Kids To Know

English Grammar

ယနေ့ (26-1-2026) ထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာပါ English Grammar သင်ခန်းစာများ

English Conversation Lesson

ယနေ့ (26-1-2026) ထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာပါ English Conversation သင်ခန်းစာ

English Vocabulary Enrichment Programme

ယနေ့ (26-1-2026) ထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာပါ Vocabulary Enrichment Programme

အတိတ်ကို ပြန်လည်သရုပ်ဖော်ခြင်း


သမိုင်းဆိုတာ ပုံသေကားချပ် မဟုတ်ဘူးလို့ Philip Arkinstall က သုံးသပ်ထားပါတယ် - ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ သမိုင်းကို သင်ကြားသင့်တဲ့ ပုံစံအတိအကျပါပဲ...

ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်က ကျောင်းသားတစ်ယောက်ဟာ ပွန်ပေ (Pompeii) မြို့အကြောင်း လေ့ကျင့်ခန်းစာရွက်ကို ကြည့်ပြီး “ဆရာ၊ မီးတောင်ပေါက်ကွဲတုန်းက လူအားလုံး သေသွားတာ မဟုတ်ဘူးလား?” လို့ မေးခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ ကျောင်းသားတွေအနေနဲ့ အချက်အလက်တွေကို လွယ်လွယ်ကူကူ လက်ခံတတ်ပြီး သမိုင်းနဲ့ပတ်သက်ရင် ပုံသေဗားရှင်းတစ်ခုကို သူတို့စိတ်ထဲမှာ ဘယ်လို တည်ဆောက်တတ်သလဲဆိုတာကို တွေ့ရပါတယ်။ သမိုင်းဆရာတစ်ယောက်အနေနဲ့ သမိုင်းဆိုတာ အဲဒီလောက် မရိုးရှင်းဘူးဆိုတာကို ပြသဖို့က တာဝန်တရပ်ဖြစ်လာပါတယ်။

ကျောင်းသားအများစုအတွက်တော့ အချက်အလက်တွေကို သိထားရတာနဲ့ သင်ခန်းစာတွေမှာ အထောက်အထားတွေ ထုတ်ပြနိုင်တာဟာ သူတို့ရဲ့ သမိုင်းဆိုင်ရာ ဗဟုသုတ မှန်ကန်ခိုင်မာပြီလို့ အထင်ရောက်စေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သမိုင်းအချက်အလက် အတော်များများက ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်လုံးရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုပဲ ရှိသေးတယ်ဆိုတာကို ကျွမ်းကျင်တဲ့ သမိုင်းဆရာတွေ သိကြပါတယ်။

သမိုင်းဆိုတာ အနက်ဖွင့်ဆိုချက် (Interpretation) များစွာနဲ့ ရေးသားထားတာဖြစ်ပြီး အထောက်အထားသစ်တွေ ပေါ်ထွက်လာတာနဲ့အမျှ အမြဲတမ်း ပြန်လည်ရေးသားနေရတာမျိုးပါ။ အတိတ်ကို အနက်ဖွင့်ဆန်းစစ်နိုင်စွမ်းဟာ လူငယ်တွေကြားမှာ ကျွန်တော်တို့ ပျိုးထောင်ပေးရမယ့် အဓိကကျွမ်းကျင်မှုတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ သမိုင်းသင်ခန်းစာထက် ပိုကောင်းတဲ့နေရာ ဘယ်မှာရှိဦးမလဲ။ ဒီအနက်ဖွင့်ဆိုချက်တွေကနေတစ်ဆင့် ကျောင်းသားတွေရဲ့ စူးစမ်းလိုစိတ်ကို နှိုးဆွပေးနိုင်ပြီး ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်တဲ့ အတွေးအခေါ် (Critical Thinking) ကို ထက်မြက်စေမှာဖြစ်သလို၊ ခေတ်သစ်နိုင်ငံရေးအရ သမိုင်းကို လိုသလို ပုံဖျက်တာတွေကိုပါ ခြေရာခံနိုင်စွမ်း ရှိလာစေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဇာတ်လမ်းကို ပြောင်းလဲခြင်း (Changing the story)
ပညာရပ်ဆိုင်ရာ သုတေသနအသစ်တွေဟာ အတိတ်ကို ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ ရေးသားခဲ့သလဲဆိုတာကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းပြီးစွာ နားလည်လာစေပါတယ်။ ဒါဟာ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုကို ကြည့်တဲ့အမြင် ပြောင်းလဲသွားတာတင် မဟုတ်ပါဘူး။

Mary Beard ရဲ့ Pompeii စာအုပ်ကို နမူနာကြည့်ပါ။ ကျောင်းသားအများစု (လူကြီးအတော်များများလည်း ပါဝင်ပါတယ်) က အဲဒီမြို့ဟာ တစ်ညတည်းနဲ့ ပျောက်ကွယ်သွားတယ်၊ ထောင်နဲ့ချီတဲ့လူတွေ သေဆုံးခဲ့တယ်၊ ပြီးတော့ ၁၈၀၀ ပြည့်နှစ်တွေအထိ အဲဒီနေရာကို ဘယ်သူမှ မထိတွေ့ခဲ့ဘူးလို့ ယုံကြည်ထားကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ Beard ကတော့ ၁၉ ရာစုမှာ ‘ပြန်လည်ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်း’ မတိုင်ခင်ကတည်းက လူတွေဟာ ပွန်ပေအကြောင်းကို သိထားပြီးသားဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်ပြခဲ့ပါတယ်။

မီးတောင်ပေါက်ကွဲတော့မယ်ဆိုတာကို မြို့ခံတွေ ကြိုတင်သိရှိခဲ့ကြလို့ အများအပြား ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ခဲ့ကြပုံကို သူမက ရေးသားထားပါတယ်။ ဒါကို ကျောင်းသားတွေကို မျှဝေပေးခြင်းဖြင့် ရိုးရှင်းလှပါတယ်ဆိုတဲ့ ပုံပြင်တစ်ပုဒ်ကို “ဒါကို ငါတို့ ဘယ်လိုသိတာလဲ...?” ဆိုတဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုရဲ့ အစပြုမှတ်အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးလိုက်တာပါပဲ။

သေချာနေတဲ့အရာတွေကို ပြန်လည်ရေးသားခြင်း (Rewriting certainties)
သမိုင်းမှာ အသေအချာလို့ ယူဆထားတဲ့အရာတွေထဲကို အထောက်အထားသစ်ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို ထည့်သွင်းပေးခြင်းက သမိုင်းကို သိပ္ပံပညာနဲ့ ပိုတူလာစေပါတယ်။ သုတေသနအသစ်တွေကနေတစ်ဆင့် ကျွန်တော်တို့ ‘သိထားပြီးသား’ အရာတွေကို အခြေခံပြီး အတိတ်ကို မြင်ရတဲ့ပုံစံကို ပြောင်းလဲစေမယ့် သမိုင်းသစ်တစ်ခုကို ဖန်တီးပေးနိုင်ပါတယ်။

“အဓိကအကျဆုံးကတော့ သမိုင်းဆိုတာ ခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထားတွေနဲ့ ပြန်လည်အနက်ဖွင့်ဆိုလို့ရတဲ့ အရာဖြစ်ကြောင်း ဆရာတွေက ကျောင်းသားတွေကို ပြသဖို့ပါပဲ”

သမိုင်းဆိုင်ရာ ပြန်လည်ဆန်းစစ်ခြင်း (Historical revisionism)
ပွန်ပေနမူနာကို အခြေခံပြီး ဆရာတွေအနေနဲ့ ကျောင်းသားတွေကို ‘သမိုင်းဆိုင်ရာ ပြန်လည်ဆန်းစစ်ခြင်း’ (Historical revisionism) အကြောင်း သတိပြုမိလာအောင် လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။ မြန်မာ့သမိုင်းမှာလဲ မတူညီတဲ့ ရှုထောင့်ကနေ ကြည့်လို့ရတာတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။

ဥပမာ - မင်းတုန်းမင်းကို ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် သာသနာပြုမင်း၊ ခေတ်မီတိုးတက်ရေးကို ရှေးရှုတဲ့ မင်းအဖြစ် မြင်နိုင်သလို များပြားလှတဲ့ မိဖုရားတွေနဲ့ မြောက်များလှတဲ့ သားတော်၊ သမီးတော်တွေကြောင့် နန်းတွင်းအရှုပ်တော်ပုံတွေ၊ လုပ်ကြံမှုတွေ ဖြစ်စေခဲ့သူ၊ တိုင်းပြည်ကို ရေရှည်ကောင်းမွန်အောင် မစီမံနိုင်ခဲ့သူအဖြစ် မြင်လို့လဲ ရပါတယ်။

ဒီလို ကွဲပြားခြားနားတဲ့ အနက်ဖွင့်ဆိုချက်တွေကို ကျောင်းသားတွေ လေ့လာခွင့်ပေးခြင်းက ထိရောက်တဲ့ အချက်တစ်ချက်ကို ဖော်ပြနေပါတယ် - လူတစ်ယောက်တည်း၊ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုတည်း ဖြစ်ပေမဲ့ ဘယ်သူက ဘယ်အချိန်မှာ ပြောပြသလဲဆိုတဲ့အပေါ် မူတည်ပြီး သမိုင်းတွေဟာ အလွန်ကွဲပြားသွားနိုင်ပါတယ်။

စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ရလဒ်များ (Risks and rewards)
သမိုင်းဟာ ငြင်းခုံဆွေးနွေးလို့ရတဲ့အရာ ဖြစ်ကြောင်း ကျောင်းသားတွေကို ပြသရတာဟာ စွန့်စားမှုတစ်ခုလို ခံစားရနိုင်ပါတယ်။ ကျောင်းသားတွေဟာ ဇဝေဇဝါဖြစ်ပြီး သူတို့သင်ယူခဲ့သမျှကို သံသယဝင်သွားကြမလား။ ဒါဟာ စိုးရိမ်လွန်ကနေတာလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ကျောင်းသားတွေဟာ အချိန်ကာလကွာခြားချက်တွေကို နားလည်နိုင်စွမ်းရှိသလို၊ သမိုင်းအချက်အလက်တွေ ပြန်လည်ရေးသားခံရတာကိုလည်း သူတို့ မြင်တတ်ကြပါတယ်။

စိန်ခေါ်မှုအချို့ကတော့ အတန်းထဲက မတူညီတဲ့ လိုအပ်ချက်ရှိတဲ့ ကျောင်းသားတွေကို ပံ့ပိုးမှုအားနည်းတာကနေ လာနိုင်ပါတယ်။ အချက်အလက်တွေကို အဆင့်လိုက် (Scaffolding) နဲ့ အပိုင်းလိုက် (Chunking) ခွဲခြားသင်ကြားပေးခြင်းက ကျောင်းသားတွေ သိထားပြီးသား ဗဟုသုတတွေကို အထောက်အထားတွေနဲ့ ချိန်ညှိကစားကြည့်ဖို့ ကောင်းမွန်တဲ့ နည်းလမ်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

အဓိကအကျဆုံးကတော့ သမိုင်းဆိုတာ အထောက်အထားသစ်တွေ ပေါ်လာရင် ခိုင်လုံစွာ ပြန်လည်အနက်ဖွင့်ဆိုနိုင်ကြောင်း ပြသဖို့နဲ့ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်တွေအတွက် သမိုင်းကို ဘယ်လိုပုံဖျက်နိုင်သလဲဆိုတာကို ကျောင်းသားတွေကို နားလည်အောင် သင်ကြားပေးဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အတိတ်ကို လွဲမှားစွာ တင်ဆက်ခြင်း (Misrepresenting the past)
ဒါကို တစ်ဆင့်တက်ပြီး ကြည့်မယ်ဆိုရင် သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်တွေကို တိကျတဲ့ နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်တစ်ခုအတွက် ဘယ်လိုအသုံးချခဲ့သလဲဆိုတာကို လေ့လာနိုင်ပါတယ်။

၂၀၀၇ ခုနှစ်မှာ ဗလာဒီမာ ပူတင်ဟာ နောက်ဆုံး ရိုမန်နော့ဗ် ဇာဘုရင် ဒုတိယမြောက် နီကိုးလပ်စ် (Nicholas II) ရဲ့ ရုပ်တုအသစ်တွေကို အရှေ့ဥရောပနိုင်ငံတွေဆီ ပေးပို့ခဲ့ပါတယ်။ ဒီရုပ်တုတွေဟာ ပူတင်အနေနဲ့ ခေတ်သစ်ရုရှားကို ဆိုဗီယက်ယူနီယံရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကို လျှော့ချထားတဲ့ အစောပိုင်း သမိုင်းကာလတစ်ခုနဲ့ ဆက်သွယ်ဖို့ ကြိုးစားတဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် မြင်လာကြပါတယ်။ ရုပ်တုတွေမှာ နီကိုးလပ်စ်ကို အင်အားကြီးတဲ့ အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် ဖော်ပြထားပေမဲ့ ဒါဟာ ရိုမန်နော့ဗ်မင်းဆက် နိဂုံးချုပ်ခဲ့တဲ့ သမိုင်းအမှန် မဟုတ်သလို၊ အဲဒီခေတ်က နီကိုးလပ်စ် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မြင်ခဲ့တဲ့ ပုံစံမျိုးလည်း မဟုတ်ပါဘူး။

ဒါဟာ ယူကရိန်းစစ်ပွဲမတိုင်ခင် ရုရှားနဲ့ ဥရောပကြား ဆက်နွှယ်မှုတွေ ရှိခဲ့ကြောင်း ပြသဖို့ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်က သူ့နိုင်ငံရဲ့ အတိတ်ကို ပိုမိုအင်အားကြီးမားတဲ့ ပုံစံနဲ့ ဖန်တီးခဲ့တာလား? ဒီအမြင်အရဆိုရင်တော့ ဒီရုပ်တုတွေဟာ ဆိုဗီယက်ခေတ် အတွေ့အကြုံတွေကို ဖုံးကွယ်ပြီး နီကိုးလပ်စ်ရဲ့ အုပ်ချုပ်မှုကို ပိုမိုလှပအောင် (Romanticised) ဖန်တီးထားတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံမှာလည်း ပုဂံရာဇဝင်အကြောင်းပြောရရင် အမြင်အမျိုးမျိုး၊ အဆိုအမျိုးမျိုး၊ ဂန္ဓဝင်တွေကော၊ ရာဇဝင်တွေကော ရာဇပုံတွေကော များပြားလှပါတယ်။ အဆိုပါများပြားလှတဲ့ အချက်အလက်တွေထဲကမှ တကယ်လက်တွေ့ကျတဲ့၊ ယုတ္တိရှိ တဲ့ အရာတွေကိုသာ ကလေးတွေကို သင်ကြားပေးရမှာပါ။ မှန်ကန်တဲ့ အထောက်အထားတွေ ထပ်မံရရှိအောင် စူးစမ်းရမယ်ဆိုတာကို ကလေးတွေ သိမြင်နားလည်အောင် ဆရာတွေအနေနဲ့ လမ်းညွှန်မှုပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါဘာကြောင့် အရေးကြီးတာလဲ (Why it matters)
သမိုင်းကို အချက်အလက်တွေအဖြစ်ပဲ သင်ကြားတာက ဘေးကင်းပေမဲ့ အမှန်တရားကို ဖော်ပြရာမှာ လွဲမှားစေနိုင်ပါတယ်။

သမိုင်းကို အပြောင်းအလဲရှိတဲ့အရာ၊ ငြင်းခုံဆွေးနွေးလို့ရတဲ့အရာ၊ တစ်ခါတစ်ရံ စိတ်မသက်မသာ ဖြစ်ရတဲ့အရာအဖြစ် သင်ကြားခြင်းက ပိုပြီး လက်တွေ့ကျသလို ပိုပြီးတော့လည်း အစွမ်းထက်ပါတယ်။ ဒါဟာ ကျောင်းသားတွေကို ပိုတော်တဲ့ သမိုင်းပညာရှင်တွေ ဖြစ်လာစေရုံတင်မကဘဲ၊ သမိုင်းကို ဘယ်လို ရေးသား၊ ပြန်လည်ရေးသားပြီး လိုသလို အသုံးချတတ်သလဲဆိုတာကို သိမြင်နိုင်တဲ့ အသိပညာရှိသော နိုင်ငံသားကောင်းများ ဖြစ်လာစေမှာပါ။

ဒါကြောင့် နောက်တစ်ခါ ကျောင်းသားတစ်ယောက်က ‘ပွန်ပေမှာ လူတိုင်း သေကုန်တာ’ လို့ ပြောလာရင် ခဏလောက် ရပ်ပြီး စဉ်းစားကြည့်ပါ။ သူတို့ကို အမှားပြင်ပေးဖို့တင် မဟုတ်ဘဲ ဒါဟာ သမိုင်းသင်ခန်းစာတွေ သွားသင့်တဲ့ ခရီးတစ်ခုရဲ့ တံခါးကို ဖွင့်ပေးလိုက်တာပါပဲ။ ဒါဟာ ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲဆိုတာတင် မဟုတ်ဘဲ ‘ဒါကို ငါတို့ ဘယ်လို သေချာပေါက် သိတာလဲ။’ နဲ့ ‘သူတို့က ဘာကြောင့် အဲဒီအချိန်ကာလမှာ အဲဒီလို ရေးခဲ့တာလဲ။’ ဆိုတာတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

Ref: "Presenting the PAST", Philip Arkinstall,

English Vocabulary Enrichment Programme

မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာပါ Vocabulary Enrichment Programme