Wanderfulminds
1. Brains, Minds & Languages
2. Education
3. Pictures & Stories of people, culture, and nature. A pursuit of work/life balance.
16/06/2025
เมื่อเดือนที่แล้วมีโอกาสไปงาน นิทรรศการ “ซัมเมอร์” (คำเรียก “อัลไซเมอร์” ฉบับให้ฟังไม่ดูเลวร้าย) ของ เพื่อนณิ เพื่อนจากมหาลัย
เป็นการตอกย้ำถึงปัญหาที่เกิดขึ้นในระบบว่า เมื่อมีภาวะสมองเสื่อม (cognitive decline) สิ่งที่ผู้ป่วยจะได้มาคือ ยา ... เพียงเท่านั้น
และที่เหลือปล่อยให้คนในครอบครัวจัดการ (ต่างกับการเคลื่อนไหว ที่ หากขยับแขนขาร่างกาย ไม่ได้ จะมีนักกายภาพคอยช่วยเหลือ)
ในฐานะที่ศึกษาด้านนี้ และมองเห็นปัญหานี้มาสักพัก อยากจะผลักดันให้ทุกคนเห็นความสำคัญของ การใช้ชีวิตอย่าง “แอคทีฟ” ไม่ปล่อยให้สมองและร่างกายหยุดนิ่ง
ไม่ยึดติดว่าหลังเกษียณ คือ การพักผ่อนอยู่บ้านเฉยๆ แต่คือช่วงเวลาที่ควรลุกขึ้นมาทำกิจกรรม เรียนรู้สิ่งใหม่ และดูแลสมองให้คงความแข็งแรงให้นานที่สุด อาจจะเล่นดนตรี ท่องเที่ยว พบปะผู้คน หรือเรียนรู้ภาษา ทักษะใหม่ๆ
--
ความจำเลือนหาย คงเป็นเรื่องที่ไม่มีใครอยากให้เกิด แต่ทั้งนี้ ด้วยสังคมผู้สูงวัยที่กำลังสูงขึ้นมากเรื่อยๆ (ปัจจุบัน 20% และ กำลังเข้าสู่ 30-40% ในไม่ช้า)
หากใคร หรือ คนรอบข้าง เริ่มมี อาการเหล่านี้ อยากฝากให้ช่วยตระหนักสักนิด และไป MRI ดูนะคะ
- ลืมเรื่องง่ายๆ ในชีวิตประจำวัน ลืมเรื่องราวที่เพิ่งเกิดขึ้น
- ถามคำตอบคำ สื่อสารยาวๆ ไม่ได้
- ใช้เวลานานในการคิด การพูด
- ไม่ค่อยอยากไปสังสรร แยก/ปลีกตัวออกมาจากสังคม
- นอนง่าย หลับง่ายอย่างผิดปกติ แม้ตอนกลางคืนสามารถนอนได้ 8-10 ชม แล้ว แต่กลางวัน ก็คือ หัวถึงหมอน หลับเลย
สิ่งเหล่านี้ อาจบ่งบอกว่าเป็นระยะแรกๆ เพราะหลังจากนั้น หากให้เลยเถิดไปขั้นถัดมา (เห็นภาพหลอน โมโหง่าย ควบคุมตนเองไม่ได้) อาจจะชะลออาการได้ยากลง
--
ไม่เกิดขึ้นคือดีที่สุด
แต่หากเป็นแล้ว ช่วยกันสังเกตุ และช่วยกันผลักดันให้ทำกิจกรรม ด้านสังคม ศิลปะ คิดคำนวน และภาษา #เพื่อให้ดำรงชีวิตได้ #แบบพึ่งพาตนเองได้ และจดจำเรื่องราว #ความทรงจำต่างๆ ได้ ให้นานที่สุด
และอะไรที่มัน toxic ในชีวิต ก็เอาออกให้หมด รักษากายใจให้แข็งแรง และรักษาจิตให้มั่นคง 🙂
--
เขียนโดย ไข่มุก, PhD Cognitive Neuroscience
เชี่ยวชาญด้าน การบกพร่องทางการสื่อสาร (Aphasia) ภาวะบกพร่องของสมอง (Brain Impairment) การประมลผลของภาษาและสมอง (Language & Brain Processing)
- University of Groningen, the Netherlands;
- University of Potsdam, Germany;
- Macquarie University, Australia;
- University of Trento, Italy;
- Newcastle University, England)
---
14/01/2025
สังคมไทย เป็นหนึ่งในสังคม ที่เข้าสู่สังคมสูงวัย (คือ มีจำนวนผู้สูงวัยมากถึง 20%)
---
หนึ่งในภาวะ/อาการที่ตามมา คือ เรื่องของความจำ ความหลงลืม ซึ่งสามารถนำไปสู่โรคทางสมองได้ ทั้งภาวะสมองเสื่อม/ดีเมนเชีย (dementia) หรือ อัลไซเมอร์ (alzheimer's)
---
แต่วันนี้เราจะยังไม่พูดไปถึงจุดนั้น จะขอเล่าถึง “สมองฝ่อ (celebral atrophy)" ก่อน
---
• สมองฝ่อ เกิดได้ตามวัย เทียบเหมือน ในเพศหญิงคือ จำนวนไข่ ที่ลดลง ในเพศชาย คือ อสุจิ ที่ลดลง ตามวัย
• และ สมองฝ่อ ไม่ได้เกิดในผู้ใหญ่/ผู้สูงอายุเท่านั้น ยังพบในวัยเด็ก วัยรุ่น ได้
• สมองฝ่อ เกิดจากการสูญเสียเซลล์สมอง (หรือ การเชื่อมต่อของเซลล์สมอง) --- ในสมองมนุษย์เรามีเซลล์ เซลล์พวกนี้จะส่งสัญญาณหากัน เหมือนเซลล์มันคุยกันอ่ะแหละ ถ้าเซลล์มันตาย มันก็จะคุยกันไม่ได้ พอมันคุยกันไม่ได้ เซลล์อื่นๆ ก็ตายตามไปด้วย (เพราะมันขาดการสื่อสาร/เชื่อมต่อ)
• พอสมองบางจุดมันเริ่มฝ่อ (เพราะเซลล์ตาย) มันก็ทำให้ สมองจุดอื่นๆ ฝ่อตามได้ง่ายกว่าปกติ (หากไม่ได้ใช้) --- เหมือนถ้าไม่ได้ออกกำลังกายนาน พอวิ่ง ขาก็เมื่อย หรือวิ่งไม่ได้ ถ้าวิ่งบ่อยๆ ก็ชิน ไม่เมื่อย
• การที่สมองมีการเสื่อม/ฝ่อ มากขึ้น ก็คือ เซลล์ในสมองลดน้อยลง (ฝ่อมาก เซลล์สมองก็หายไปมาก) ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อการดำรงชีวิต จนไม่สามารถดูแลตนเองได้เหมือนปกติ
• คนเรา จะสมองฝ่อตรงไหน มากแค่ไหน เร็วแค่ไหน ล้วนขึ้นกับปัจจัยหลายอย่าง ต่างกันตามแต่ละบุคคลอาทิ อายุ เพศ การกิน การดำเนินชีวิต
---
ภาพนี้คือภาพสมองฝ่อ (ซ้าย = ก้อนสมองที่มีสุขภาพดี, ขวา = ก้อนสมองที่ฝ่อไปจำนวนหนึ่ง)
เดี๋ยวจะมาเล่าต่อว่า สมองแต่ละส่วนทำงานต่างกันอย่างไร และ สมองฝ่อ ต่างกับ สมองเสื่อมอย่างไร
---
**เครดิตภาพ ในคอมเมนต์
คลิกที่นี่เพื่อเป็นสมาชิก?
ประเภท
ติดต่อ ธุรกิจของเรา
เว็บไซต์
ที่อยู่
Bangkok
