Go Blue

คนสวนใต้น้ำ : ฟื้นฟู “หญ้าทะเล” เพื่ออนุรักษ์มหาสมุทร
ทีมวิจัยกำลังเตรียมดำน้ำตื้นบริเวณอ่าวเดลในประเทศเวลส์ ส่วนหนึ่งของสหราชอาณาจักร พวกเขากำลังทำภารกิจตรวจสอบการฟื้นฟูหญ้าทะเลชนิดพันธุ์ท้องถิ่น Zostera marina หรือที่รู้จักในชื่อหญ้าปลาไหล ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการหญ้าทะเล (Project Seagrass) ที่ดำเนินการตั้งแต่ปี 2014 โครงการดังกล่าวเป็นโครงการไม่แสวงหากำไรที่มุ่งฟื้นฟูหญ้าทะเลพร้อมกับทำงานวิจัยเพื่อการอนุรักษ์ทั่วโลก
“สิ่งที่เราทำไม่ต่างจากการทำสวนใต้น้ำ” ริชาร์ด ลิลลีย์ (Richard Lilley) ผู้อำนวยการและผู้ก่อตั้ง Project Seagrass กล่าว
“แหล่งหญ้าทะเล” คือระบบนิเวศของไม้มีดอกบริเวณน้ำตื้นซึ่งพบตั้งแต่เขตอบอุ่นไปจนถึงอาร์กติกเซอร์เคิล ยกเว้นบริเวณทวีปแอนตาร์กติกา ทั่วโลกมีหญ้าทะเลกว่า 70 ชนิดพันธุ์ แหล่งหญ้าทะเลครอบคลุมพื้นที่ใต้มหาสมุทรกว่า 300,000 ตารางกิโลเมตรและพบใน 159 ประเทศทั่วโลก
แต่แหล่งหญ้าทะเลกำลังเผชิญภัยคุกคาม งานวิจัยที่เผยแพร่เมื่อไม่นานมานี้พบว่าพื้นที่หญ้าทะเลในสหราชอาณาจักรกว่าร้อยละ 44 สูญหายไปนับตั้งแต่ปี ค.ศ. 1936 และร้อยละ 39 สูญหายไปนับตั้งแต่ทศวรรษที่ 1980 สถานการณ์อาจเลวร้ายยิ่งกว่านี้ โดยมีการประมาณการว่าแหล่งหญ้าทะเลกว่าร้อยละ 92 ในสหราชอาณาจักรอยู่ในภาวะเสื่อมโทรม
“เมื่อมันมีเหลือน้อยมากๆ มันก็จะไม่สามารถฟื้นฟูกลับมาได้ด้วยตัวเอง” ลิลลีย์กล่าว
หญ้าทะเลก็เหมือนพืชบนบกทั่วสหราชอาณาจักร มันจะเริ่มเติบโตในช่วงฤดูใบไม้ผลิ ในช่วงฤดูร้อนมันจะเริ่มผลิตเมล็ดพันธุ์ การเก็บเมล็ดพันธุ์สำหรับโครงการฟื้นฟูที่อ่าวเดลนั้น นักดำน้ำจะต้องว่ายไปอยู่ท่ามกลางหญ้าทะเล ค่อยๆ แกะเปลือกเมล็ดพันธุ์ออกแล้วนำกลับมาที่ห้องทดลอง
“ตอนนี้เรามีเมล็ดพันธุ์กว่าครึ่งล้านเมล็ด” ลิลลีย์กล่าว
เมล็ดพันธุ์จะถูกกอบไปรวมในกระเป๋ากระสอบ ติดอยู่บนเชือกด้วยความห่างกระสอบละ 1 เมตร แล้วทิ้งไว้บนพื้นสมุทรใต้อ่าวเดล จากกลุ่มหญ้าเล็กๆ ก็จะขยายใหญ่เพื่อปกคลุมพื้นที่เป็นบริเวณกว้างโดยใช้เวลาราว 7 ถึง 10 ปี
“การปลูกหญ้าทะเลที่นั่นจะทำให้ระบบนิเวศทั้งหมดเปลี่ยนแปลงไป” ลิลลีย์กล่าว
รายงานของหน่วยนโยบายวิทยาศาสตร์ระหว่างชาติ เรื่องการให้บริหารด้านความหลากหลายทางชีววิทยาและระบบนิเวศ ( Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services – IPBES) ระบุว่า แหล่งหญ้าทะเลรอบโลกมีจำนวนลดลงกว่า 10 เปอร์เซ็นต์ทุกๆ ทศวรรษนับตั้งแต่ปี 1970 ถึงปี 2000 เนื่องจากปัจจัยหลายอย่าง ตั้งแต่มลภาวะจากภาคเกษตรที่ไหลลงสู่ทะเล และการพัฒนาชายฝั่งแบบทำลายล้างซึ่งทำให้ความเชื่อมโยงระหว่างแหล่งหญ้าทะเลหายไป ยิ่งไปกว่านั้น การทอดสมอเรือ การใช้เรืออวนลาก และการประมงทำลายล้างต่างก็สร้างความเสียหายให้กับแหล่งหญ้าทะเล รวมทั้งทำอันตรายต่อสัตว์กินพืชที่อาศัยอยู่ในระบบนิเวศดังกล่าว สภาพแวดล้อมที่สุดขั้ว ทั้งอุณหภูมิที่เพิ่มขึ้นและการเปลี่ยนสภาพเป็นกรดของมหาสมุทรซึ่งเกิดจากมนุษย์ต่างก็เป็นแรงผลักดันให้ระบบนิเวศอยู่ในภาวะอันตราย
อ่านบทความฉบับเต็ม https://www.seub.or.th/bloging/news/global-news/restore-seagrass/

สัปดาห์นี้ Go Blue คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ชวนคุยกับคุณนอร์ท ชัชฎา กำลังแพทย์ ศูนย์วิจัยความเหลื่อมล้ำและนโยบายสังคม คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ในประเด็น “ ทะเล รัฐ ระบบราชการ “

https://www.youtube.com/watch?v=2AFyVNa2P6k&t=2225s

Blue Watch สัปดาห์นี้

ในรอบสัปดาห์ที่ผ่านมาถือว่ามีความเคลื่อนไหวทั้งภาครัฐและภาคประชาสังคมที่น่าสนใจอย่างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งการออกมาตรการใหม่ ๆ ที่ส่งเสริมและสนับสนุนให้ทะเลไทยมีความยั่งยืนมากยิ่งขึ้น ทาง Go Blue จับตา 4 ประเด็นที่สำคัญในรอบสัปดาห์นี้คือ

1. สมาคมดำน้ำแห่งประเทศไทยเห็นชอบเพิ่มหลักสูตรผู้ควบคุมการท่องเที่ยวดำน้ำในบริเวณแนวปะการังของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เข้าเป็นส่วนหนึ่งของหลักสูตรผู้ควบคุมการดำน้ำ (Divemaster Course) และหลักสูตรครูฝึกสอนดำน้ำ (Instructor Course) ที่ส่งเสริมให้การดำน้ำในแหล่งท่องเที่ยวทางทะเลมีความยั่งยืนมากยิ่งขึ้น

2. ราชกิจจานุเบกษา เผยแพร่ประกาศกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เรื่อง ห้ามนำและใช้ครีมกันแดดที่มีส่วนประกอบของสารเคมีที่เป็นอันตรายต่อปะการังเข้าไปในอุทยานแห่งชาติ

3. แผนแม่บทพัฒนาชายหาดเขาหลักของกรมเจ้าท่าที่อาจสร้างความกังวลต่ออุตสาหกรรมท่องเที่ยวในพื้นที่โดยเฉพาะกิจกรรมเซิร์ฟบอร์ดที่ เขาหลัก เป็นจุดท่องเที่ยวที่สำคัญในระดับโลกตอนนี้

4. ความท้าทายของการกำหนดเขตชายฝั่งทางทะเลของจังหวัดสตูลในอนาคตที่จำเป็นต้องคำนึงถึงการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนโดยเฉพาะประชาชนที่พึงต้องสามารถเข้าไปมีส่วนในการร่วมบริหารจัดการทะเลและชายฝั่งของตนได้ด้วย

จับตาและเรียบเรียงโดย เจน Go Blue