Learning Field Studio

หลายคนถามถึง Botanical Mandala ชุดที่ 2 -- พร้อมเปิดตัวปลายปีนี้แน่นอนค่ะ กับธีม Field of Flowers จำนวน 30 แบบ ที่ถูกสร้างสรรค์จากแรงบันดาลใจรูปร่าง รูปทรง เอกลักษณ์ และ 'พลังชีวิต' ของพืชพันธุ์ 42 ชนิด จากการเดินทางเก็บเกี่ยวต้นแบบนับจากริมแม่น้ำ ในถ้ำ คันนา ป่าหลังบ้าน กลางเมือง ฯลฯ กว่า 20 พื้นที่ ประเทศไทย

บรรยากาศเดินเขียนริมโขง บ้านปะโค หนองคาย
สัปดาห์อ่านหนังสือริมโขงหนองคาย 07/06/69
Learning Field Studio x Nongkhai & Friends

ขอบคุณสินา Sina Wittayawiroj และ MAIELIE Khonkean ที่ชวน Learning Field Studio ร่วมออกแบบกิจกรรมบุ๊คคลับ The Coming of Page ที่ทำให้เราคุยกันมากขึ้นค่ะ

: Oracle Card Making
inspired by Zentangle Pattern

1...จะมีใครคิดไหมว่าการวาดเส้นขีด ๆ เขียน ๆ จะเป็นทำสมาธิรูปแบบหนึ่งไม่ต่างจากเดินจงกลมหรือสวดมนต์ การกระทำที่เรียกว่า “การวาดเส้น” ที่สมอง มือ และตาต้องทำงานร่วมกัน การกระทำอันเรียบง่ายและแสนธรรมดานี้ได้ทำให้ฉันค้นพบความสงบอีกทางท่ามกลางเสียงรบกวนจากทุกสารทิศของโลกปัจจุบัน

เป็นเวลาเกือบปีแล้วที่ฉันได้ฝึกฝนการวาดเส้นที่เรียกว่า Zentangle (มาจากคำว่า Zen + Tangle) เรื่อยมาจนได้มีโอกาสได้ทดลองจัดเวิร์กชอปเผยแพร่ให้กับคนอื่น ๆ ด้วยการเชิญชวนของพี่อุ้ย นวนนท์ ประทุมแห่ง Learning Field Studio

จริง ๆ แล้วพี่อุ้ยนี่เองเป็นคนพาฉัน “การระเบิดมือ” ในเวิร์กชอปวาดเส้น Zentangle เมื่อปีที่แล้วที่ฉันตั้งใจสมัครมาเอง อาจเป็นเพราะอะไรในตัวฉันกำลังต้านทานความโกลาหลสับสนในหัวไม่ได้อีกไป จึงต้องสั่งให้ฉันวิ่งหาวิธีจัดการมันให้เรียบร้อยก่อนที่ทุกอย่างจะระเบิดตัวกลายเป็นโกโก้ครันช์ไปเสียก่อน แล้วเวิร์กชอปวันนั้นก็ทำให้ฉันตัดสินใจเข้ารีตนี้

เพราะผลลัพธ์ของมันทำให้ฉันมองเห็นศักยภาพของการจัดระเบียบความคิดและหาโฟกัสให้ตนเองจากการใช้มือวาดเส้นแบบต่าง ๆ

2
ในเวลาต่อมาการวาดเส้นก็ไม่ได้หยุดอยู่ที่จุดประสงค์เพียงแค่ที่กล่าวไป เพราะผลงานที่ออกมานั้นก็เป็นงานศิลปะชิ้นหนึ่งได้เช่นกัน แถมเป็นงานที่ไม่ได้คิดล่วงหน้าว่าจะออกมาเป็นอย่างไรแบบเฉพาะเจาะจง เพราะสิ่งที่ผู้วาดเส้น Zentangle ต้องทำมีเพียงแค่ “การอยู่กับปัจจุบัน”

คืออยู่กับลายเส้นที่เลือก ลำดับการวาดลายเส้นนั้น ๆ และการต่อลายเส้นนั้นไปเรื่อย ๆ จนครบที่ตั้งใจ ด้วยวิธีการนี่เองทำให้ผู้ที่ได้วาดเส้น Zentangle ต้องประหลาดใจกับผลงานของตนเองอยู่บ่อยครั้ง เนื่องจากบางคนกลัวว่าจะวาดออกมาได้ไม่ดี แต่ผลลัพธ์ในตอนท้ายกลับกลายเป็นผลงานที่สร้างความภูมิใจให้แก่ผู้วาดได้

จากตรงนี้เอง ฉันก็ได้มีโอกาสทดลองใช้ลายเส้น Zentangle วาดการ์ดออราเคิลออกมาจำนวน 30 ใบเป็นงานโปรโตไทป์ที่นำไปใช้ในกิจกรรมที่ Learning Field Studio จัดสองครั้งคือ ค่ายประจำปีที่อาศรมมรรคง่ายจำนวน 15 ใบ และงานเปิดตัวห้องสมุด Field Library อีก 15 ใบ ซึ่งฉันรู้สึกทึ่งกับผลงานที่ออกมาอย่างมาก เนื่องจากทั้งสองรอบใช้เวลาไม่ถึง 5 วันด้วยซ้ำ!

ขอย้ำว่านี่ไม่ใช่การยกยอปอปั้นตนเองแต่อย่างใด เพราะแม้กระทั่งฉันเองก็เหลือจะเชื่อกับสิ่งที่เกิดขึ้นราวกับว่าโดนอะไรเข้าสิงในตอนที่กำลังวาด เรียกว่าทุกวันนี้พอนั่งมองการ์ดเหล่านั้นแล้ว มักเกิดคาามรู้สึกว่าเป็นผลงานของคนอื่นที่ไม่ใช่ของเราอยู่เนือง ๆ

3
มองย้อนกลับไป นี่อาจเป็นศักยภาพขยักที่สองที่ได้จากการ “มีสมาธิ” ก็เป็นได้ นั่นคือ “ความคิดสร้างสรรค์” เพราะเมื่อความจดจ่อค่อย ๆ ตั้งมั่นขึ้น ฉันเริ่มสงสัยว่าตัวเองอาจกำลังแตะสิ่งที่นักจิตวิทยาเรียกว่า “โฟลว์” ภาวะที่เราเผลอหลอมรวมไปกับกิจกรรมตรงหน้า จนบางครั้งความคิดบางอย่างค่อย ๆ คลี่คลายตัวมันออกมาเอง

จากการฝึกวาดเส้นเรื่อยมาจนมาถึงการวาดการ์ดออราเคิล 30 ใบนี่เอง ทำให้พี่อุ้ยพาฉันขยับจากสมุดวาดเขียนเล่มหนึ่งและมุมทำงานเล็ก ๆ ที่บ้านไปสู่การได้มาเป็นผู้นำกระบวนการเวิร์กชอปทั้งหมดเองเป็นครั้งแรกที่ชื่อว่า “Zentangle & Oracle Card Making” เมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม 2569 ที่ผ่านมา โดยหวังว่าผู้เข้าร่วมจะได้รับประโยชน์ในทางเดียวกัน

ในขั้นตอนการเตรียมกระบวนการนั้น เริ่มต้นจากการทำโปสเตอร์วาดมือเพื่อให้เข้ากับเวิร์กชอปที่เกี่ยวกับการวาดเส้น เตรียมกระดาษเทมเพลตที่ใช้บันทึกลายเส้นแบบต่าง ๆ ซึ่งตัวกระดาษเทมเพลตเองเมื่อผู้เข้าร่วมได้เติมลายต่าง ๆ ลงไปแล้วก็กลายเป็นผลงานได้เช่นกัน

4
ส่วนลายเส้นที่เตรียมมามีทั้งแบบพืชพรรณที่อ่อนช้อยและแบบที่ประกอบจากรูปเลขาคณิต และสุดท้ายเตรียมสลากที่มีคำหรือวลีจำนวนหนึ่งเป็นพรอมต์ให้ผู้เข้าร่วมสุ่มจับเพื่อเป็นไอเดียในการวาดการ์ดออราเคิลของตนเอง ในส่วนนี้ฉันเน้นไปที่การ “ระเบิดความสร้างสรรค์” มากกว่าจะเป็นการสร้างการ์ดทั้งสำรับ โดยผู้เข้าร่วมจะต้องวาดภาพการ์ดจากคำหรือวลีที่สุ่มจับได้โดยทดลองนำลายเส้นที่ได้เรียนรู้ไปมาประกอบด้วย

เมื่อได้ภาพออกมาแล้ว ผู้เข้าร่วมสามารถตัดสินใจใช้คำหรือวลีเดิมของสลากหรือจะปรับเปลี่ยนเพื่อให้เข้ากับภาพที่ตนเองวาดออกมาก็ได้ ทุกลำดับของการสร้างการ์ดเป็นการปล่อยให้ผู้เข้าร่วมเผชิญกับสิ่งที่ค่อย ๆ เผยตัวออกจากทั้งภายนอกและภายในของตนเอง กระบวนการทั้งหมดนี้จะใช้เวลา 4 ชั่วโมงรวมพักเบรก

สำหรับผู้ที่สมัครเข้ามาร่วมเวิร์กชอปนั้นมีเพียงคนเดียวก็คือ พญ. กนกวรรณ ศรีรักษา หรือหมอนก ด้วยความที่ท่านเองฝึกวาดรูปมาสักพักใหญ่ ๆ แถมฝีมือก็ไม่ธรรมดา ฉันแอบคิดในใจว่าไม่แน่ว่าเวิร์กชอปอาจจะเสร็จเร็วกว่าที่กำหนด เพราะท่านวาดรูปเร็วเหลือเกิน!

5
ฉันทราบได้จากที่เราทั้งสองเข้าร่วมเวิร์กชอปที่พี่อุ้ยจัดเมื่อปีที่แล้วพร้อมกันนั่นเอง เป็นความรู้สึกแปลกไม่น้อยจากที่เป็นผู้เข้าร่วมเหมือนกันจนกระทั่งฉันกลายมาเป็นผู้นำกระบวนการให้หมอนก ณ วันนี้ และเมื่อถึงเวลาเริ่มจริงหมอนกท่านก็ลงมือวาดลายเส้นได้รวดเร็วอย่างที่คาดไว้จนต้องมีการเพิ่มเติมให้ อันนี้รวมถึงขั้นตอนการทำการ์ดออราเคิลจากที่กำหนดไว้ที่ 3 ใบ หมอนกสามารถวาดไปได้ถึง 4 ใบ

อย่างไรก็ตามสิ่งที่ฉันได้เห็นคือทุกคนมีจุดอ่อนและจุดแข็งที่ต่างกัน หมอนกเปรยไว้ว่าท่านไม่ค่อยถนัดการวาดรูปคนหรือการแสดงออกทางสีหน้าและท่าทางของคนนัก จึงต้องการภาพอ้างอิงสักหน่อย ฉันไม่มีปัญหากับวิธีนี้เพราะถือเป็นการดีที่ผู้เข้าร่วมได้ใช้เวลาในเวิร์กชอปฝีกฝนในส่วนที่ยังไม่ชำนาญ ส่วนพรอมต์คำและวลีที่หมอนกสุ่มจับได้ แม้จะมีบ้างที่ไม่แน่ใจว่าจะวาดออกมาอย่างไร

แต่ในท้ายที่สุดภาษาภาพที่หมอนกตีความออกมาได้ก็เป็นสิ่งที่ฉันเองก็นึกไม่ถึง เรียกได้ว่าผู้นำกระบวนการก็ได้รับความรู้และประสบการณ์ใหม่ ๆ จากผู้เข้าร่วมได้เช่นกัน เป็นความสุขและความสนุกที่พิเศษต่างจากแบบอื่น ๆ ที่เคยได้รับมา

6
แม้ฉันไม่อาจคาดเดาได้ว่าผู้เข้าร่วมมีพื้นฐานอย่างไรในเวิร์กชอปครั้งถัด ๆ ไป แต่กระบวนการที่ออกแบบนั้นไม่ได้มุ่งเป้าไปที่คนใดคนหนึ่งที่มีทักษะมาก่อนอยู่แล้ว เพียงแต่อาจจะมีการปรับเปลี่ยนเรื่องระยะเวลาการทำกระบวนการหรือชุดลายเส้นให้เหมาะสมในแต่ละครั้งเท่านั้น เพราะในท้ายที่สุดหากผู้เข้าร่วมได้เห็นว่า เมื่อเราถอดรื้อทุกลายเส้นหรือภาพใด ๆ ก็ตามออกมา

ทั้งหมดเกิดจากลายเส้นพื้นฐานธรรมดาอย่างเส้นตรงและเส้นโค้งเท่านั้น ซึ่งฉันเชื่อมั่นว่าหากทุกคนได้มองเห็นและเริ่มจากสิ่งนี้ ทุกคนย่อมมีศักยภาพที่จะทำมันออกมาได้ เป็นโอกาสที่เวิร์คช้อปเล็ก ๆ เช่นนี้จะเป็นห้วงเวลาที่ได้ “อันเลิร์น (unlearn)” ความกลัวความกังวลในความสามารถของตนเองที่ทุกคนอาจฝั่งใจจากการศึกษาภาคบังคับในโรงเรียน

จากการวาดเพื่อสร้างสมาธิจนมาถึงการวาดเพื่อจุดประกายความสร้างสรรค์ จากการนั่งทำเพียงคนเดียวสู่กับการนั่งทำกับคนอื่น ๆ ไม่น่าเชื่อว่าการวาดลายเส้นจะพาฉันมาได้ไกลถึงเพียงนี้ แม้ว่าจะยังไม่ใช่กิจกรรมใหญ่โตอลังการ แต่สิ่งที่ได้กลับทำให้ฉันเชื่อในความสามารถของมนุษย์ ทำให้ฉันได้หัดชื่นชมตนเองและผู้อื่น เป็น “รางวัล” ที่บางครั้งเงินทองก็ไม่สามารถซื้อหามาได้นอกจากการบ่มเพาะด้วยตั้งใจ

หวังว่าจะได้ชวนทุกคนมาวาดเส้นด้วยกันอีกในอนาคต....
...
บันทึกเส้นทางการวาดเส้นเพื่อสร้างสมาธิ และสร้างสรรค์เป็น Oracle Cards โดย จูน ศิริณ ภูผาสุข