Sarakadee Magazine

“ในเมื่อหัวใจเขายังเต้นอยู่ เราจะไปหยุดหัวใจของคนคนหนึ่งได้อย่างไร”
กีรติ วุฒิสกุลชัย หรือ “ลี่” เป็นคนทางเหนือสุดสยาม หลังครองชีวิตคู่กับสามี เธอตั้งท้องสองครั้งและสูญเสียลูกไป เหตุการณ์เกิดขึ้นในช่วง 1 ปีก่อน
เธอมาแบ่งปันเรื่องราวและการก้าวเดินต่อ จนถึงตอนนี้และในวันข้างหน้า
ประโยคข้างต้นเธอกล่าวถึงลูกในท้องคนที่ 2 เธอเคยตั้งท้องตามธรรมชาติครั้งหนึ่ง เมื่ออายุครรภ์ราว 8 สัปดาห์ หมอตรวจอัลตราซาวนด์พบว่าตัวอ่อนไม่สามารถพัฒนาต่อได้ จึงต้องยุติการตั้งครรภ์ เธอกับสามีอยากมีลูกจึงใช้วิธีทางวิทยาศาสตร์ พอตั้งท้องราว 4 เดือนครึ่ง คุณหมอตรวจพบเด็กในท้องไม่แข็งแรงด้วยกลุ่มโรคกระดูก ซึ่งยากต่อการดำรงชีวิต หรืออาจเสียชีวิตทันทีที่เกิด
คุณหมอจึงแนะนำให้ยุติการตั้งครรภ์อีกครั้ง...
แสงเหนืออนุสติ
เรื่อง : ทิวารัตน์ ทองแฉล้ม
ภาพประกอบ : Phetladda.K
_________
คอลัมน์ “วิชาความตาย” : ประสบการณ์ค้นหาคุณค่าความหมายการมีชีวิตอยู่
เรื่องเล่าจากมุมมองและชีวิตจริงของผู้คนที่ผ่านวิกฤต ความเป็นตาย ความทุกข์ ความเจ็บป่วยอันแสนสาหัส น่ารู้ว่าพวกเขาได้ค้นพบคุณค่าและความหมายของการ “อยู่ดี ตายดี” อย่างไรบ้าง
ปฏิเสธไม่ได้ว่าสังคมไทยเข้าสู่สังคมผู้สูงวัยเต็มตัว ผู้อ่าน สารคดี ส่วนใหญ่ก็มีอายุสูงขึ้นเรื่อย ๆ หลายคนอาจเข้าสู่ช่วงปลายของชีวิต หลายคนอาจอยู่ในรุ่น “เดอะแบก” ที่ต้องดูแลพ่อแม่ และอาจยังต้องดูแลลูกหลาน ไม่เว้นแม้แต่คนรุ่นใหม่ที่แสวงหาและตั้งคำถามกับความตายและชีวิต
ขณะที่หลายคนอาจไม่กล้าแม้แต่จะเอ่ยคำว่าความตายออกจากปาก
“วิชาความตาย” จึงเต็มไปด้วยมุมมองและประสบการณ์ที่เราอยากส่งต่อสู่ผู้อ่าน สารคดี เป็นอีกปัญญาความคิดอันน่าใคร่ครวญ
_________
นิตยสารสารคดี ฉบับ 496
กรกฎาคม 2569
ตามรอยพญานาค
ราคาเล่มละ 195 บาท
ค่าส่ง 30 บาท
สั่งจองได้ถึงวันที่ 12 กรกฎาคม 2569
สั่งซื้อ ลิงก์ในคอมเมนต์ ↓↓↓

ปีนี้อาจารย์ประมวล เพ็งจันทร์ อายุครบหกรอบ
เมื่อถามว่าตลอด 72 ปีที่ผ่านมาอยู่กับอะไรมากที่สุด
เขาตอบอยู่กับการเรียนรู้
ตั้งแต่เรียนรู้เพื่ออาชีพ นับแต่ออกจากบ้านเกิดบนเกาะสมุยมารับจ้างกรีดยาง ตอนจบชั้นประถมฯ
ศึกษาเรียนรู้ในเพศบรรพชิตทั้งในไทยจนถึงอินเดีย กระทั่งเป็นผู้ให้ความรู้คนอื่นในฐานะอาจารย์วิชาปรัชญา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ อยู่ 16 ปี
สู่การเรียนรู้ธรรมครั้งสำคัญผ่านการเดินเท้าจากจังหวัดเชียงใหม่กลับบ้านเกิดที่เกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี ขณะอายุ 51 เมื่อกลางเดือนพฤศจิกายน 2548 ถึงปลายเดือนมกราคม 2549 จากนั้นเขาเสมือนเป็น original เรื่องการเดินในเมืองไทยไม่ใช่แค่ทางกายภาพ แต่เพื่อแสวงหาทางจิตวิญญาณข้างใน
เป็นการเดินทางเพียงลำพัง ไม่มีรถนำ ไม่มีทีมประกบคอยอำนวยความสะดวก
ไม่วางแผนเส้นทางหรือจุดพักประจำวันล่วงหน้า เอกาจาริกผู้นี้ยังวางกฎการเดิน
ให้ตัวเองไว้สามข้อ
1. ไม่พกเงิน
2. ไม่ขอ
3. ไม่ไปหาคนรู้จัก
ตั้งใจให้การเดินทางกายภาพเป็นโอกาสสู่การเดินทางข้างใน เพื่อการตื่นรู้ และเรียนรู้ความหมายของการเกิดมา
ต่อมาประสบการณ์ 66 วัน บนเส้นทางราว 1,100 กิโลเมตร ได้พิมพ์เผยแพร่เป็นหนังสือ เดินสู่อิสรภาพ ซึ่งกลายเป็นกระแสในวงกว้าง เรื่องราวการก้าวเดินของชายวัยกลางคนก่อแรงบันดาลใจและสร้างกำลังใจแก่ผู้คนจำนวนไม่น้อย
หนังสือขายดีจนผู้เขียนมีทุนเดินทางต่อในอินเดียเพื่อ “ไปปลดหนี้ประชาชนอินเดียผู้มีพระคุณที่เคยเลี้ยงดูผม”
ในวัยปลายเขาเปรียบตัวเองเหมือนนักท่องเที่ยวทัศนศึกษาที่จบทริปการเดินทางแล้ว ถือตั๋วรอเที่ยวบินกลับอยู่ใน departure hall ด้วยความสุข และพร้อม “ออกเดินทาง” ตลอดเวลา
ช่วงนี้เขาจึงแทบไม่ได้ไปงานกิจกรรมเช่นที่เป็นมาหลายสิบปี แต่ก็ยินดีถ้าใครแวะเวียนมานั่งคุยด้วยระหว่างรอเดินทาง หากว่าจะเป็นประโยชน์
ดังที่เขาได้พบจากประสบการณ์ว่า ความหมายของการมีชีวิตอยู่คือทำประโยชน์แก่เพื่อนร่วมโลกด้วย
ประมวล เพ็งจันทร์
นิพพานในการเดิน
เรื่อง : วีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง
ภาพ : ประเวช ตันตราภิรมย์
_________
คอลัมน์ “The Master” : องค์ความรู้และต้นธารบันดาลใจ
สารคดีกึ่งสัมภาษณ์ที่กองบรรณาธิการนิตยสาร สารคดี ตั้งใจจัดทำเป็นพิเศษทุกฉบับ เพื่อรวบรวมองค์ความรู้ที่ถอดจากประสบการณ์ตรงของ “กูรู” รุ่นใหญ่ไปถึงรุ่นอาวุโสในศาสตร์แต่ละแขนง
_________
นิตยสารสารคดี ฉบับ 496
กรกฎาคม 2569
ตามรอยพญานาค
ราคาเล่มละ 195 บาท
ค่าส่ง 30 บาท
สั่งจองได้ถึงวันที่ 12 กรกฎาคม 2569
สั่งซื้อ ลิงก์ในคอมเมนต์ ↓↓↓

จิตรกรรมโกศล ตอนที่ 36
ครูทองอยู่กับครูคงแป๊ะ
“คงแป๊ะเปนช่างเอกคนหนึ่งในแผ่นดินพระนั่งเกล้า เปนคู่ขันกับครูทองอยู่” – สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์
โดย ศรัณย์ ทองปาน

จิตรกรรมโกศล #36 - ครูทองอยู่กับครูคงแป๊ะ ช่างเขียนคู่แข่งคนสำคัญที่ปรากฏนามและผลงานจากความทรงจำของ “สมเด็จครู” ได้แก่ครูทองอยู่และครูคงแป๊ะ

เมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม 2569 กลุ่มเครือข่ายประชาชนปกป้องแม่น้ำกก สาย รวก โขง จัดกิจกรรมยื่นหนังสือเรียกร้องให้มีการแก้ไขปัญหามลพิษข้ามพรมแดน พร้อมส่งมอบตัวอย่างน้ำที่ปนเปื้อนสารพิษให้กับ สี จิ้น ผิง ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน ผ่านสถานกงสุลใหญ่แห่งสาธารณรัฐประชาชนจีนประจำจังหวัดเชียงใหม่ และทางตำรวจได้เข้าขัดขวางการแสดงออกจนผู้ชุมนุมได้รับบาดเจ็บแขนขวาหัก
ในบรรดาปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นรอบตัวเรา ผลกระทบจากปัญหาสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดน (Transboundary Environmental Problems) เป็นหนึ่งในภัยคุกคามที่ยากต่อการบริหารจัดการมากที่สุด เพราะเกี่ยวพันกับผลประโยชน์ อำนาจบริหารตามขอบเขตการเมืองการปกครองระดับท้องถิ่น จังหวัด ประเทศ เรื่อยไปจนถึงระดับภูมิภาค
ชวนอ่านบทความ >>
Transboundary Environmental Problems ผลกระทบสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดน

Transboundary Environmental Problems ผลกระทบสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดน ในบรรดาปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นรอบตัวเรา ผลกระทบจากปัญหาสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดน (Transboundary Environmental Problems)

R.I.P.
ก้อย ทะเลลึก

“น้ำจืดลงมาเจอน้ำเค็ม มันก็ผสมผสาน ดินหรืออะไรที่ธรรมชาติสร้างไว้กลายเป็นแหล่งเพาะพันธุ์สัตว์น้ำ สัตว์เศรษฐกิจที่พบมากคือ ปลาทราย กุ้งแช่บ๊วย ปลาจะละเม็ด หลากหลายนับร้อยชนิด ปลาตะลุมพุกก็แยะ ถึงฤดูกุ้ง กุ้งก็ขึ้นเป็นแพนะ พวกนี้ชอบอยู่ตรงจุดที่มีน้ำจืดไหลลงทะเล ผมจับได้บ่อยตรงดอนตาแพ้ว”
ก้อย ทะเลลึก ชาวมอแกนเล่าเมื่อเรือแล่นออกจากชายฝั่งเกาะพยาม
“ปลาเหล่านี้เวลาวางไข่ต้องขึ้นหายอดน้ำ ตรงไหนมีน้ำจืดก็จะไปตรงนั้น พอเริ่มโตก็ทยอยว่ายออกทะเล หากินเองได้ก็จะไปไกลหน่อยจนกว่าจะโตเต็มวัย”
ชาวเลมอแกนอาจสื่อสารเรื่องราวไม่แคล่วคล่องนัก แต่เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีภูมิปัญญาในการอาศัยและทำมาหากินในท้องทะเลอย่างเจนจัด เช่น ความรู้ด้านการเดินเรือลำเล็ก การจับสัตว์น้ำด้วยการฟังเสียงฝูงปลาใต้น้ำ การสังเกตสภาพอากาศและคลื่นลมอันตราย
ชายฝั่งระนองอุดมสมบูรณ์และมีความหลากหลายทางชีวภาพสูง มีคลองสองสายหลักไหลลงสู่ทะเล คือ คลองกะเปอร์และคลองบางหิน
ก้อยรู้ดีว่าตั้งแต่ปากแม่น้ำกระบุรี อำเภอเมืองระนอง ตอนบน ไล่ลงมาถึงปากคลองกะเปอร์ อำเภอกะเปอร์ ตอนล่าง มีลักษณะเป็นสามเหลี่ยมปากแม่น้ำ ซึ่งน้ำทะเลกับน้ำจืดมาบรรจบพบกัน เป็นแหล่งอาหารของสัตว์น้ำ แวดล้อมด้วยเกาะแก่งต่าง ๆ เช่น เกาะพยาม เกาะตาวัว เกาะตาควาย เกาะช้าง ฯลฯ มีแนวปะการังน้ำตื้นที่ขึ้นเองตามธรรมชาติอยู่รอบ ๆ เกาะ
รวมถึงแนวป่าชายเลนที่ยาวต่อเนื่องเป็นผืนใหญ่สุดของประเทศไทย ทำให้บริเวณชายฝั่งในอำเภอเมืองระนองและอำเภอกะเปอร์เป็นแหล่งวางไข่และอนุบาลสัตว์น้ำวัยอ่อน
เรื่องราวข้างต้นเป็นส่วนหนึ่งของบทสัมภาษณ์ก้อย ทะเลลึก ในนิตยสารสารคดี ฉบับ 489 ธันวาคม 2568 สกู๊ปพิเศษ แลนด์บริดจ์ สะพานข้ามชีวิต
เช้าวันที่ 6 กรกฎาคม 2569 ก้อย ทะเลลึก ผู้นำชาวมอแกนบนเกาะพยาม ได้อำลาท้องทะเลอันดามัน พี่น้องชาวมอแกน และครอบครัวอันเป็นที่รัก หลังจากต่อสู้กับโรคมะเร็งต่อมเหงื่อ ซึ่งเป็นมะเร็งที่พบได้ยาก ก้อยจากไปที่บ้าน ภายในหมู่บ้านชาวมอแกนบนเกาะพยาม
นิตยสารสารคดีขอแสดงความอาลัยต่อการจากไปของก้อย ทะเลลึก นักต่อสู้เพื่อสิทธิของชาวมอแกน ผู้ใช้ทั้งชีวิตปกป้องท้องทะเล บ้านเกิด และวิถีชีวิตของผู้คนริมฝั่งอันดามัน ขอให้เขาเดินทางสู่ห้วงทะเลอันกว้างใหญ่ด้วยความสงบ