KIM Clayfish Rayong

เมื่อไหร่จะมีสวยๆกับเค้าน้อ

เหงือกนั้น สำคัญไฉน?

เป็นที่ทราบกันดีว่ากุ้งเครย์ฟิชที่เราเลี้ยงกันนี้ หายใจด้วยเหงือก (หากใครยังไม่ทราบ ก็ทราบตรงนี้เลยนะครับ)

เหงือก ที่ว่า ภาษาอังกฤษใช้คำว่า Gills เป็นอวัยวะที่มีลักษณะเหมือนเป็นพู่ขนเพื่อให้มีส่วนสัมผัสกับน้ำให้มากที่สุด ภายในจะมีเส้นเลือดฝอยที่ไหลสวนทางกับน้ำ เพื่อดักอ๊อกซิเจนในน้ำไปใช้ในการหายใจ ไม่ใช่เหงือกสีชมพูที่หุ้มฟันในช่องปากของมนุษย์นะจ๊ะ

ปกติการหายใจในสิ่งมีชีวิต จะมีอวัยวะแตกต่างกันไป 4 ชนิด ตามประเภทของสิ่งมีชีวิตนั้น

พวกสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวอย่าง โปรโตซัว หรือสิ่งมีชีวิตหลายเซลล์แบบ หนอนตัวแบน พวกนี้จะหายใจผ่านเยื่อหุ้มเซลล์เลย พวกแมลง จะหายใจผ่านท่อลม สัตว์บกและสัตว์มีกระดูกสันหลัง จะหายใจทางปอด ส่วนสัตว์น้ำ กุ้ง หอย ปู ปลา จะหายใจโดยใช้เหงือก

ปลาจะว่ายน้ำไปข้างหน้า แล้วอ้าปากเพื่อให้น้ำผ่านเข้ามาสัมผัสเหงือกให้มากที่สุด และปล่อยน้ำผ่านออกไปทางแก้ม แต่เครย์ฟิช จะมี Gill bailer ทำหน้าที่โบกน้ำเข้าไปในช่องส่วนหัว (cephalothorax) น้ำจะวนเข้าไปผ่านเหงือกที่ยึดติดอยู่กับขาเดินแต่ละข้าง แล้วพ่นน้ำที่ดึงก๊าซอ๊อกซิเจนเข้ากระแสเลือดแล้วออกมาทางปาก

ดังนั้นโดยโครงสร้างระบบหายใจนี้ การที่เครย์ฟิชเดิน ก็จะช่วยในการหายใจได้ดีขึ้น บางครั้งเราจะเห็นกุ้งยืนอยู่เฉยๆ แต่จะยกขาฝั่งใดฝั่งหนึ่งอาจรวมก้ามด้วย แกว่งไปมาอย่างสบายอารมณ์ เครย์ฟิชคงจะฟินเพราะได้อ๊อกซิเจนโดยที่ไม่ต้องเดินไปมานั่นเอง

เนื่องจากเครย์ฟิชต้องอาศัยน้ำเป็นตัวกลางในการนำอ๊อกซิเจนมาใช้ในการหายใจ การที่น้ำมีปริมาณอ๊อกซิเจนต่ำ ก็จะทำให้กุ้งขาดอากาศ และโดยปกติ ปริมาณอ๊อกซิเจนในน้ำก็จะต่ำกว่าในอากาศอยู่แล้ว เราจึงจะเห็นเครย์ฟิชพยายามขึ้นมาเหนือน้ำ โดยการตะแคงตัวให้เหงือกอยู่ปริ่มน้ำ ยิ่งในสภาวะที่น้ำเค็ม หรือน้ำอุ่น จะยิ่งมีอ๊อกซิเจนน้อยลงไปอีก นี่เป็นสาเหตุที่เครย์ฟิชจะสามารถเจริญเติบโตได้ดีในน้ำที่มีอุณหภูมิเย็นกว่า เพราะมีปริมาณอ๊อกซิเจนมากกว่า การเลี้ยงเครย์ฟิชแบบที่มีปั้มลมช่วยเพิ่มอ๊อกซิเจนในน้ำ จึงเป็นเรื่องที่ควรทำ

กรณีที่เครย์ฟิชลอกคราบไม่สมบูรณ์ และทำให้เหงือกออกมาอยู่นอกเปลือกส่วนหัว มีหลายๆ คนตัดแต่งเพื่อความสวยงาม ซึ่งไม่เป็นผลดีกับกุ้งเลย เพราะเป็นการตัดอวัยวะในการหายใจให้มีพื้นที่ลดลง เราจึงควรดูแลเรื่องคุณภาพน้ำ และสารอาหาร เพื่อให้กุ้งลอกคราบใหม่อย่างสมบูรณ์จะดีกว่า

เหงือกของกุ้งยังเป็นอวัยวะที่ทำหน้าที่สำคัญทางสรีรวิทยาที่หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นการลำเลียงไอออน ซึ่งเป็นกระบวนการพื้นฐานระบบไหลเวียนของฮีโมลิมพ์ (Hemolymph ส่วนประกอบของเลือดและน้ำเหลือง) ไปยังหัวใจ เป็นอวัยวะที่ปรับสมดุลย์ของกรด-ด่าง และขับถ่ายแอมโมเนีย เหงือกยังเป็นจุดสะสมของโลหะมีพิษ จึงเป็นอวัยวะที่ใช้ศึกษาพิษวิทยาของสายพันธุ์เครย์ฟิชได้

ทีนี้รู้แล้วว่า "เหงือก" นั้นสำคัญไฉน ก็สามารถที่จะดูแลเครย์ฟิชแสนรักได้ถูกวิธี และหากจะรับประทานกุ้งหอยปูปลา เหงือกก็เป็นส่วนที่ควรจะหลีกเลี่ยงรับประทานนะจ๊ะ

รวบรวมข้อมูลจาก
http://www.biologyjunction.com/crayfish.htm
https://www.ncsu.edu/project/bio402_315/arthropods/new%20arthropod/16%20sys%20summer.html
http://www.slideshare.net/kasidid20309/respiration-15852376