Ghulam Mujtaba Aria

درگذشت صالح‌محمد خلیق، چهرۀ برجستۀ فرهنگی و ادبی افغانستان

استاد صالح‌محمد خلیق، نویسنده، شاعر، پژوهشگر و از چهره‌های برجستۀ فرهنگی کشور، امروز سه‌شنبه، در نتیجۀ یک رویداد ترافیکی در شهر مزارشریف جان باخت.

منابع محلی در بلخ تأیید کرده‌اند که این رویداد حوالی ظهر امروز در ناحیۀ مرکزی شهر رخ داده است. به گفتۀ نزدیکان، پیکر وی جهت انجام مراحل قانونی به مراکز صحی انتقال یافته است.

استاد خلیق از شناخته‌شده‌ترین شخصیت‌های ادبی، فرهنگی و رسانه‌ای کشور به‌شمار می‌رفت که دهه‌ها از عمر خود را در خدمت به ادبیات، تاریخ و فرهنگ این سرزمین سپری کرد. او در کنار فعالیت‌های ادبی، سال‌ها مسئولیت ریاست ادارۀ اطلاعات و فرهنگ ولایت بلخ و انجمن نویسندگان این ولایت را نیز به‌عهده داشت.

زندگی و فعالیت‌ها

صالح‌محمد خلیق، فرزند صوفی محمد عیسی، در سال ۱۳۳۴ خورشیدی در شهر مزارشریف زاده شد. وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در زادگاهش به پایان رساند و سپس در رشتۀ زمین‌شناسی نفت و گاز و ادبیات فارسی در مقاطع تحصیلی مختلف در داخل و خارج کشور آموزش دید.

خلیق از دهۀ پنجاه خورشیدی فعالیت فرهنگی خود را آغاز کرد و با انتشار ده‌ها اثر ادبی و پژوهشی، نقش ارزنده‌ای در غنابخشی به فرهنگ و تاریخ معاصر افغانستان ایفا نمود. آثار وی حوزه‌های متنوعی را شامل می‌شود که از جمله می‌توان به مجموعه‌های شعری، پژوهش‌های تاریخی، ترجمه‌ها و نقدهای ادبی اشاره کرد.

او در کنار نویسندگی، مدیریت چندین نشریۀ فرهنگی و ادبی را نیز بر عهده داشت و به‌گونه فعال در همایش‌ها، محافل علمی و فرهنگی داخلی و بین‌المللی شرکت می‌کرد.

استاد خلیق به‌سبب خدمات فرهنگی و ادبی گسترده، از سوی نهادهای علمی، فرهنگی و دولتی افغانستان و برخی کشورهای منطقه مورد تقدیر قرار گرفت. از آن‌جمله می‌توان به دریافت مدال دولتی “غازی میر مسجدی‌خان” از سوی ریاست جمهوری، لقب “پژوهشگر بلخ” از استانداری بلخ و تجلیل از سوی نهادهای مختلف فرهنگی اشاره کرد.

استاد خلیق با کارنامۀ درخشان ادبی و پژوهشی، آثار متعددی را در حوزه‌های گوناگون از خود به جا گذاشته است:

۲۳ مجموعه شعری از جمله: سلام به آفتاب، کاج بلند سبز، یک آسمان ستاره، از اوج‌های آبی…، سوگ‌نامۀ گل سرخ، هیجان جان، در بامیان قلب منی، مراد از بلخ، تو بودی…، در قحط‌سال عاطفه و دیگر آثار برجسته‌ای که در افغانستان و بیرون از کشور به چاپ رسیده‌اند.

۲۶ اثر پژوهشی در زمینه‌های تاریخ ادبیات، روزنامه‌نگاری، تاریخ بلخ، جغرافیای فرهنگی، باستان‌شناسی، جنبش‌های فکری و تأثیر ادبیات کلاسیک از جمله شاهنامه بر شعر معاصر، از جمله آثار: تاریخ ادبیات بلخ، تاریخ روزنامه‌نگاری بلخ، ساحه‌های باستانی و بناهای تاریخی بلخ، نشانه‌های شکوه گذشتۀ بخدی، والیان بلخ در نخستین سدۀ پس از استقلال، فریاد آزادی و شگفتی‌های هستی.

۳ مجموعه ترجمه‌شده از زبان روسی به فارسی دری، که دربرگیرندۀ مقالات علمی، فلسفی و ادبی است، از جمله: سخن عشق، کولاک می‌گرید، و ناشناخته‌های دانش.

در مجموع، استاد خلیق بیش از ۵۰ اثر مکتوب در قالب شعر، تحقیق و ترجمه به‌جا گذاشته که برخی از آن‌ها به عنوان منابع مرجع در دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی کشور مورد استفاده قرار می‌گیرند.

روابط مانند پرندگان هستند 🍃
اگر آنها را "خیلی محکم"
نگهدارید می میرند اگر خیلی
سست نگهدارید می پرند....

اما اگر آنها را با مراقبت
و "دقت نگهدارید" برای
همیشه کنارتان خواهند ماند!

Relationships are like birds 🍃
If you hold them "too tight" they will die, if you hold them too loosely they will fly away....

But if you hold them with care and "care", they will stay with you forever!