ်ဖို လိမ်ညာမှုတွေ စတင်လုပ်ဆောင်လာတတ်ပါတယ်။ မိသားစုကို ပေးရမယ့်အချိန်တွေ လျော့နည်းလာသလို၊ မိတ်ဆွေတွေဆီကနေ အကြောင်းပြချက်မျိုးစုံနဲ့ ငွေချေးလာပါတယ်။ နောက်ဆုံးမှာတော့ အနီးကပ်ဆုံးသူတွေရဲ့ ယုံကြည်မှုတွေ ပျက်ပြားပြီး အထီးကျန်ဘဝကို ရောက်ရှိသွားတတ်ပါတယ်။

၄။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုများ

နိုင်တဲ့အချိန်မှာ စိတ်တက်ကြွလွန်းပြီး (Euphoria)၊ ရှုးတဲ့အချိန်မှာတော့ အလွန်အမင်း စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း၊ ဒေါသထွက်ခြင်းနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင်ခြင်းတွေကို ပြင်းထန်စွာ ခံစားရပါတယ်။ ဒီသံသရာထဲက ရုန်းမထွက်နိုင်တဲ့အခါ စိုးရိမ်စိတ်လွန်ကဲတာနဲ့ စိတ်ကျရောဂါတွေပါ ခံစားလာရနိုင်ပါတယ်။
ငွေကြေးဆုံးရှုးလို အိမ်ပြန်ရမှာကို ကြောက်တာ၊ ချစ်ရသူတွေရဲ့ မျက်နှာကို မကြည့်ရဲတာ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တန်ဖိုးမရှိတော့ဘူးလို ထင်လာတာမျိုးတွေဟာ စိတ်ဒဏ်ရာအဖြစ် ကျန်ရစ်တတ်ပါတယ်။

ပြုပြင်ဖို့ ကြိုးစားချိန်မှာ ကြုံရမယ့် အခက်ခဲဆုံး အတားအဆီးတွေက ဘာတွေလဲ....

ပြုပြင်ဖို့ စိတ်ပိုင်းဖြတ်တဲ့အခါ ပတ်ဝန်းကျင်ရဲ့ "မယုံကြည်မှု" က အကြီးမားဆုံး စိန်ခေါ်မှုပါ။ "မင်းကတော့ ခွေးမြှီးကောက် ကျည်ထောက်စွပ်ပါပဲ၊ ဘယ်တော့မှ ပြောင်းလဲမှာ မဟုတ်ဘူး" လို အပြောခံရတဲ့အခါ ဝမ်းနည်းတာ၊ ဒေါသထွက်တာနဲ့ ဘဝကို လက်လျှော့ချင်တာမျိုး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

တချိန်တုန်းက အမှားတွေလုပ်ခဲ့မိလို ဆိုးတဲ့သူတယောက်အဖြစ် မှတ်ယူခံထားရတဲ့အခါ ကိုယ်ရဲ့အမှားတွေကို ပြောင်းလဲပြီး အရင်လိုကောင်းမွန်စွာနေထိုင်ဖို့ ကြိုးစားရတဲ့အခါ လွယ်ကူတာမျိုးတော့ ဘယ်ဟုတ်ပါ့မလဲ။ တကယ်ကို မလွယ်ကူတဲ့ ခရီးတစ်ခုပါ။ ဒါပေမဲ့ သတိရပါ...
တစ်လောကလုံးက မယုံကြည်ရင်တောင် သင်ကတော့ သင့်ကိုယ်သင် ယုံကြည်မှု အစပျိုးဖို လိုအပ်ပါတယ်။ စွဲလမ်းမှုတိုင်းရဲ့ အဆုံးသတ်ဟာ တခြားသူတွေရဲ့ လက်ထဲမှာ မဟုတ်ဘဲ သင့်ရဲ့ "ဖြတ်တောက်ဖို ဆုံးဖြတ်တဲ့စိတ်" ထဲမှာပဲ ရှိပါတယ်။
ကိုယ်ကိုယ်ကို အချိန်ပေးပါ။ လုပ်ရပ်တွေက အမြင်တွေကို ပြောင်းလဲပေးသွားပါလိမ့်မယ်။

မိသားစုဝင်တွေက ဘယ်လိုကူညီပေးနိုင်မလဲ?

လောင်းကစားဖြတ်ဖိုဆိုတာ စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာရုံနဲ့ မလုံလောက်ဘဲ ပတ်ဝန်းကျင်ရဲ့ ဖေးမမှုနဲ့ စနစ်တကျ ကုသမှု လိုအပ်ပါတယ်။

အပြစ်တင် ဝေဖန်တာထက် သူတို့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ အခက်အခဲကို နားထောင်ပေးပြီး အားပေးကူညီပေးပါ။

လိုအပ်ပါက ကျွမ်းကျင်သူနှင့် တိုင်ပင်ပါ: လောင်းကစားစွဲလမ်းသူတစ်ယောက်ဟာ လူဆိုးတစ်ယောက်မဟုတ်ဘဲ "ထိန်းချုပ်ရခက်တဲ့ အလေ့အထတစ်ခု" ခံစားနေရသူဖြစ်တာကြောင့် Counselor (နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးသူ) များနဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပေးပါ။

Narrative Power က သင့်ရဲ့ ခက်ခဲတဲ့ ခရီးလမ်းမှာ နားထောင်ပေးမယ့် "ဖေးမသူ" အဖြစ် အမြဲရှိနေပါတယ်။

📩 အပြောင်းအလဲတစ်ခုကို အတူတူစတင်ဖို့ ကျွန်တော်တိုဆီ စာပိုလိုက်ပါ။

အသံကျယ်ကျယ်ကြားရလျှင် ထိတ်လန့်သွားတာ၊ ညဘက်များတွင် အိပ်မပျော်တာ ဒါမှမဟုတ် အတိတ်က အဖြစ်အပျက်တွေက ရုပ်ရှင်ပြသလို ပြန်လည်မြင်ယောင်နေတာမျိုး ကြုံဖူးပါသလား?

ဒါတွေဟာ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တစ်ခုအပြီးမှာ ဖြစ်ပေါ်တတ်တဲ့ စိုးရိမ်ထိန့်လန့်မှုတွေ အတိတ်ပုံရိပ်တွေ မျက်ဝါးထင်ထင် ပြန်မြင်ယောင်တာ၊ အိမ်မက်ဆိုး မက်တာတွေကို စိတ်ပညာအရ PTSD ရဲ့ လက္ခဏာတွေပါ။ သင့်စိတ်ကလေး အားနည်းနေတာမဟုတ်ဘဲ စိတ်မှာ ဒဏ်ရာတစ်ခု ရသွားတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဒဏ်ရာတွေကို အတူတူကုစားဖို့ နည်းလမ်း (၅) သွယ် ရှိပါတယ် -

လက်ခံခြင်း (Acceptance) မှ စတင်ပါ - စိုးရိမ်ကြောက်ရွံ့နေခြင်းသည် ရှက်စရာမဟုတ်ဘဲ ပုံမှန်တုံ့ပြန်မှုတစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း လက်ခံလိုက်ပါ။

Grounding Exercise ပြုလုပ်ပါ - လက်ရှိအချိန်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ပြန်လည်အာရုံစိုက်နိုင်ရန် အသက်ကို ဖြည်းဖြည်းချင်း ပြင်းပြင်းရှူသွင်း၊ ရှူထုတ်ပေးပါ။

သတင်းအချက်အလက်များကို ကန့်သတ်ပါ - စိတ်ဒဏ်ရာကို မသိစိတ်နှင့် ခန္ဓာကိုယ် (Body) က မှတ်သားထားတတ်ပါတယ်။ ငလျင်သတင်းနှင့် ဗီဒီယိုများကို ကြည့်ရှုခြင်းက စိတ်မွန်းကြပ်မှုများကို ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သဖြင့် Social Media အသုံးပြုမှုကို ကန့်သတ် (Limit) ထားကြည့်ပါ။

တစ်ယောက်တည်း ခံစားချက်တွေကို မရင်ဆိုင်ပါနဲ့ - မိမိအတွက် စိတ်လုံခြုံမှုပေးနိုင်သော ယုံကြည်ရသည့် မိတ်ဆွေ၊ သူငယ်ချင်းများနှင့် စကားပြောဆိုပါ။

Counsellor များနှင့် ဆွေးနွေးပါ - စိတ်ဒဏ်ရာက သင့်နေ့စဉ်ဘဝကို အနှောင့်အယှက်ပေးလာလျှင် Counseling ခံယူဖို့ ဝန်မလေးပါနဲ့။ ဒီနေ့ကစပြီး သင့်စိတ်ကို ပြန်လည်ဂရုစိုက်ပေးဖို့ အဆင်သင့်ဖြစ်ပြီလား?

✨ ဒီနည်းလမ်း (၅) ခုထဲက သင်အသုံးအဝင်ဆုံးဖြစ်မယ့် အချက်ကို Comment မှာ မျှဝေပေးခဲ့ပါဦး။
✉️ စိတ်ဒဏ်ရာများအကြောင်း ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက Narrative Power ၏ Messenger တွင် စာပို့၍ Appointment ရယူနိုင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။

"အိမ်ကို လွမ်းနေတာလား... ဒါမှမဟုတ် ပြည်ပမှာ အဆင်မပြေလို့လား?"

အမိမြေနဲ့ ဝေးရာမှာ အခြေချနေထိုင်နေရတဲ့ မြန်မာလူငယ်အများစုရဲ့ ရင်ဘတ်ထဲမှာ မကြာခဏ ပေါ်လာတတ်တဲ့ မေးခွန်းတစ်ခုပါ။
ကိုယ့်ရဲ့ မူလယဉ်ကျေးမှု (Burmese Culture) နဲ့ ရောက်ရှိနေတဲ့ နိုင်ငံသစ်ရဲ့ ယဉ်ကျေးမှု (Host Culture) ကြားမှာ ဟိုလည်းမကျ၊ ဒီလည်းမကျ ခံစားနေရတာမျိုးပါ။
ဒီလို စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖိစီးမှုကို Psychology မှာ Acculturative Stress လို ခေါ်ပါတယ်။

ဒီစိတ်ဖိစီးမှုကြောင့် အများစု ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိတဲ့ အခြေအနေ (၃) ခုကတော့ -

Marginalization (ဘေးဖယ်ခံရမှု): ဘယ်ဘက်ယဉ်ကျေးမှုကမှ ကိုယ့်ကို အပြည့်အဝ လက်မခံသလို ခံစားရခြင်း။
ရောက်နေတဲ့ နိုင်ငံကလူတွေနဲ့လည်း မရောနှောနိုင်သလို၊ မြန်မာအသိုင်းအဝိုင်း ကြားမှာလည်း အရင်လို ပုံစံမတူတော့ဘူးလို ခံစားရတဲ့ အထီးကျန်မှုမျိုးပါ။

Separation (ခြားနားမှု): ကိုယ့်ယဉ်ကျေးမှုကိုပဲ တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ဆုပ်ကိုင်ထားပြီး ပတ်ဝန်းကျင်သစ်ကို လက်မခံနိုင်တဲ့အခါ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အထီးကျန်မှုပါ။

Assimilation (ပေါင်းစည်းရခြင်း): ကိုယ့်ရဲ့ မူလ Identity ကို စွန့်လွှတ်ပြီး နိုင်ငံသစ်ရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုထဲ အပြည့်အဝ ဝင်ဆံ့ဖို ကြိုးစားရတဲ့အခါ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စိတ်မောပန်းမှုနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပျောက်ဆုံးသွားသလို ခံစားရခြင်းတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

"ဒါတွေကို ခံစားနေရတာ ငါတစ်ယောက်တည်းပဲလား? ငါ့စိတ်က အရမ်းအားနည်းနေလိုလား?"
လို တွေးပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင်မိနေတယ်ဆိုရင်...
အားပေးပါရစေ။
မိတ်ဆွေ တစ်ယောက်တည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ❤️
ဒီလို ကြုံတွေ့ရမှုဟာ ပြည်ပရောက်နေသူတိုင်းနီးပါး ခံစားရလေ့ရှိတဲ့ "ပုံမှန်" စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တုံပြန်မှုတစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။
သင်ဟာ အားနည်းလို့ မဟုတ်ဘဲ ပတ်ဝန်းကျင်အသစ်မှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဘယ်လို ရှင်သန်ရမလဲ၊
ဘယ်လို နေရာယူရမလဲဆိုတာကို သင့်စိတ်က ရှာဖွေနေတဲ့ Adaptive Mechanism (လိုက်လျောညီထွေ နေထိုင်နိုင်စွမ်း) ရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့်... ကိုယ့်လို ခံစားနေရတဲ့ ပြည်ပရောက် သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ စကားပြောပါ။
အထီးကျန်မှုကို ဝေမျှပါ။
Narrative Power ရဲ့ လုံခြုံနွေးထွေးတဲ့ ရပ်ဝန်းလေးက မိတ်ဆွေနဲ့အတူ အမြဲရှိနေပါတယ်။

"အချစ်တွေကို ဘယ်ဘာသာစကားနဲ့ ပြောနေလဲ "

Valentine's Day မှာ လက်ဆောင်တွေရမှ၊ အပြင်တွေသွားမှ အချစ်ခံရတယ်လို ခံစားရတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ လူတစ်ယောက်ချင်းစီမှာ မတူညီတဲ့ "Love Language" တွေ ရှိကြပါတယ်။ အချစ်ကို ဘယ်လိုပေးပြီး ဘယ်လိုလက်ခံချင်လဲဆိုတာ သိထားခြင်းက ဆက်ဆံရေးတွေကို ပိုမိုခိုင်မြဲစေပါတယ်။ လူတိုင်းမှာ ချစ်ခြင်းမေတ္တာကို ပေးပုံ၊ လက်ခံပုံ မတူကြပါဘူး။

ဘာသာစကား (၅) မျိုးကို လေ့လာကြည့်ရအောင် -

၁။ Words of Affirmation (ချီးမွမ်းစကားနှင့် အားပေးစကား) ကတော့ ကိုယ်အတွက် "ချစ်တယ်"၊ "ကျေးဇူးတင်ပါတယ်"၊ "မင်းက တကယ်တော်တာပဲ" ဆိုတဲ့ စကားလုံးလေးတွေက ကိုယ်အတွက် အကြီးမားဆုံး ခွန်အားပါ။ သူအတွက် စစ်ပွဲတရာကို ရင်ဆိုင်ဖိုအတွက်၊ ကမ္ဘာကြီးတခုလုံးကို အံတုနိုင်ဖိုအတွက် သူအတွက် ချီးမွန်းအားပေးတဲ့စကားလေးတခွန်းပါပဲ။ စကားလေးတခွန်းဟာ ဆင်ပြောင်ငါးစီး အားလည်းဖြစ်သွားစေသလို ယုန်လေးတကောင်လဲဖြစ်သွားနိုင်တယ်။

၂။ Acts of Service (ကူညီဖြည့်ဆည်းပေးခြင်း): သူကတော့ “လုပ်ရပ်” က စကားထက် ပိုအရေးကြီးပါတယ်လို ပြောရမည့် သူမျိုးပါ။ စကားတွေအများကြီး ပြောနေတာထက် သူရဲ့လုပ်ဆောင်မှုလေးတွေမှာ အတူတူလုပ်ပေးတာ၊ လိုအပ်တာလေးတွေ ဖြည့်ဆည်းပေးတာမျိုးက သူတိုအပေါ် ချစ်တယ်ဆိုတဲ့ ခံစားချက်မျိုး ပိုခံစားရပါတယ်။

၃။ Receiving Gifts (လက်ဆောင်ပေးခြင်း): ကိုယ်ချစ်သုက Receiving Gifts ဆိုရင် သူအတွက် သတိတရ လက်ဆောင်လေးတွေ ယူလာပေးတယ်ဆိုတာလေးက သူအပေါ် ချစ်တယ် ကိုယ်က သတိရနေတယ်” ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပါယ်ပါပါတယ်ပိုခံစားရစေတယ်။ လက်ဆောင်ဆိုတာ တန်ဖိုးကြီးဖို မလိုပါဘူး။ "မင်းကို သတိရလို ဝယ်လာတာ" ဆိုတဲ့ အမှတ်တရ လက်ဆောင်လေးတွေက သူတိုရဲ့ စိတ်ကို နွေးထွေးစေပါတယ်။ -ကြိုက်နှစ်သက်တဲ့ မုန့်လေးယူလာတာမျိုးလေးတွေ၊
ခရီးထွက်ရာက မှတ်တမ်းလေးယူလာပေးခြင်း၊ Handmade လေးတွေဆို ပိုသဘောကျလောက်မှာပါ။

၄။ Quality Time (တန်ဖိုးရှိသော အချိန်): သူအတွက် အတူတူရှိနေပေးတယ်။ အတူတူ အချိန်လေးတွေ ကုန်ဆုံးပေးခြင်းက ပိုချစ်တယ်လိုခံစားရစေတာမျိုးလေးပါ။ အလုပ်လေးတွေ မအားလပ်တဲ့ ကြားက အချိန်လေးတွေပေးတယ်ဆိုတဲ့ ခံစားချက်လေးတွေက သူအတွက် တန်ဖိုးတယ်လို ခံစားရတယ်။ သူ့အတွက်ဖုန်းတွေချထားပြီး တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် အာရုံစိုက်ကာ စကားပြောတာ၊ လမ်းလျှောက်တာမျိုး အတူရှိနေတဲ့ အချိန်တွေကို သူတို အလေးထားပါတယ်။

၅။ Physical Touch (ထိတွေ့မှု): ကိုယ်ရဲ့ လက်ကလေးကို ကိုင်ထားတာ၊ ကြင်နာစွာ ဖက်ထားတာ ဒါမှမဟုတ် ပုခုံးလေး ပုတ်ပြီး အားပေးတာမျိုးက သူတိုအတွက် စိတ်လုံခြုံမှုကို ပိုခံစားရသလို နွေးထွေးစွာ ချစ်ပါတယ်လို ခံစားရစေပါတယ်။ -လက်လေးတွေ ကိုင်ပေးတာ၊ ရင်ခွင်ထဲ ထွေးပွေ့
ဖက်ပေးတာ၊ ဘေးနားလေးမှာ ထိုင်ပေးတာလေးတွေက သူတိုအတွက် အချစ်ပိုစေပါတယ်။

💖 Mental Awareness Tip from Narrative Power
မင်းရဲ့ Love Language က ဘာလဲဆိုတာ သိခြင်းက မင်းရဲ့ Emotional Need (စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်) ကို သိတာပါပဲ။ ကိုယ့်ရဲ့ လိုအပ်ချက်ကို သိမှသာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပိုချစ်နိုင်မှာဖြစ်သလို၊ ကိုယ့်အနားကသူတွေကိုလည်း ပိုပြီး နားလည်ပေးနိုင်မှာပါ။

ဒီ Valentine မှာ သူတစ်ပါးဆီက အချစ်ကိုပဲ စောင့်မျှော်နေမယ့်အစား ကိုယ်ကိုယ်ကို ဘယ်လိုဘာသာစကားနဲ့ ချစ်ပေးမလဲဆိုတာ အရင်စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။

"အချစ်ကို နားလည်ခြင်းက... စိတ်ကျန်းမာရေးကို ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်းရဲ့ အစပါပဲ။