Kikiboo

ဖုဘူၣ်သၣ်မ့ၢ်တ့ၢ်မီပထြုၣ်သဝီခိၣ်နၢ်တဂၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲအိၣ်မူအခါထီဘိအဝဲဃဲၤယုၤက့ၤဖိလံၤတဖၣ်ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်မၤအသးလၢပျၢၤတဖၣ်ဘၣ်အါမးဒ်အဝဲလဲၤခီဖျိတ့ၢ်ဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ. အတၢ်တဲယုၤဖိလံၤတဖၣ်ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်စံၣ်ဃဲၤတဲဃဲၤလၢအကဲထီၣ်အသးနီၢ်နီၢ်လၢပျၢၤတဖၣ်အကျါပၣ်ဃုၥ်ဝဲဒီးလၢၢ်မုၢ်လၢအအိၣ်ဘူးဒီးမီပထြုၣ်သဝီတဖျၢၣ်အဂ့ၢ်ဒီးဖဲအဝဲတဲဝဲတဘျီလၢ်လၢ်တၢ်ကဲထီၣ်အသးလၢအပူၤကွံၥ်ၦဲၤနံၣ်ၦဲၤလါန့ၣ်တတဲဖျါဝဲဘၣ်, တိၢ်နီၣ်ဝဲတဘၣ်လၢၤဘၣ်. အမိၢ်အပၢ်အဖံအဖုလၢညါတဖၣ်တဲယုၤစ့ၢ်ကီးအီၤ, ဘၣ်ဆၣ်အဝဲသ့ၣ်တကွဲးနီၣ်ကွဲးဃါဝဲလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်, တဲယုၤဒၣ်အီၤလၢထးခိၣ်တဆီဘၣ်တဆီဒ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဃဲၤတယုၢ်အံၤဖါတံၢ်ဟဲနရ့ၣ်လဲၤမၤန့ၢ်လၢဖုဘူၣ်သၣ်အအိၣ်ဒီးဃဲၤယုၤကဒီးၦၤတဆီန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်တခီဟဲအသးဒ်အံၤ-လၢပျၢၤန့ၣ်မီပထြုၣ်သဝီအပူၤဟံၣ်ခိၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်အဖျၢၣ်နွံဆံ, လၢအကျါၦၤပိၥ်ခွါအိၣ်ဝဲတဂၤ, အမံၤလၢ "သံးနိရိၤ", မ့ၢ်ၦၤလၢအအိၣ်လၢထူၣ်လၢၢ်တခီလီၤ. အဝဲဒၣ်လဲၤလီၤဆူဖီးတီၢ်-ကနဲဃီ, ဒီးတုၤမ့ၢ်အဟဲက့ၤတုၤဖဲတၢ်မဲထၣ်န့ၣ်အဝဲလဲၤအီသံး, ၦၤလၢညါခါန့ၣ်ဒၢအီၣ်သံးလၢဝၣ်ပီၤပူၤ, ဒီးအခါဖဲန့ၣ်ဘၣ်လၢတၢ်စူၤခါအဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. အီသံးဖဲတၢ်မဲထၣ်န့ၣ်တလၢၥ်ဘၣ်အဃိအဝဲဟဲက့ၤဝံဝဲလၢဝၣ်ပီၤတဖျၢၣ်အပူၤ, ဟဲက့ၤခီခီ, အီဝဲဒီးအသံးတပီၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဟဲက့ၤခီဂၥ်စ့ၢ်ကီးဝဲလၢၢ်မုၢ်ဖဲန့ၣ်တဖျၢၣ်, အဝဲဟဲက့ၤတခီခီ, အီဒီးအသံးဒီးတုၤမ့ၢ်အတုၤဖဲလၢၢ်မုၢ်အခီၣ်ထံးန့ၣ်အခီၣ်တပျၥ်အဃိအဝဲလီၤဃံၤဒီးအသံးတပီၤသ့ၣ်ဖးဒီးလီၤဆံၣ်ဝဲဒၣ်စီဖ့ကလ့ၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအသံးလီၤဆံၣ်လၢၥ်အခါကွၢ်ဝဲလၢအကပၤတခီအိၣ်ဒီးလၢၢ်မုၢ်အဃိအဝဲ
စးထီၣ်ဆိၣ်ဝဲဒၣ်, "လၢၢ်မုၢ်အကစၢ်, ထံကစၢ်ကီၢ်ကစၢ်မၤလီၤဆံၣ်ကွံၥ်ယသံး, ယအီတလၢအီဒံးဘၣ်." ဆိၣ်ဝဲအကလုၥ်ကလုၥ်လၢၥ်တၢ်ဆိၣ်, ဒီးတဘျီဃီဖဲန့ၣ်တၢ်ကလုၢ်သီၣ်ထီၣ်လၢလၢၢ်မုၢ်အဒီခိၣ်ဒီးတဲဘၣ်အီၤလၢ, "အိၣ်ခိးပၥ်စၢၤယၤဧီၢ်,ယကအီၣ်မ့ၤတဘျီဒံး, ယတမၤကမၣ်နၤနီတမံၤဘၣ်. နဆိၣ်ညီယၤဒ်န့ၣ်ဘၣ်လဲၣ်." အန့ၣ်တဘျီအဝဲကွၢ်ထီၣ်တၢ်ဆူလၢၢ်မုၢ်အိၣ်အလီၢ်ဒီးထံၣ်စိဝဲၦၤဒီမါဝၤခံဂၤ, အိၣ်ဒီးအဖိတဂၤ, ဆ့ၣ်နီၤအီၣ်မ့ၤသၦၢ်ကတၢၢ်လီၤ.

တဘျီဃီအဝဲပျံၤထီၣ်တၢ်က့ၤကရီကွံၥ်ဝဲဒီးတုၤမ့ၢ်အနုၥ်လီၤဆူသဝီပူၤတတီၤဘၣ်တတီၤက့ၤတဲဘၣ်သဝီဖိတဖၣ်လၢ, "သုမ့ၢ်ထံၣ်ၦၤဟဲက့ၤလၢယလီၢ်ခံတဂၤဂၤဒီးမ့ၢ်သံကွၢ်ဝဲလၢ-မ့ၢ်သုထံၣ်ဘၣ်ၦၤတဂၤဂၤဧါ-န့ၣ်တဲလၢတထံၣ်ဘၣ်ဧီၢ်." တဲဝဲဒ်န့ၣ်, ဒီးအဝဲက့ၤတဲဘၣ်ၦၤသဝီဖိတဟံၣ်ဝံၤတဟံၣ်, အါတက့ၢ်အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်ၦၤမိၢ်လုပၢ်လၢ်ဖိလီၤ. အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်မၤမူးဧိၤလီဧိၤ, မ့ၢ်မၤဘူၣ်မၤဘါတဘျီဘျီမၤဝဲဖဲသဝီအကံၢ်သးပျီဖးလဲၢ်, ကိးဝဲလၢ "ဒ့ၣ်မိၢ်ထူပျီ" တဘ့ၣ်အပူၤဒီးတဘျီလၢ်လၢ်အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်မၤဘူၣ်မၤဘါ, မၤမူးမၤလီန့ၣ်လဲၤဟံးန့ၢ်ဆိလီခီလၢလၢၢ်မုၢ်လၢအဘူးဒီးသဝီတဖျၢၣ်န့ၣ်အပူၤသ့, လီခီ, နီၣ်တၢၤ, သပၢၤသ့ဒီးအဂၤအိၣ်ဝဲအါမးလီၤ. တုၤမ့ၢ်မူးမ့ၢ်ဂ့ၤ, တၢ်မၤဘူၣ်မၤဘါမ့ၢ်ဂ့ၤဝံၤတစုအဝဲသ့ၣ်ဘၣ်လဲၤဆှၢကဒါက့ၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်ဆၣ်ၦၤတနီၤကွၢ်လီခီဖဲန့ၣ်တဖၣ်ဂ့ၤအဃိလဲတ့ၢ်ဝဲဒီးအလီခီ, တနီၤမၤသ့ၣ်ဖးဘၣ်ဝဲဒီးတနီၤတလဲၤဆှၢက့ၤဝဲဘၣ်. အဃိလၢခံက့ၤအိၣ်ယံၥ်ယံၥ်အဝဲသ့ၣ်လဲၤဃုက့ၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တဘၣ်လၢၤဘၣ်. လီခီ, နီၣ်တၢၤ, သပၢၤသ့ဒီးတၢ်ဖိတၢ်လံၤအဂၤတဖၣ်ကျၢၢ်အီထီလၥ်ကွံၥ်အသးဒီးကဲထီၣ်က့ၤလၢၢ်ခဲလၢၥ်န့ၣ်လီၤ. ‘ီးမ့မ့ၢ်သံးနိရိၤတဂၤမၢၦၤလီစၢၤအီၤတၢ်ဝံၤဒီးက့ၤကွံၥ်ဝဲတတီၤဘၣ်တတီၤဆူကထီနံၣ်သဝီန့ၣ်လီၤ.

ဖဲသံးနိရိၤက့ၤပူၤအလီၢ်ခံန့ၣ်ဒီးၦၤဖုၦၢ်တဂၤဟဲပၢၢ်ထီၣ်-တၢ်ဖုၦၢ်အဝဲန့ၣ်ကူဒီးယၣ်အ့လ့, ‘်သိးဒီးပယီၤသးၦၢ်လၢပျၢၤတဖၣ်ကူဝဲအသိး, ကၤဒီးဆ့ကၤတဲၥ်ပီၥ်, အခိၣ်ဖၢၣ်တခီအိၣ်ဒီးအနၢ်ကုဖိတဘ့ၣ်-ဟဲဒီးသံကွၢ်ဝဲဒၣ်, "မကၢၥ်မ့ၢ်သုထံၣ်ဘၣ်ၦၤဟဲက့ၤတဂၤဂၤဧါ." ၦၤသဝီဖိတဖၣ်တဲဘၣ်အီၤလၢ,"တထံၣ်ဘၣ်." ဟဲက့ၤတိကီၣ်ၦၤတဂၤဂၤဧီၢ်အတၢ်တဲဘၣ်အီၤလၢတထံၣ်ဘၣ်, ခံဂၤဂၤဧီၢ်တထံၣ်ဘၣ်ကိးဂၤဒဲးန့ၣ်လီၤ. အဝဲဟးသံကွၢ်ၦၤတဟံၣ်ဝံၤတဟံၣ်, လဲၤဝဲတုၤအတုၤလီၤဆူသဝီအကတၢၢ်မီပထြုၣ်ထၣ်တခီန့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်သံးနိရိၤတခီက့ၤဒီးပျံၤတၢ်အဃိခီဂၥ်ဝဲပီချိကျိ, ဒီးမ့မ့ၢ်တၢ်ဖုၦၢ်တဂၤန့ၣ်တခီလူၤဃိၢ်အီၤတချုးဘၣ်အဃိဟဲက့ၤကဒါက့ၤ, ဟဲက့ၤတုၤလၢဒ့ၣ်မိၢ်ထူပျီဖးလဲၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. လၢပျီဖးလဲၢ်အဃၢၤန့ၣ်အိၣ်ဒီးၦၤဟံၣ်တဖျၢၣ်, လၢဟံၣ်ကိၥ်လၥ်ဒ့တခီအိၣ်‘ီးဆၢၣ်တဖျၢၣ်-ၦၤန့ၣ်လဲၤဆ့ၣ်နီၤလၢဆၢၣ်ခိၣ်ဒီးတဲဝဲဒၣ်လၢ, သါကသံကွၢ်သုခဲအံၤ-တဲသါတီတီ-ၦၤဟဲက့ၤမကၢၥ်မ့ၢ်သုထံၣ်ဘၣ်တဂၤဂၤဧါ. "တထံၣ်ဘၣ်နၤ" ၦၤဖဲန့ၣ်တဖၣ်လီတၢ်တဘျီလီမူၤလီနီၢ်ဝဲစ့ၢ်ကီးလီၤ. အဝဲသံကွၢ်ဝဲဒ်န့ၣ်တဝီ, ခံဝီတုၤလၢသၢဝီဒီးၦၤဖဲန့ၣ်တဖၣ်တဲဆၢအီၤလၢ, "တထံၣ်ဘၣ်." အဝဲတဲဒၣ်ၦၤကညီကျိၥ်လီၤ, မ့ၢ်ဒၣ်ၦၤကညီတဂၤလီၤ.

လၢခံကတၢၢ်အဝဲတဲဘၣ်ၦၤဖဲန့ၣ်လၢ, သုမ့ၢ်တဲသါတီတီန့ၣ်တဘၣ်တၢ်နီတမံၤဘၣ်, သုမ့ၢ်လီသါဒုန့ၣ်သါက့ၤမ့ၢ်ပူၤတၢ်ကမၤအသးဒီးသုဒ်လဲၣ်န့ၣ်သုကသ့ၣ်ညါဘၣ်ယၢၥ်. အန့ၣ်တဘျီစးထီၣ်ဖဲတၢ်တနၤဃီလၢအဝဲက့ၤပူၤအနံၤန့ၣ်ၦၤသံဝဲဒီသဝီ, ၦၤသံသၦၢ်တၢၢ်ခူၣ်လီၤလိၥ်သးတနၢၤလၢၤဘၣ်. ကယဲၢ်မ့ၢ်ၦၤလၢအလီဘၣ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်သံဆိတစဲး, မ့မ့ၢ်ၦၤလၢအအိၣ်စီၤစုၤတဖၣ်တခီသံစဲၤခံတစဲး-အိၣ်ဒီးသံဒၣ်အတၢ်ဒ်န့ၣ်လီၤ. တဆူးတဆါနီတမံၤဘၣ်. ဒီးဖဲန့ၣ်သဝီဖိတဖၣ်ပျံၤထီၣ်တၢ်အဃိဃ့ၢ်အိၣ်ကွံၥ်ဆူတၢ်လီၢ်အဂၤဒီးသဝီဟးဂီၤဝဲဒီတဖျၢၣ်ညါလီၤ. ဖဲသဝီဟးဂီၤအခါဟံၣ်ခိၣ်အိၣ်ဝဲနွံဆံတီတီလီၤ.

မီပထြုၣ်သဝီအိၣ်သူၣ်လီၤအသးလၢတနီသရံၣ်, ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်, ပီချိဟီၣ်ကဝီၤန့ၣ်လီၤ. ခဲအံၤသဝီကဲထီၣ်သဝီဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်လံ. ပမ့ၢ်လဲၤဟးဆူသဝီပူၤဒီးကွၢ်ထီၣ်တၢ်လၢမုၢ်ထီၣ်တခီန့ၣ်ပကထံၣ်ဘၣ်လၢၢ်မုၢ်စးထီၣ်အသးလၢမုၢ်ထီၣ်ဆူမုၢ်နုၥ်တကပၤ, ဒီးလၢမုၢ်နုၥ်တကပၤအကတၢၢ်တခီန့ၣ်လၢၢ်မုၢ်လီၤဒ့စ့ၤအဃိဖျါလၢအအိၣ်လီၤဆီတဖျၢၣ်, ဘၣ်ဆၣ်အခီၣ်ထံးန့ၣ်စဲဘူးလိၥ်အသးအဃိၦၤလ့ၢ်လိၤလ့ၢ်ထီၣ်သ့ဝဲလီၤ.

#ၦၤသဝီဖိအတၢ်လဲၤခီဖျိဘၣ်ထွဲဒီးလၢၢ်မုၢ် | လၢၢ်မုၢ်အကစၢ်အဝဲန့ၣ်ဒုးမံမီၢ်ၦၤတၢ်ဆူၣ်ဒိၣ်မး, ၦၤမ့ၢ်မံမီၢ်ဘၣ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်တဲဘၣ်ၦၤထဲၦၤဘၣ်ဘါတၢ်ဆူၣ်ဆူၣ်, ၦၤဘၣ်မၤတၢ်ဂ့ၤ, ၦၤသုတကဲးပသူကဲးပလီတဂ့ၤ, အီသံးအီမ့ၤတဂ့ၤ, ဆိၣ်တၢ်ထုတၢ်တဂ့ၤ-အဝဲဒၣ်အဲၣ်ဒိးထဲၦၤကမၤတၢ်ဂ့ၤတၢ်ဝါလီၤ. ၦၤမံမီၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဒီးအဒီမါဝၤခံဂၤ, ဃုၥ်ဒီးအဖိတဂၤ-လၢအပူၤကွံၥ်န့ၣ်ၦၤမံမီၢ်လၢအဖိအိၣ်တဂၤဒ်လီၤ, လၢခံၦၤမံမီၢ်ကဒီးလၢအဖိ
အိၣ်ခံဂၤလံ. အဝဲဒၣ်တဲဘၣ်ၦၤလၢအဝဲဒၣ်န့ၣ်လဲၤထီၣ်ၦၢ်ဒီးလၢၢ်မုၢ်ကွီကီၥ်အဖိမုၣ်န့ၣ်လီၤ.

မိၢ်ပၢ်သ့ၣ်တဖၣ်သိၣ်အဖိအလံၤလၢ-ဆိၣ်တၢ်တဂ့ၤ, အိၣ်န့ၣ်ဟးကိးပသူကိးပလီတဂ့ၤ. အဝဲသ့ၣ်မံမီၢ်ဘၣ်လၢၦၤဒီဖိမိၢ်ဖိပၢ်သၢဂၤလၢတဘျီသံးနိရိၤထံၣ်ဝဲန့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်လၢၢ်မုၢ်အကစၢ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်တအဲၣ်ဒိးဝဲလၢၦၤကိးပလူပလီဒီးဆိၣ်တၢ်ထုတၢ်ဘၣ်, သံးဧိၤဂၥ်ဧိၤန့ၣ်တအဲၣ်ဒိးဝဲလ့ၤတက့ၤဘၣ်. တဘျီၦၤသဝီဖိဃ့သံးလၢအီၤ, လၢၦၤကစၢၢ်ခိၣ်မိၢ်လုပၢ်လၢ်တခီၦၤဒွဲၣ်ပနဲ, ၦၤဃ့ဒီးၦၤတဲလၢၦၤကဖီၣ်ကသံၣ်, ၦၤအဲၣ်ဒိးသံးထဲတပလီဧိၤလီၤ. ၦၤဃ့ဒိသံးလၢအီၤမ့ၢ်လၢတၢ်လီၢ်အဝဲန့ၣ်ၦၤဃုသံးဘူးဘူးတညီဘၣ်. တုၤမ့ၢ်ၦၤဒိထီၣ်သံးဒီးသံးဟဲယွၤလီၤအခီၣ်ထံးတပလီန့ၣ်မ့ၢ်သံးမူၤမူၤနီၢ်နီၢ်လီၤ. န့ၢ်ဒၣ်ထဲတပလီဧိၤလီၤ. မ့မ့ၢ်အဂၤလၢအဟဲယွၤလီၤတဖၣ်ကဲထီၣ်က့ၤထံခဲလၢၥ်, တနၢသံးနီတစဲးလၢၤဘၣ်. ဝံၤဒီးတၢ်လၢသံးန့ၣ်နမ့ၢ်ပှ့ၤလၢတၢ်မဲထၣ်တခီဒီးဟဲက့ၤစိၥ်ခီဂၥ်ဘၣ်လၢၢ်မုၢ်န့ၣ်အရီၢ်ဟးဂီၤတဘျီဃီလီၤ, ဘျါသံဘျါစိၢ်တဘျီဃီလီၤ.

တဘျီသဝီဖိတဂၤလဲၤဖဲးအီၣ်ခုးလၢကစၢၢ်ကပၤ, ဘူးဒီးလၢၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲအဘုဘၣ်ထီၣ်အခါထိၣ်ဖှံးဂီၢ်မုၢ်လီၤအီၣ်အဘု, ယံၥ်ယံၥ်မၤဝဲတနၢၤလၢၤဘၣ်အဃိအဝဲဆိၣ်ဘၣ်ထုဘၣ်တၢ်, ဆိၣ်ဝဲယံၥ်ထီၣ်ဒီးဘၣ်ဖဲအမံအိၣ်ဘှံးလၢမုၢ်ဆါခီအခါတၢ်ဒဲအကိၥ်ပူၤတထံၣ်, အဝဲစီၣ်ထီၣ်အမဲၥ်ကွၢ်ဃီၤလၢအပၢ်တခီအိၣ်ယံၤဒီးအီၤ
ဝံၤဒီးအဝဲမံကဒီးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒီးတၢ်ဟဲဒဲကဒီးအထးခိၣ်တထံၣ်, အဝဲကွၢ်ဃီၤအပၢ်နၥ်သက့အပၢ်တအိၣ်ဘူးဒီးအီၤဘၣ်. တုၤမ့ၢ်အၦဲၤထီၣ်သၢဝီတဝီအခါအဝဲဂဲၤဆၢထၢၣ်တဲဘၣ်အပၢ်, "ပါ, ပမံဘီဒီးနဒဲပထးခိၣ်"ဒီးအပါတဲဆၢအီၤ, "ယအိၣ်ဒီးနၤဘူးဧါ. ယအိၣ်ဒီးနၤဖးယံၤညါယဒဲနထးခိၣ်တုၤဧါ, ဝဲန့ၣ်ဆိၣ်တၢ်အါအါဒီး,"ၦၤလၢအအိၣ်လၢမီပထြုၣ်အပူၤဒီးစံးဝဲလၢတၢ်ဒဲအထးခိၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဖုနိ, ဖုဂ့ၤဝါ,ဖါတံၢ်ဒါပိၣ်, ဖါတံၢ်ဖီသံခဲလၢၥ်လွံၢ်ဂၤန့ၣ်လီၤ.

ဝံၤဒီးဖဲ ၁၉၉၄-၉၅ နံၣ်အတီၢ်ပူၤတၢ်မၤစ့ၢ်ကီးအသးတဘျီန့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်ၦၤဒီပုၢ်ဝဲၢ်ပိၥ်မုၣ်ဖိသၣ်အိၣ်ခံဂၤ, အဟံၣ်အိၣ်တယံၤဒီးလၢၢ်မုၢ်ဘၣ်. အဒိၣ်တဂၤအမံၤမ့ၢ်နီၢ်ယိယိၣ်, အပၢ်အမံၤလၢဖါတံၢ်သ့တ့ၣ်, အိၣ်ဟဲလၢစီဃ့တခီန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တနံၤအဝဲသ့ၣ်လဲၤဃုအီၣ်သ့ၣ်မုၣ်ဒ့လၢၦၤသံၣ်ပူၤဒီးဖဲအထီၣ်လၢတၢ်ပျိၢ်ခိၣ်အခါကွၢ်စိဃီၤဝဲဒၣ်လၢၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢဖိသၣ်အကျိၥ်အကျၥ်တခီဆိကမိၣ်ထီၣ်ဝဲ-ဖဲအဝဲသ့ၣ်အိၣ်လၢစီဃ့န့ၣ်အိၣ်ဒီးတလၢၤတဖၣ်အဃိၦၤတ့ထီၣ်ဃိၣ်ဘၣ်ဆၣ်ဖဲအံၤဃိၣ်တအိၣ်ဘၣ်, ဒီးအဝဲတဲန့ၢ်အပုၢ်လၢ, "အၢကိကိ, လၢၢ်မုၢ်အဝဲအံၤမ့မ့ၢ်ဒ်သိးလၢတလၢၤအကျါဒုတလၢၤကဘါဝဲပၢပၢ, ကဘှီထီၣ်ဒီးဃိၣ်ဒံး", အဝဲသ့ၣ်တဲတၢ်န့ၣ်ဝံၤဒီးလဲၤဝဲတခါခံခါဒီးကွၢ်ထီၣ်တၢ်ဆူလၢၢ်မုၢ်အဒီခိၣ်န့ၣ်ထံၣ်ဝဲလၢၦၤတဂၤ, သိးဒီးတၢ်အဝါထီၣ်လၢလၢၢ်မုၢ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်အဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ်ခံဂၤကွၢ်ကီဝဲဒ်န့ၣ်, ကွၢ်ဝဲယံၥ်ယံၥ်တဘျီတၢ်ပျံၤလီၤဘၣ်အဝဲသ့ၣ်ဒ်လဲၣ်တဲတဘၣ်ဘၣ်. တၢ်ဖုၦၢ်အဝဲန့ၣ်ထီၣ်လၢၢ်မုၢ်ဒီးဖဲအတလၢထီၣ်လၢၢ်မုၢ်အခိၣ်စိၣ်အခါလီၤမၢ်ဝဲဖဲန့ၣ်လီၤ. အန့ၣ်တဘျီအဝဲသ့ၣ်ပျံၤထီၣ်တၢ်ဒီးတၢၤလီၤကွံၥ်အသ့ၣ်မုၣ်ဒီးအဃဲၥ်ဝံၤက့ၤဃ့ၢ်ဆူအပၢ်အအိၣ်, ဟဲက့ၤတဲဘၣ်အပၢ်ဘၣ်ဆၣ်အပၢ်တနၥ်ဘၣ်.

လၢခံက့ၤတၢ်မၤကဒီးအသးတဘျီန့ၣ်လီၤ. နီၢ်ကျၢၤဒီးနီၢ်လါထူအဟံၣ်အိၣ်ဘူးဒီးလၢၢ်မုၢ်အခီၣ်ထံးလီၤ. တၢ်ဖိသၣ်ဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ်ခံဂၤလီၢ်လီၢ်န့ၣ်ဟဲက့ၤထီၣ်လၢသဝီပူၤတခီ-အဝဲသ့ၣ်ထံၣ်ကဒီးတၢ်တဂၤလီၢ်လီၢ်က့ၤထီၣ်ဆူလၢၢ်မုၢ်အခိၣ်စိၣ်န့ၣ်ဒီးတဲလိၥ်အသး, "အၢ, တၢ်တဂၤက့ၤထီၣ်ဆူလၢၢ်မုၢ်အခိၣ်စိၣ်န့ၣ်," ဖဲန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်ကွၢ်ကီဝဲ, ဘၣ်လၢဖါတံၢ်ကွီခိၣ် (ဖါတံၢ်ကွီခိၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်တံဟဲနရ့ၣ်အတခွါလီၤ) ဟဲဘၣ်အတီၤန့ၣ်လီၤ. ၦၤဖိသၣ်ဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ်ခံဂၤန့ၣ်ကိးဃီၤမုၢ်ဂၢ်လါထူလၢ, "အၢၣ်မုၢ်ဂၢ်, အၢၣ်မုၢ်ဂၢ်နကွၢ်စါ, တၢ်တဂၤက့ၤထီၣ်ဆူလၢၢ်မုၢ်အခိၣ်စိၣ်န့ၣ်," အဝဲပၥ်ဖုးအသးဒီးတဲဝဲ, "မတၤလဲၣ်." ထဲန့ၣ်တဘျီအဝဲသ့ၣ်ကိးဃီၤအီၤ, "ဟဲလၢအံၤ, ကွၢ်လၢအံၤ" မုၢ်ဂၢ်တဂၤဟဲဃီၤဒီးထံၣ်စ့ၢ်ကီးၦၤတဂၤက့ၤထီၣ်လၢလၢၢ်မုၢ်အခိၣ်စိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖါတံၢ်ကွီခိၣ်တခီစံးဝဲ, "တၢ်ဖိသၣ် ခံဂၤန့ၣ်တဲဝဲလၢသါထံၣ်တၢ်တဂၤန့ၣ်ဒီးယကွၢ်, ဒုးနဲၣ်ယၤဒီးအစုမုၢ်, လၢယမဲၥ်သၣ်အဃၢၤဘၣ်ဆၣ်ယတံၣ်
ဘၣ်. အဝဲသ့ၣ်တဲဝဲလၢတၢ်တဂၤက့ၤထီၣ်ဖဲန့ၣ်မလဲၣ်. အဝဲသ့ၣ်ပိၥ်မုၣ်သၢဂၤတခီထံၣ်ဝဲ, ယဲတခီယတထံၣ်ဘၣ်. ယံၥ်ယံၥ်ဒီးယတဲထီၣ်, လၢတၢ်ထံးထၣ်တကလုၥ်န့ၣ်မီၤ,-လၢၢ်မုၢ်အကစၢ်, ထံကစၢ်ကီၢ်ကစၢ်ဧၢ, ဒုးထံၣ်ယၤတဘျး, ယကအိၣ်မူမၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤယသးလီၤ-ယတဲဒ်န့ၣ်တဘျုးဘျီဘၣ်ဆၣ်ယတထံၣ်ဘၣ်. ယံၥ်ယံၥ်တၢ်တဂၤန့ၣ်ဟါမၢ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်သၢဂၤဧီၢ်က့ၤဆူအဟံၣ်န့ၣ်လီၤ."

__________
References : ကညီတၢ်စံၣ်ဃဲၤတဲဃဲၤတဖၣ် Karen Folklore ©Drum Publication Group www.drumpublications.org