Idea flow

ဘောမတာ အကြီးအကျယ်
၂၁ က အော်ခဲ့တာတွေမှ
မရှက် ထွီ
အနူပညာရှင်များ

ပုဂံနိုင်ငံတော် စတင်ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် ပျက်သုဉ်းရသည့် အကြောင်းရင်းများ
​အခန်း (၁) - ပုဂံနိုင်ငံတော် စတင် ပေါ်ပေါက်လာပုံ (အေဒီ ၉ ရာစု - ၁၁ ရာစု)
​ပုဂံသည် မြန်မာ့ပထမဆုံး ဧကရာဇ်နိုင်ငံတော်ဖြစ်ပြီး ရုတ်တရက် ပေါ်ထွက်လာခြင်းမဟုတ်ဘဲ ရာစုနှစ်များစွာ တဖြည်းဖြည်း အင်အားစုဆောင်း တိုးတက်လာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
​၁.၁။ အစောပိုင်း အခြေချနေထိုင်မှု (ပျူနှင့် မြန်မာ)
​အရပ်ဒေသနှင့် အစောပိုင်းသမိုင်း: ပုဂံသည် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းနား၊ မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း ဒေသတွင် တည်ရှိပြီး ရှေးယခင်ကတည်းက ပျူလူမျိုးများ၏ အခြေချရာ ဒေသဖြစ်ခဲ့သည်။ ရာဇဝင်များအရ သမုဒ္ဓရာဇ်မင်းက စတင်တည်ထောင်သည်ဟု ဆိုကြသော်လည်း ခိုင်မာသည့် သမိုင်းအထောက်အထားများမှာ ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစု အနော်ရထာမင်း လက်ထက်မှသာ စတင်တွေ့ရှိရသည်။
​၁.၂။ နိုင်ငံတော် စည်းလုံးမှုနှင့် အနော်ရထာခေတ် (အေဒီ ၁၀၄၄ - ၁၀၇၇)
​ပုဂံကို ရွာငယ်ဘဝမှ ဧကရာဇ်နိုင်ငံတော်ကြီးအဖြစ် အသက်သွင်းပေးခဲ့သူမှာ အနော်ရထာမင်း ဖြစ်ပါသည်။
​နိုင်ငံရေး အင်အားစုစည်းခြင်း: မင်းကြီးအနော်ရထာသည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းရှိ တစ်နယ်တစ်မင်း ဒေသများကို စည်းလုံးသိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ စီးပွားရေး အင်အားကို တောင့်တင်းစေရန် ကျောက်ဆည် လယ်တွင်းနယ် (စပါးအင်အားစုရာ) ကို သိမ်းယူခဲ့သည်။
​ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ သွတ်သွင်းခြင်း: သထုံပြည်မှ ရဟန်းတော် ရှင်အရဟံ ရဲ့ ဆုံးမမှုနဲ့ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာကို ပုဂံသို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။ မွန်တို့၏ စာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပိဋကတ်သုံးပုံကို ပုဂံသို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့ရာမှ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်း မြင့်မားလာခဲ့သည်။
​ဗိသုကာ အုတ်မြစ်: ရွှေစည်းခုံဘုရား တည်ဆောက်ခြင်းဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ခိုင်မာစေခဲ့ပြီး ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဖခင်အဖြစ် သမိုင်းက အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။
​အခန်း (၂) - ပုဂံနိုင်ငံတော် ပျက်သုဉ်းရသည့် အကြောင်းရင်းများ (အေဒီ ၁၃ ရာစု)
​ပုဂံနိုင်ငံတော်ကြီးသည် ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် အတွင်းအားနည်းချက်များနှင့် ပြင်ပရန်စွယ်များကြောင့် ပြိုလဲကျဆင်းခဲ့ရသည်။
​၂.၁။ အတွင်းအားနည်းချက်များ (စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေး ပြဿနာ)
​ဘုရားကျွန် လှူဒါန်းမှု အလွန်အကျွံ များပြားခြင်း: ဘုရင်များ၊ မှူးမတ်များနှင့် သူဌေးသူကြွယ်တို့က ကုသိုလ်ရလိုမှုဖြင့် မိမိတို့ပိုင် အကောင်းဆုံး လယ်မြေများ နှင့် အင်အားရှိသော လူ့စွမ်းအားများ (ဘုရားကျွန်) ကို ဘုရားပုထိုးများအား အလွန်အကျွံ လှူဒါန်းခဲ့သည်။
​ရလဒ်: နိုင်ငံတော်၏ အခွန်ရငွေနှင့် စစ်ရေးအတွက် အသုံးပြုရမည့် လူသားအင်အား ပြင်းထန်စွာ ကျဆင်းခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော် စီးပွားရေးနှင့် ကာကွယ်ရေး ယိုယွင်းလာခဲ့သည်။
​မင်းအဆက်ဆက် ညံ့ဖျင်းခြင်းနှင့် နန်းတွင်းပြဿနာများ: အင်အားကြီးသော မင်းများနောက်ပိုင်း နန်းတက်လာသည့် အချို့မင်းများသည် တိုင်းပြည်ကို ခိုင်မာစွာ မအုပ်ချုပ်နိုင်ခြင်း၊ နန်းတွင်း အာဏာလုပွဲများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းတို့ကြောင့် ဗဟိုအစိုးရ အာဏာ လျော့ပါးလာခဲ့သည်။
​ရှမ်းလူမျိုးများ ဝင်ရောက်လာခြင်း: မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက် တောင်ကုန်းဒေသများမှ ရှမ်းလူမျိုးများသည် မြေပြန့်ဒေသသို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာကာ ကျောက်ဆည်နယ် စသည့် အရေးပါသော ဒေသများကို အုပ်စီးလာခြင်းက ပုဂံ၏ ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းကို လျော့ကျစေခဲ့သည်။
​၂.၂။ ပြင်ပရန်စွယ် - မွန်ဂိုကျူးကျော်မှု (အေဒီ ၁၂၈၇)
​တရုတ်ပြေးမင်း နရသီဟပတေ့ခေတ်: နရသီဟပတေ့မင်း (တရုတ်ပြေးမင်း) လက်ထက်တွင် ကမ္ဘာ့အင်အားကြီး မွန်ဂိုအင်ပါယာ (ယူအန်မင်းဆက်) ၏ ကူဗလိုင်ခန် ဦးဆောင်သော တပ်များ၏ ကျူးကျော်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။
​ပုဂံ ပြိုလဲခြင်း: မင်းကြီး နရသီဟပတေ့သည် မွန်ဂိုတပ်များ ပုဂံသို့ ချီတက်လာသည့်အခါ မြို့တော်ကို စွန့်ခွာ၍ ထွက်ပြေးခဲ့ရသည်။
​အာဏာ လက်လွှတ်ရခြင်း: မွန်ဂိုများ တပ်ဆုတ်ခွာသွားပြီးနောက် ပုဂံ၏ ဗဟိုအစိုးရ အာဏာသည် လုံးဝ ပြိုလဲသွားခဲ့သည်။ ရှမ်းညီနောင် သုံးဦး (အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ သီဟသူ) တို့သည် အာဏာကို သိမ်းယူခဲ့ပြီး ပုဂံ၏ နောက်ဆုံးမင်း ကျော်စွာကို နန်းချခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပုဂံသည် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု ဆုံးရှုံးသွားပြီး သမိုင်းတွင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး ပျက်သုဉ်းခဲ့ရပါသည်။