LoudSound

Vì sao âm nhạc có thể gợi lại ký ức?

Ký ức của con người chưa bao giờ là một dòng chảy liền mạch hay đáng tin tuyệt đối. Nó là một cấu trúc mong manh, được tạo nên từ vô số mảnh vỡ của trải nghiệm, cảm xúc và thời gian. Có những điều tưởng chừng rất nhỏ lại bám rễ rất sâu trong tâm trí, trong khi những chi tiết tưởng như quan trọng lại dễ dàng trôi tuột đi mà không để lại dấu vết. Chính vì thế, việc nhớ lại không đơn thuần là một hành động truy xuất, mà giống như một quá trình tái kiến tạo, nơi ký ức được lắp ghép lại theo cách rất riêng của mỗi người.

Trong cấu trúc phức tạp ấy, âm nhạc xuất hiện như một chiếc chìa khóa đặc biệt. Không giống ngôn ngữ hay hình ảnh, âm nhạc không yêu cầu được hiểu một cách logic, mà đi thẳng vào cảm xúc, nơi ký ức được mã hóa một cách tinh vi nhất. Vùng hồi hải mã của não bộ chịu trách nhiệm hình thành và lưu trữ ký ức, nhưng chính những tín hiệu cảm xúc mới là thứ giúp chúng được đánh thức. Một giai điệu lặp lại, một quãng lặng kéo dài, hay thậm chí là một âm sắc quen thuộc đều có thể trở thành tín hiệu, mở ra một không gian ký ức tưởng như đã bị lãng quên từ rất lâu.
Điều đáng nói là, ký ức không tồn tại độc lập với cảm xúc. Hạch hạnh nhân trong não bộ đóng vai trò xử lý những ký ức gắn liền với trạng thái cảm xúc cụ thể, khiến cho những trải nghiệm càng mãnh liệt về mặt cảm xúc càng dễ được lưu giữ và tái hiện. Đây là lý do vì sao một bản nhạc từng gắn với một khoảnh khắc đặc biệt trong đời có thể ngay lập tức kéo ta trở lại thời điểm đó, không chỉ bằng hình ảnh mà còn bằng cảm giác. Âm nhạc khi ấy không còn là âm thanh, mà trở thành một dạng ký ức sống, có khả năng tái tạo lại trạng thái cảm xúc gần như nguyên vẹn.

Thú vị hơn, nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng âm nhạc không chỉ giúp gợi nhớ, mà còn có xu hướng dẫn dắt ký ức theo hướng tích cực hơn. Ngay cả những bản nhạc mang màu sắc buồn hay u tối cũng thường khơi gợi những ký ức mang tính chữa lành, như thể âm nhạc đã vô thức chọn lọc và giữ lại những phần dịu dàng nhất của quá khứ. Điều này lý giải vì sao âm nhạc ngày càng được ứng dụng trong trị liệu tâm lý, như một cách để con người đối diện và làm dịu những tổn thương của chính mình.

Trong không gian của Loudsound #9 với chủ đề When June Was a Mirage, âm nhạc không đơn thuần được trình diễn mà được đặt vào một dòng chảy cảm xúc có chủ đích. Ở đó, mỗi tác phẩm không chỉ tồn tại như giai điệu độc lập, mà trở thành một tín hiệu ký ức, khẽ chạm vào những miền cảm xúc rất riêng của mỗi người nghe. Khi những giai điệu vang lên, điều được đánh thức không chỉ là cảm xúc, mà còn là những tầng sâu ký ức đang chờ được gọi tên. Và có lẽ, chính trong khoảnh khắc ấy, người ta nhận ra rằng âm nhạc không chỉ giúp ta nhớ lại quá khứ, mà còn giúp ta hiểu lại chính mình - theo một cách tinh tế và dịu dàng hơn.


_______________________

LoudSound 9: When June Was a Mirage (Mùa hè ảo ảnh)
Với các nhạc phẩm từ Ludovico Einaudi, Yann Tiersen, Max Richter
20:00 - 27/06 tại Phòng hoà nhạc lớn, Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam

Gặp lại các nghệ sĩ của LoudSound tại When June Was a Mirage!

Chỉ còn một tháng nữa, LoudSound #9: When June Was a Mirage sẽ chính thức diễn ra! Trong lần trở lại này, chúng mình hứa hẹn sẽ mang đến cho các bạn khán giả một khu vườn hoài niệm ngập tràn cung bậc cảm xúc - từ những thanh âm dịu dàng, sâu lắng, đến những giai điệu mãnh liệt, dạt dào cảm hứng, được tái hiện đầy cảm xúc qua phần trình diễn của những nghệ sĩ tài năng:
Pianist: Ngọc Linh
Violinist: Thiện Minh
Violinist: Ngọc Huy
Violist: Thu Huyền
Cellist: Ly Ly
Hẹn gặp lại các bạn khán giả vào tháng Sáu này!


_______________________

LoudSound 9: When June Was a Mirage (Mùa hè ảo ảnh)
Với các nhạc phẩm từ Ludovico Einaudi, Yann Tiersen, Max Richter
20:00 - 27/06 tại Phòng hoà nhạc lớn, Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam

Max Richter & On the Nature of Daylight: Tôi viết một bản nhạc buồn và đặt vào đó 10% hy vọng

Ẩn dưới giai điệu chậm rãi và tiết chế của On the Nature of Daylight là một thế giới cảm xúc nhiều tầng hơn những gì chúng ta nghĩ khi nghe lần đầu tiên, mà theo Max Richter: đó là khi ánh sáng được tạo ra từ bóng tối. Ông nói: “Điều tôi muốn thử nghiệm là tạo ra những gì rực sáng, lung linh nhưng lại được hình thành từ những chất liệu tối tăm nhất. Một quá trình giống như giả kim thuật - biến bóng tối thành ánh sáng, biến nỗi nặng nề thành vẻ đẹp tinh khiết”. Richter chia sẻ rằng cấu trúc của tác phẩm mang tính cổ điển rõ nét, với hệ thống đối âm chặt như các tác phẩm thế kỷ 18. Tuy nhiên, phía dưới lớp cấu trúc ấy lại tồn tại một tầng âm điện tử ở quãng trầm rất thấp, gần như vô hình nhưng tạo nên sức nặng cho toàn bộ không gian âm thanh.

Bản nhạc vốn ra đời từ album The Blue Notebooks - một dự án mang tinh thần phản chiến, được Richter viết trong bối cảnh những bất an xoay quanh cuộc chiến Iraq đang tồn tại. Đó là lý do ông viết On the Nature of Daylight ở giọng Si giáng thứ (B-flat minor), mang màu sắc mà chính Richter liên tưởng đến những bài thánh ca buồn bã - nơi âm thanh gợi cảm giác lo âu và mất mát. Nhưng âm nhạc của Max Richter chưa bao giờ hoàn toàn chìm trong bóng tối. Ông từng chia sẻ rằng trong những tác phẩm buồn nhất, ông luôn cố gắng đặt vào đó khoảng 10% hy vọng: “Bài nhạc này cho chúng ta cảm nhận khát mong được sống một cuộc sống đúng nghĩa của ai đó ngoài kia, giúp chúng ta hiểu thế giới này hơn một chút” - Max Richter (Live Concert 2024). Có lẽ cũng vì vậy mà On the Nature of Daylight không chỉ khiến người nghe cảm nhận được nỗi đau, mà còn để lại một dư âm dịu dàng - như thể giữa những khoảng tối sâu nhất, vẫn luôn tồn tại một khe sáng nhỏ đủ để ta tiếp tục bước đi.

Sức gợi hình của On the Nature of Daylight thậm chí còn vượt ra khỏi không gian âm nhạc. Có lẽ không ít lần bạn bắt gặp âm thanh quen thuộc của bản nhạc này xuất hiện trong các bộ phim như: Arrival (2016), Shutter Island (2010), and Stranger than Fiction (2006), gần đây nhất là Hamnet (2025) - tác phẩm được Đạo diễn Chloé Zhao chọn làm nhạc nền trong đoạn kết đầy cảm xúc của Hamnet, như một lớp dư âm cuối cùng của mất mát và yêu thương.

Nếu bạn cũng muốn một lần lắng nghe bản nhạc này trong không gian live concert, nơi từng lớp âm thanh được cảm nhận trọn vẹn, nơi nỗi buồn và vẻ đẹp của sự hy vọng mong manh cùng được cất lên, thì LoudSound xin hẹn gặp bạn tại When June Was A Mirage.


_______________________
LoudSound 9: When June Was a Mirage (Mùa hè ảo ảnh)
Với các nhạc phẩm từ Ludovico Einaudi, Yann Tiersen, Max Richter
20:00 - 27/06 tại Phòng hoà nhạc lớn, Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam