VPN Magazine

เมื่อสองใจรวมเป็นหนึ่งเพื่อพิชิตเป้าหมาย พวกเราทุกคนล้วนอยากพาอาชาคู่ใจกลับบ้านอย่างปลอดภัยพร้อมกับชัยชนะ แต่ทว่าเหตุการณ์อาจจะไม่ได้เป็นดังเช่นที่คาดการณ์ไว้ อุบัติเหตุสามารถเกิดได้ทุกเวลา ด้วยการเคลื่อนที่ด้วยความเร็วสูง ความแข็งแรงของกระดูก ลักษณะพื้นสนามแข่ง บางครั้งจำเป็นต้องเหยียบตามรอยเท้าม้าตัวข้างหน้า โดยเฉพาะโค้งสุดท้ายที่ม้าจะเบียดเสียดกันเข้ามาอยู่ในรัศมีวงในสุด หรือบางครั้งอาจจะเกิดอุบัติเหตุจากการปล่อยตัวได้เช่นกัน
อุบัติเหตุที่มักพบเจอในสนามม้าแข่ง (racing horse) จากการวิ่งด้วยความเร็วสูง ได้แก่ ภาวะกระดูกหัก (closed & opened fractures) ภาวะเส้นเอ็นฉีกขาด (tendon/ligament rupture) หรือจากภาวะ sudden collapsed จากภาวะหัวใจวาย หรือภาวะทางเดินหายใจล้มเหลวเฉียบพลันจากการมีเลือดออกภายในปอดจากการออกกำลังกาย (exercise induced pulmonary hemorrhage) เป็นอุบัติเหตุที่ไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้น ซึ่งการเกิดอุบัติเหตุเหล่านี้ล้วนนำมาซึ่งความเสียหายที่รุนแรงและสามารถพรากชีวิตม้าไปได้ โดยคำว่า “catastrophic” หมายความถึง การเกิดความเสียหายอย่างมากต่อโครงสร้างของร่างกาย ซึ่งสามารถพบได้บ่อยในม้ากีฬาที่ต้องขับเคลื่อนภายใต้ความเร็วสูง เช่น ม้าแข่ง (racing horse) ม้าที่กำลังเข้าแข่ง cross country ในกีฬาขี่ม้าประเภท eventing สำหรับบทความในวันนี้ หมอขอหยิบเรื่องราวเกี่ยวกับกระดูกของม้ามาเรียบเรียงให้อ่านกันค่ะ
กีฬาม้าแข่งความเร็ว (racing horse) มีความเสี่ยงในการเกิดอุบัติเหตุสูง ในช่วงก่อนแข่งขัน สัตวแพทย์ประจำสนามจะทำการตรวจประเมินเพื่อตรวจสอบว่าม้าพร้อมที่จะลงสนามแข่งหรือไม่ ระหว่างการแข่งจะมีรถพยาบาลทั้งคนและม้าขับตามม้าที่ปล่อยตัวออกไปตั้งแต่จุดปล่อยตัวจนถึงเส้นชัย ซึ่งบนรถพยาบาลม้าจะมีสัตวแพทย์ ทีมงาน ฉากกั้น รวมถึงกล่องยาฉุกเฉิน และอุปกรณ์เคลื่อนม้าขึ้นรถ หากเกิดอุบัติเหตุระหว่างการแข่งขัน รถพยาบาลม้าและสัตวแพทย์จะสามารถเข้าถึงม้าได้ทันที และกางฉากกั้นเพื่อบังสายตาผู้ชม แล้วจึงรีบเคลื่อนย้ายม้าออกจากสนามให้เร็วที่สุดเพื่อให้การแข่งขันสามารถดำเนินต่อไปได้
ด้วยการขับเคลื่อนด้วยความเร็วสูงทำให้เกิดการสะสมของรอยร้าวเล็ก ๆ ภายในกระดูก ทำให้กระดูกต้องทนอยู่ในสภาวะที่มีความ stress สูง ส่งผลให้กระดูกหักตามมาได้ อีกหนึ่งปัจจัยที่สำคัญคือความหนาแน่นของกระดูก (bone density) หากม้าที่มีอายุน้อยมีการฝึกฝนที่ไม่เพียงพอ ความหนาแน่นของกระดูกก็ย่อมน้อยกว่าม้าที่ผ่านการฝึกฝนมาแล้ว ระยะเวลาในการฝึกฝนมีผลต่อความหนาแน่นของกระดูก long bone ในม้า โดยเฉพาะกระดูก cannon bone (third metacarpal) ตาม mechanical load ที่กระดูกได้รับ นอกจากปัจจัยจากกระดูกแล้ว ลักษณะพื้นสนามแข่งก็มีผลต่อการโน้มนำให้เกิดอุบัติเหตุได้ พื้นที่เป็นหลุมตามรอยเท้าของม้าตัวหน้า ทำให้เกิดการลงน้ำหนักที่ไม่เท่ากันของขาทั้งสองข้าง ส่งผลให้มีแรงกระทำอย่างมหาศาลต่อกระดูก และเกิดการหักของกระดูกได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะในช่วงเวลาที่ม้าวิ่งเร็วสุด (galloping) แรงจากน้ำหนักของม้าที่กระทำต่อกระดูกขามีมากถึงสามเท่าของน้ำหนักปกติของม้า
การให้ความสำคัญต่อกระบวนการฝึกซ้อม (training) และโปรแกรมการออกกำลังกายของม้าในช่วงวัยแรกรุ่น แร่ธาตุอาหารที่สำคัญสำหรับช่วงฝึกซ้อม ได้แก่ แคลเซียม ฟอสฟอรัส แมกนีเซียม สังกะสี วิตามินเอ และวิตามินดี มีส่วนเกี่ยวข้องกับกระบวนการเจริญเติบโตของกระดูก อีกทั้งในส่วนของวิตามินอีและซีลีเนียมช่วยซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอหรือเส้นเอ็นที่มีการบาดเจ็บได้ รวมถึงมีส่วนช่วยซ่อมแซมการบาดเจ็บของกล้ามเนื้อได้อีกด้วย องค์ประกอบโดยรวมทั้งร่างกายม้าก็เป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญ การฝึกให้ม้าออกกำลังกายแบบ endurance training ทำให้กระดูก cortical bone หนาขึ้นและมีความหนาแน่นของกระดูกเพิ่มขึ้นอีกด้วย การฝึกให้ม้าออกกำลังกายแบบ high-intensity (high-speed training) เช่น การวิ่งแบบ splinting หรือ galloping จะช่วยเพิ่มความหนาแน่นของมวลกระดูกได้มากกว่าการทำ low-intensity exercise เช่น การวิ่ง trot
โปรแกรมในการออกกำลังกายมีอีกข้อควรระวังคือ หากม้ามีอายุน้อย ในช่วงสองเดือนแรกของการฝึกฝนจะทำให้กระดูกมีความหนาแน่นลดลง อาจจะกลวงมากขึ้น ทำให้กระดูกมีลักษณะเปราะ แตกหักได้ง่าย เจ้าของสามารถปรับรูปแบบการออกกำลังกายของม้าตาม discipline อายุ และ condition ต่าง ๆ ตามสภาพร่างกายทั้งคนและสัตว์ กระบวนการเปลี่ยนแปลงของกระดูกสามารถเริ่มสังเกตเห็นได้ตั้งแต่ประมาณ 3 เดือนเป็นต้นไปภายหลังการเริ่มฝึกซ้อม
จากงานวิจัยของ Rajão และคณะ พบว่าหากม้าเข้าสู่การฝึกฝนในรูปแบบของการขี่ม้ามาราธอน (endurance training) ค้นพบว่าในม้าสายพันธุ์อาราเบียนที่เข้าร่วมงานวิจัย ทำการออกกำลังกายทั้งหมด 5 วัน โดยออกกำลังกายด้วยการเดินวันละ 1 ชั่วโมงครึ่ง เป็นระยะเวลา 3 วัน และ วิ่ง gallop ในระยะทาง 15-30 กิโลเมตร ในระยะเวลาที่เหลือ ผลจากภาพเอกซเรย์แสดงให้เห็นว่ากระดูก metacarpal bone มีความหนาแน่นเพิ่มขึ้นและขอบ cortex หนาตัวขึ้นมากกว่าม้าในกลุ่มที่ไม่ได้ออกกำลังกาย
นอกจากนี้สามารถทำการตรวจม้าก่อนจะเข้าสู่การแข่งขันได้ หากการเอกซเรย์เพียงอย่างเดียวไม่สามารถมองเห็นรอยร้าวเล็ก ๆ ได้ ทาง Hongkong Jockey Club ทำการส่งม้าเข้า CT-scan เพื่อดูรอยร้าวเล็ก ๆ ภายในกระดูก ก่อนพิจารณา retired ม้าตัวนั้น เพื่อลดโอกาสการเกิด cyclic trauma แล้วทำให้เกิด catastrophic injury ได้
อายุของม้าเป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ส่งผลต่อโปรแกรมการฝึกฝนในการออกกำลังกาย เนื่องจากในกลุ่มม้าแข่ง จะเริ่มใช้ม้าในอายุที่เร็วกว่าม้าใน discipline อื่น การเริ่มใช้ม้าที่ยังมีอายุน้อยนั่นหมายถึงเป็นช่วงวัยที่ growth plate ยังไม่ปิด ถ้าเทียบกับม้ากีฬาชนิดอื่นเมื่อมีน้ำหนักกดลงบนหลังจะทำให้เกิดการบาดเจ็บได้ อีกทั้งความหนาของกระดูก และการเจริญเติบโตทั้งกล้ามเนื้อและเส้นเอ็นก็ยังไม่แข็งแรงเท่าในม้าที่โตเต็มวัย จึงมีโอกาสเกิดการบาดเจ็บระหว่างการฝึกซ้อมได้ ดังนั้รสัตวแพทย์ควรระมัดระวังในปัจจัยดังกล่าว
นี่เป็นเพียงส่วนหนึ่งของบทความเท่านั้น อ่านบทความฉบับเต็มได้ที่ : https://readvpn.com/article/detail/2582
บทความโดย : สพ.ญ.ทสร สง่างาม - สัตวแพทย์ประจำคลินิกม้า โรงพยาบาลสัตว์ คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย นครปฐม
Disclaimer: เนื้อหานี้เป็นเพียงการนำเสนอข้อมูลวิชาการจากต่างประเทศเพื่ออัปเดตความรู้เท่านั้น ยาบางชนิดอาจยังไม่ขึ้นทะเบียนในไทย VPN Magazine มิได้มีเจตนาโฆษณาหรือส่งเสริมการใช้ยาผิดกฎหมาย สัตวแพทย์ควรใช้วิจารณญาณในการรักษาตามหลักวิชาการอย่างรอบคอบ
สำหรับคุณหมอสัตวแพทย์ที่ยังไม่ได้เป็นสมาชิก
ตอนนี้ทาง VPN มีโปรโมชั่นน่าสนใจอยู่นะ
💙 อ่านออนไลน์ จ่ายถูกกว่า -
สำหรับสัตวแพทย์ท่านที่สมัครสมาชิกแบบอ่านออนไลน์ (ไม่รับหนังสือ) จ่ายเพียง 1,500 บาท/ปี เท่านั้น และยังสามารถทำ CE online ในเว็ปไซต์ได้ตามปกติ
💙 อ่านจากเล่ม เน้นสะสม -
สำหรับท่านที่สมัคร/ต่ออายุสมาชิกแบบรับหนังสือ (สามารถใช้งานเว็ปไซต์และทำ CE online ได้ด้วย)
📍 ได้ทำ CE online มากกว่า 40 คะแนน/ปี
📍 ดาวโหลด E-book ไปอ่านได้
📍 ใช้งานเว็ปไซต์ได้เต็มรูปแบบ
📍 E-learning online course
ดูรายละเอียดแพคเกจ
และสมัครออนไลน์ด้วยตัวเองได้ที่ https://www.readvpn.com/register
หรือสอบถามเพิ่มเติม
add Line :